Globaal bekeken

• De Johanneskerk in Vorchten is de oudste in gebruik zijnde kerk van Nederland. De oudste kerk staat in Limburg en is van het jaar 550. De kerk in Vorchten is van oorsprong een Romaanse kerk, gekenmerkt door een robuuste bouwstijl: dikke, rijk versierde muren en rondboogvensters. Het is een zadeldakkerk en staat op een terp. Ze kijkt als een ongenaakbare reus uit over het prachtige open landschap van de IJsselvallei, waar vroeger, voordat de dijken gelegd werden in ongeveer het jaar 1100, de IJssel vrij spel had en rondom het kerkje stond. Het idee van zadeldakkerk is waarschijnlijk meegebracht door de Friese schippers die kerkten langs de IJssel. Vast staat in elk geval dat het van oorsprong eenbeukige kerkje of kapel meer dan duizend jaar geleden verrees op een magische plek. De oudste kerken van Nederland ontstonden op plaatsen waar voorheen gewijde bronnen en heidense offerplaatsen bepalend waren voor het geestelijk welzijn van de mensen. Deze heiligdommen bevonden zich op zogeheten leylijnen, energiebanen op het aardoppervlak. Voor heidense goden als Wodan en Donar kwamen in de vroege Middeleeuwen heiligen in de plaats. In Vorchten was dat Johannes de Doper aan wiens naam de kerk werd opgedragen. Heel slim van de missionarissen, want zo slaagden ze erin om het nieuwe christelijke Evangelie voor de Noord- West Germaanse volkeren acceptabel te maken.

• 1100 jaar geschiedenis is haast ongelooflijk. Noormannen, kruisridders, beeldenstormen, watergeuzen, kozakken, Duitse militairen, deze allen zag de Johannes de Doperkerk gewoon voorbij trekken. Als de kerk eens vertellen kon… De 28e bisschop van Utrecht verleende de kerk in 1176 de status van zelfstandige parochiekerk, die los kwam van Epe. Men kreeg terzelfder tijd het recht begraven te worden rond de kerk. Rond 1600 is er de Reformatie en komen er in Vorchten ook predikanten. Met deze religieuze omwenteling wilde het in Vorchten aanvankelijk niet zo lukken. De heren van het nabijgelegen kasteel Zwanenburg waren net zo rooms als de paus en lagen lang dwars, maar in 1613 deed eindelijk de eerste calvinistische predikant zijn intrede in Vorchten: ds. Henricus Visbachius. Nu, vierhonderd jaar later, staat er ds. G.J. van de Top. Eeuwenlang vulden de dominees van Vorchten hun karig traktement aan met opbrengsten uit de landbouw en veeteelt en was een dominee ook boer. In Vorchten bestaat zelfs het ‘domineesweitje’. Tot 1924 hield de dominee hier nog koeien. De koeien zijn verdwenen, er scharrelen nu kippen rond de pastorie en je kunt er ook eieren kopen (Zie het bordje aan het hek.)

• Veel oude kerken hebben een eigen mysterie. In Vorchten was het waarschijnlijk de oude altaarsteen van de Romeinen dat werd teruggevonden bij de laatste restauratie in 1980 en achterin de kerk staat. De enige overledene die werd bijgezet in een graf in de kerk is Baron van Dedem in 1827. Bij de laatste restauratie is hij voorgoed verdwenen onder een betonnen vloer. Omstreeks 1500 werd een nieuw gotisch koor gebouwd. De preekstoel dateert uit het begin van de 16e eeuw. Toen werd het Woord van bovenaf verkondigd. De banken in de kerk dateren van 1853 en de schotjes in de banken dateren nog van de vorige eeuw, toen de mannen en vrouwen gescheiden moesten zitten en een eigen ingang hadden. De vrouwen kwamen voor de kerk binnen en de mannen achter. Het orgel dateert uit het jaar 1888.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen