Stevige kost

Het is ook Psalm 87 die op voorstel van Gerard, de jongste zoon van ds. I. Kievit, bij het graf van zijn vader gezongen werd. Het boek met verzamelde geschriften van ds. I. Kievit bevat onder meer een karakteristiek deel van de diesrede die Kievit, toen nog ouderejaars theologisch student, in 1912 als preses van de Gereformeerde Theologen Studentenvereniging Voetius hield voor de novieten van dat jaar. Het bevat ook voordrachten die gehouden zijn tegen het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw, een enkel jaar voor het overlijden van ds. Kievit (1887– 1954). Deze verzameling geschriften biedt daarom een goed overzicht en helder inzicht in datgene waarmee ds. Kievit zich door de jaren van zijn (aanstaande) predikantschap heen heeft beziggehouden. Daarbij treft steeds weer hoe hij de zaken die zijn aandacht vragen in rapport weet te brengen met het spreken van God. Bij die Bron vindt hij de vreugde voor zijn leven en werken. Daarin wil hij anderen laten delen.

VINDPLAATSEN

We hebben het aan prof.dr. W. Balke te danken dat deze uitgave tot stand is gekomen. Dat is bepaald geen geringe onderneming geweest. Dr. Balke heeft niet alleen de verspreide geschriften van ds. Kievit gebundeld, geannoteerd en ingeleid, maar ook de vindplaatsen van de talloze (vaak niet van voetnoten voorziene) citaten opgezocht. Bij die van Calvijn (en dat zijn verreweg de meeste) plaatste dr. Balke de aangehaalde citaten in het Latijn, omdat ds. Kievit de werken van Calvijn bij voorkeur in het Latijn of in het Frans las. Vanwege zijn verbondenheid met (de familie van) ds. I. Kievit was het bij elkaar brengen van deze nagelaten geschriften bij dr. Balke in goede handen. De bundel bevat enkele eerder uitgegeven geschriften die alleen nog antiquarisch verkrijgbaar zijn, zoals Het leven van de hoop bij Calvijn en de brochure Het krijgen van woorden of teksten. Verder is een aantal artikelen alleen nog terug te vinden in oude jaargangen van onder meer het Gereformeerd Weekblad.

LEZINGEN

Een aantal geschriften, waaronder contiolezingen, verscheen echter nooit eerder in druk en was ook niet bedoeld om zo te worden uitgegeven. Veel van deze lezingen vormen dan ook een torso. De korte aantekeningen dienden als geheugensteun voor de lector bij het houden van zijn voordracht tijdens de contio’s voor predikanten. Sommige onderdelen roepen dan ook vragen op of leiden tot de verzuchting: wat jammer dat de auteur op dit punt zijn ideeën niet breder heeft uitgewerkt. Overigens willen we met deze opmerking niets afdoen van het werk van dr. Balke, die het immers moest doen met het voorhanden zijnde materiaal. Dat materiaal is nu voor een breed lezerspubliek en ook wetenschappelijk verantwoord toegankelijk gemaakt. Daarvoor willen we publiekelijk onze dank aan dr. Balke neerschrijven.

BIJBELS

In de boekenkast van mijn schoonouders trof ik zo rond de jaren zeventig van de vorige eeuw de paperback Het leven van de hoop bij Calvijn van ds. I. Kievit aan. Toen ik vroeg hoe de inhoud ervan smaakte, getuigde het antwoord enigszins van teleurstelling. Wie immers bij de lezing van dit boek hoopte op zielenvoedsel dat hij zich snel eigen kon maken, kreeg heel wat steviger kost onder ogen, die inspanning en tijd voor verwerking vroeg. Dat is typerend voor ds. Kievit. Hij kende zijn klassieken, was enorm belezen en filosofisch breed geschoold. Hij had meer dan oppervlakkig kennisgemaakt met andere wetenschappen, waaronder de natuurwetenschap en de psychologie. Hij bewoog zich op vrijwel het hele veld van de theologie en bijbelse ethiek, was een Calvijnkenner van formaat, maar was vooral een bijbels theoloog.

PREKEN

Daarom is het zeer op zijn pladat de bundel, na een inleiding over De betekenis van Pinksteren voor onze prediking, opent met twee preken. De ene gaat over de Trooster (Joh.14:26), de andere over Christus’ hemelvaart (Hand.1:9-11). Daarin kijken we de predikant diep in zijn hart en verraadt hij op de beste manier hoezeer hij een bijbels theoloog was. Het luisteren naar deze preken zal van de gemeente veel inspanning gevergd hebben. Maar wat kreeg die gemeente, als beloning voor haar ingespannen luisteren, diepe bijbelse inzichten aangereikt. Ook hier valt de breedte van gedachten op, die zeker niet ten koste gaat van diepgang. Bij breedte denken we vooral aan de trinitarische perspectieven die in deze preken worden geboden, terwijl de diepte gegeven is met ontdekkingen die daaraan ontspruiten. Een voorbeeld daarvan is een opmerking uit de eerstgenoemde preek over de belofte van Christus dat de Geest alles zal leren en indachtig maken wat Christus aan Zijn discipelen (niet individueel, maar als kring) gezegd heeft. Kievit verbindt er de opmerking aan dat we als christenen elkaar nodig hebben om de volheid van het Geestesonderwijs van Christus te kunnen verstaan. Daarbij waarschuwt hij voor eenzijdigheden en zelfs voor ketterijen die zeker zullen ontstaan als die eenheid steeds verder uiteenvalt.

GEREFORMEERD

Bijbels en gereformeerd vallen voor ds. Kievit bepaald niet samen. Wel is hij er diep van overtuigd dat het bijbelse geluid het best vertolkt is door de gereformeerde reformatie, waarbij wat hem betreft Calvijn voorop gaat. Vanaf zijn studententijd is Calvijn voortdurend zijn metgezel geweest. Kievit heeft zich diens gedachten op zo’n manier eigen gemaakt dat hij die, zonder de vindplaatsen aan te wijzen, op het juiste moment kon citeren. Kievit voelde zich zo verbonden met de reformator uit Geneve dat hij voor het Gereformeerd Weekblad (1946) zelfs enkele artikelen over de ziekten van Calvijn schreef. Toch bleef hij niet in het verleden hangen, maar wist hij het goud uit vroeger tijden om te smelten in gangbare munt voor de eigen tijd.

TIJDGENOTEN

Het laatste wordt duidelijk als Kievit in gesprek gaat met tijdgenoten. Hij blijkt goed op de hoogte te zijn van de theologische ontwikkelingen in zijn dagen en kruist de degens met onder andere prof.dr. G.C. van Niftrik over diens visie op persoonlijke onsterfelijkheid. Hij polemiseert met Karl Barth over wat die naar voren brengt over de predestinatie. In een aantal contiolezingen over het onderwerp ‘statisch – dynamisch’ (waarvan de eerste als lezing voor de Utrechtse theologiestudentenvereniging Voetius diende) blijkt dat hij volop thuis is in de theologie van een tijdgenoot als de Zwitserse theoloog Emil Brunner (1889-1966).

Ds. P. van der Kraan uit Arnemuiden is emeritus predikant.

N.a.v. ‘Vreugde bij de Bron. Verspreide geschriften van ds. I. Kievit’, verzameld, geannoteerd en ingeleid door prof.dr. W. Balke; uitg. De Banier, Apeldoorn; 815 blz.; € 64,95.8-9

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen