Waar is God vandaag?

Ds. Den Admirant: ‘In het pastoraat ontmoet ik mensen die dicht bij de kern van het geloof leven, maar tegelijk zeggen dat ze Gods aanwezigheid krachtiger zouden willen ervaren in het dagelijks leven. Daarom heb het initiatief genomen om het boek te schrijven. Ik wil bij lezers het verlangen aanwakkeren dat God Zich manifesteert, zoals we dat kennen uit de getuigenissen van opwekkingsbewegingen, en zeker ook in het Nieuwe Testament: de krachtige verkondiging van het Woord, dat met blijdschap wordt ontvangen. Het gaat me niet zozeer om het uiterlijk vertoon dat vaak met een ‘opwekking’ gepaard gaat, als wel om de essentie: een manifestatie van de krachtige aanwezigheid van God. Die kan ook werken op een ‘rustige’ manier, als mensen bijvoorbeeld in de worsteling met een bepaalde zonde een doorbraak ervaren.’

PUNTJE VAN STOEL

Dr. Dekker: ‘Als ik je zo hoor praten, roept dat meteen weer het gevoel bij me op dat ik ook tijdens het lezen van je boek kreeg. Je gebruikt nu in korte tijd diverse keren het woord ‘krachtig’. Dat heeft te maken met beleving, en in relatie tot ‘opwekking’ denken we dan al gauw aan emotionele gebeurtenissen van berouw of juist van lofprijzing. Je nuanceert het door te zeggen dat het ook kan gaan om Gods werk in het rustige, alledaagse leven. Maar dat zijn voor mij wel twee verschillende sporen. Op een van de eerste bladzijden van je boek zette je me op het puntje van mijn stoel met drie vragen: Hoe leren we sporen van Gods aanwezigheid zo opmerken dat God voor ons een levende werkelijkheid is en blijft? Hoe dragen we dit geloof over op de volgende generatie? En hoe kunnen we dit geloof uitdragen onder hen die er niet (meer) mee vertrouwd zijn? Dat zijn vragen waar ik al jaren mee bezig ben. Mijn focus ligt bij de gapende kloof tussen de wereld van God, geloof en de Bijbel enerzijds en ons dagelijks leven anderzijds. Dat is niet alleen een probleem van buitenkerkelijken. Wij delen allen in dezelfde ervaringen van verlangen, vertrouwen en verzet en het is goed om die dan ook te benoemen in een gesprek over Gods aanwezigheid in het alledaagse leven. Wie vindt het nu niet verschrikkelijk dat de MH17 is neergestort? Maar wat betekent het als ik gebeurtenissen met God in verband probeer te brengen? Wat betekent het voor een ander als hij niet weet of God er is? Kan ik iets zeggen over de manier waarop ik met de gebeurtenissen in de wereld en in mijn eigen leven omga? Dat maakt het spannend in een missionair gesprek. Maar ook binnen de gemeente roept dat spannende vragen op. Want we bidden wel voor de nabestaanden, maar de vraag of God nog handelt in de wereld en de dingen die daarin gebeuren, die vinden we steeds moeilijker te beantwoorden. Met als gevolg dat ons geestelijk leven een eilandje is geworden.’

VAN ONDEROP

De geseculariseerde mens, van binnen en buiten de kerk, komt volgens u te weinig uit de verf in het boek? Dr. Dekker: ‘Ja. Als ik denk aan de vragen waarmee het boek opent, dan zou ik – anders dan ds. Den Admirant − juist in de Bijbel zoeken waar en hoe mensen sporen van God in hun leven ontdekken. Mozes die veertig jaar niets van God merkt en dan opeens voor een brandende braamstruik staat… Hoe wist hij dat die met God te maken had? Er was een stem. Maar er zijn zoveel stemmen… Ik zou dus liever van onderop beginnen, in plaats de aanpak van het boek: hoe openbaart God Zich in de Bijbel, hoe manifesteert Hij zich in de kerkgeschiedenis en hoe gaat het vandaag?’ Dr. Verboom: ‘We zijn blind voor Gods aanwezigheid in de dagelijkse dingen. Pas als je ogen geopend worden, door het Woord en de Geest van God ga je God ervaren als een levende werkelijkheid. Je moet bij dat aanrakingsmoment vanuit God beginnen. De vragen die dr. Dekker stelt, zijn ter zake, en ze hadden wellicht in een aanvullend hoofdstuk aan bod kunnen komen. Maar ik vind wel dat hij te veel probeert aan te knopen bij de ervaringen die wij delen. God kan ook doorbreken bij mensen die totaal immanent (beperkt tot de zichtbare wereld, red.) leven en denken.’

Dr. Dekker: ‘Absoluut! Maar wij zijn God niet. En de vraag is hoe wij omgaan met de probleemstelling zoals ds. Den Admirant die formuleert. Bedoel je nu te zeggen dat je die ingewikkelde vragen maar terug moeten leggen in Gods handen, want als er wat gebeurt, dan gebeurt het van Godswege? Wat moeten wíj dan dóen?’ Dr. Verboom: ‘Eerst luisteren naar de Schrift, zoals ds. Den Admirant heeft gedaan. Voordat we op de vragen ingaan, moeten we onze luisteroefeningen maken.’ Dr. Dekker: ‘Oké. Maar dan zou ik de Bijbel anders lezen, meer zoekend. Niet in de eerste plaats: waar en hoe heeft God gesproken? Maar: hoe kwamen mensen God op het spoor?’ Ds. Den Admirant: ‘Nog even naar aanleiding van je opmerkingen over mijn nadruk op het woord ‘krachtig’. Dat is in mijn ogen één lijn, naast andere – om het misverstand weg te nemen alsof ik alleen maar gefocust zou zijn op een opwekking. De hoofdlijn is voor mij de openbaring van God door Zijn Woord. Niet hoe krachtig Hij Zich openbaart is het belangrijkste, maar dát Hij zich openbaart.’

HOUVAST

‘Wat betreft je startpunt bij de concrete ervaringen: dat had ook in het boek gekund, gemoeten wellicht. Maar waarom heb ik het weinig of niet gedaan? Het is nog niet zo gemakkelijk om in je leven Gods aanwezigheid altijd aan te wijzen. Ik denk aan wat in ons eigen leven is gebeurd: onze zoon Pieter kreeg een ernstig ongeval. We gingen door diepe dalen, momenten van verbijstering en verdriet. Ik had in die periode houvast aan het Woord van God. ‘Dit is mijn troost in mijn ellende, dat Uw belofte mij levend maakt.’ Dát is uiteindelijk Gods aanwezigheid in het leven. Te midden van allerlei ervaringen die ik moeilijk kan duiden. Want is alle tegenspoed de slaande hand van God? Is alle voorspoed zegen? Wat mij op de been houdt is de zekerheid dat Hij er is, dat ik me mag vastklampen aan Zijn beloften. Niet zozeer dat ik Zijn daden kan aanwijzen. Maar als het waar is wat in Efeze 1 staat, dat Hij ons heeft liefgehad van voor de grondlegging der wereld, dan heeft Hij mij zeker lief nu Hij ons hier zo ziet rondtobben.’ Dr. Dekker: ‘Dat is mooi. Het veronderstelt alleen wel dat je God kent en Zijn Woord op waarde weet te schatten, omdat je daar diep in ingeleid bent. Maar we hebben het nu over mensen die dat niet zo hebben. Hoe help je hen?’ Dr. Verboom: ‘Principieel is er geen verschil, hooguit in benadering. Voor Gods aangezicht is er geen verschil tussen mensen die opgaan in het immanente leven en mensen die met God leven. Psychologisch wel, maar theologisch niet.’ Dr. Dekker: ‘Pedagogisch ook. Want ds. Den Admirant leest in zijn bijbeltje en wordt getroost. Maar voor iemand die bijbels gesproken analfabeet is, is dat natuurlijk veel lastiger. Dat is mijn vraag: Nu de christelijke cultuur teloor is gegaan, inclusief het dagelijkse bijbellezen en de regelmatige kerkgang, zijn er dan nog wegen naar God te vinden? God heeft allerlei wegen naar mensen, maar ik stel de missionaire vraag: waar kun je wegen vinden die naar God leiden? Een voorbeeld uit de praktijk. Ik sprak een gelovige vrouw die dankzij een experimentele hoornvliesoperatie haar gezichtsvermogen terugkreeg. Een wonder? Dat woord viel niet eens in ons gesprek. Een week later bereid ik een preek voor over Markus 8: de blinde man, die door Jezus wordt genezen. Opeens schiet me te binnen: heeft deze preek nog iets te maken met dat gesprekje van vorige week? Ga ik zeggen dat Jezus ooit blinden beter maakte en dat we allen alles scherp zullen zien als straks het Koninkrijk is aangebroken? Vertel ik ook nog iets over de tussentijd? Het is maar een voorbeeldje, maar ik betrapte mezelf erop dat ik zo geseculariseerd ben als wat. We ademen de hele week de lucht van het immanente denkklimaat. Maar ik vind mezelf als predikant geen knip voor de neus waard als ik me niet laat storen door de vragen die ik net noemde. Vind je het anders gek dat gemeenteleden zeggen niets meer van God te ervaren? Wij kunnen de hele week door van alles meemaken, zonder ook maar aan God te denken.’ Dr. Verboom: ‘Dat is niet alles toch? Wie bedoel je met ‘wij’? Vanuit mijzelf heb ik geen antenne voor God, maar als ik de Bijbel lees…’ Dr. Dekker: ‘Dat heb je geleerd in het bevindelijke nest. Daarin heb je veel meegekregen.’

KLEINE STAPJES

Kuitert schreef − dr. Dekker citeerde het in de recensie − dat ‘wanneer we God in de week niet meer tegenkomen, we Hem op den duur ’s zondags ook niet meer tegen zullen komen’. Dr. Verboom: ‘Ik draai het liever om. Eerst Gods mond, dan Zijn hand: als je Hem ’s zondags niet tot je hoort spreken, zul je Zijn hand doordeweeks ook steeds minder opmerken.’ Dr. Dekker: ‘Daarmee doe je het citaat geen recht, want het ging Kuitert hier om geregelde kerkgangers, mensen die zondag aan zondag de apostolische geloofsbelijdenis horen. Als ze God, de Almachtige Vader, Schepper van hemel en aarde en Jezus Christus en de Heilige Geest nergens meer tegenkomen, stoppen ze op een gegeven moment met de kerkgang. En zo is het ook gegaan.’ Dr. Verboom: ‘Dat zal nooit veranderen, tenzij je begint bij God, Die mensen aanraakt door Zijn Woord, zoals Peter in zijn boek uiteenzet. Als dat niet gebeurt, dan mag er wel een wonder plaatsvinden wil er nog iets terechtkomen van die verbindingen met het dagelijks leven.’ Dr. Dekker: ‘Eens. Maar ik snap je verzet niet. Want het probleem van al die mensen die buitenkerkelijk zijn geworden, is dat de grote woorden van God leeggelopen zijn, omdat ze niet werden verbonden met het seculiere, dagelijkse leven.’ Ds. Den Admirant schrijft dat we met kleine stapjes Gods aanwezigheid kunnen leren kennen. Hij vergelijkt het met het leren van een vreemde taal. Hoe zien die stapjes eruit? Ds. Den Admirant: ‘Het fragment komt uit een meditatie over Psalm 16: ‘Ik stel de Heere voortdurend voor mij.’ Spurgeon wandelde met God de dag door en al vanaf het moment van opstaan brengt hij zichzelf te binnen: God gaf me deze dag. Op die manier kun je jezelf steeds bewust laten zijn van de aanwezigheid en de zegeningen van God. Je moet jezelf soms toespreken, zoals de dichter van Psalm 42: ‘O mijn ziel, wat buigt g’u neder? Wat zit je toch in de put? Hoop op God!’ Nog even terug naar de verbinding tussen de preek en het dagelijks leven. We zouden als dominees veel meer ervaringsverhalen moeten horen, om te zoeken naar die verbindingen en dichter bij de belevingswereld van onze hoorders te komen. Een woord als ‘vergeving’ bijvoorbeeld moet niet in de lucht blijven hangen. De vergeving die God schenkt moet ook door vertaald worden naar de onderlinge verhoudingen.’

RATIONEEL

Dr. Verboom: ‘Inderdaad. Ik heb weleens de indruk dat deze zaken meer aan de orde komen in gesprekskringen dan op de kansel. In onze theologische beschouwingen blijft het vaak te rationeel, te theoretisch. Ik spreek ook voor mezelf; ik moet daar nog eens goed naar kijken.’ Dr. Dekker: ‘Die verbinding is van eminent belang. Want het is schokkend dat je heel goed een reformatorische of evangelische variant van geloof kunt aanhangen en af en toe in je gemoed geraakt worden, en tegelijkertijd door het leven gaan alsof er geen God is. Ik denk dat dat ook een van de oorzaken is waarom dat het orthodoxe christendom afkalft. Toen er een tsunami plaatsvond, spraken christenen op de Filippijnen over een oordeel. Wij dachten: wat is dat voor primitief geloof ? Daar kunnen we niets mee. Maar ook als het gaat om positieve gebeurtenissen, durven we daar niet zo direct de hand van God in te zien. Terwijl ze volgens de Bijbel misschien te maken zouden kunnen hebben met Christus, Die als Koning heerst totdat Hij al Zijn vijanden onder zijn voeten zal gelegd hebben. Mogen we Zijn hand zien in de vooruitgang van de (medische) wetenschap, in de ontwikkeling van de rechten van de mens, de eenwording van Europa? Ik noem nu wat voorbeelden uit de grote wereld, maar het gaat evengoed om gebeurtenissen in ons eigen leven. Hoe komen we tot een geïntegreerde wijze van geloven, waarin we de link leggen tussen de Schrift en de cultuur waarin we leven? In mijn jeugd, toen ik omringd werd door allemaal gelovige mensen, vond ik dat veel eenvoudiger dan tegenwoordig. Nu zeggen mensen: ‘Wim, mooi dat jij dat nog kunt geloven…’ Het klinkt vriendelijk, maar het is alsof je een klap in je gezicht krijgt.’

BELOFTE

Ds. Den Admirant: ‘Het lukt me niet om God overal mee te verbinden. Het is voor mij ook de vraag of dat moet. De verhouding met God heeft toch ook iets van ‘je gedragen weten’. Ik klem me vast aan de belofte dat Hij er is. Want ik kan niet zonder, anders zou ik echt een seculier leven hebben.’ Als de drie gesprekspartners aan het eind concluderen dat ze graag zien dat de gedachtewisseling wordt voortgezet, is dat meer dan een beleefheidsfrase. Want over één ding zijn ze het roerend eens: het is van groot belang om elkaar op te scherpen en te stimuleren om te zoeken naar sporen van Gods aanwezigheid.

N.a.v. Ds. P.J. den Admirant ‘Hij is niet ver. Op zoek naar Gods aanwezigheid’. Uitg. Groen, Heerenveen; 144 blz.; € 12,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen