Gezag is heilzaam

Tegelijk doen de auteurs in hun boek Verleende volmacht. Nieuwe gehoorzaamheid in gezin, school, kerk en samenleving een appèl op christenen om gezag serieus te nemen. De twee schreven het boek over gezag op verzoek van de redactie van de Artiosreeks. De Muynck, lector christelijk leraarschap aan de Driestar hogeschool in Gouda, legde de basis voor de hoofdstukken rondom gezin en school. Ds. Ten Brinke, predikant in Stolwijk, nam vooral de bijbels-theologische hoofdstukken en de praktische toespitsing van het gezag in kerk en samenleving voor zijn rekening. Het boek wil volgens de schrijvers geen klaagzang zijn over de teloorgang van het gezag in onze samenleving. Ze zien het als een positief appèl om de heilzame betekenis van gezag te erkennen.

DIENSTBAAR

De Muynck: ‘Er leven echt vragen over gezag. Een ouderling weet soms niet wat hij moet doen als mensen zich naar zijn mening onbijbels gedragen. Hij zegt: ‘Soms sta ik met een mond vol tanden, terwijl het mijn roeping is om te vermanen.’’ De auteurs willen gezagsdragers juist bemoedigen om vrijmoedig invulling te geven aan de gezagspositie die ze hebben gekregen. Ds. Ten Brinke: ‘Gezagsdragers mogen en moeten weten dat gezag van God komt en daarom ook altijd een plaats in gezin, school, kerk en samenleving behoort te hebben.’ De predikant plaatst direct ook een kritische noot: ‘Gezagsdragers zijn altijd verantwoording schuldig aan Hem Die het gezag verleent. Dat tekent als het goed is de manier waarop het gezag wordt ingevuld. Gezag uitoefenen zoals de Heere dat vraagt, kan alleen vanuit de geloofsverbondenheid met Christus. Wie leeft van Zijn dienende liefde, zal in de gezagsuitoefening de eerste buiging willen maken. Wanneer je dat belijdt, proef je dat een christelijke opvatting van gezag volstrekt uniek is. Volmacht wordt verleend om daarmee dienstbaar te zijn in de relaties waarin God je stelt.’ Gezag is inderdaad ook dat je verantwoordelijkheid voor anderen draagt, beaamt De Muynck. ‘Dat gebeurt door ouders met minderjarige kinderen of door een kerkenraad voor de gemeente. Gezag is dus niet iets negatiefs. Zo wordt het wel vaak gezien, maar het hebben van gezag drukt ook zorg voor de ander uit. Bij het uitoefenen van gezag is altijd de morele vraag aan de orde: zoek ik het goede voor de ander over wie ik gezag heb?’

VRIJ ZIJN

Blijft staan dat de acceptatie van gezag vandaag de dag onder druk staat. De Muynck: ‘In onze samenleving wordt bij ieder individu een kritische, zelf-verantwoordelijke houding verondersteld. De boodschap is: kom vooral voor jezelf op en stel grenzen aan anderen. Als je dan vermaand wordt door een ouderling, voel je je daar ongemakkelijk bij.’ Ds. Ten Brinke: ‘De behoefte om vrij te zijn en eigen wegen te bewandelen zit ingebakken in het zondige mensenhart. Ten diepste ligt de bron van de aantasting van gezag al in het paradijs. De zondeval betekende een geweldige aantasting van het gezag van God en deze aantasting van gezag heeft desastreus doorgewerkt in elke gezagsverhouding die binnen de schepping door God is aangebracht.’

ORDELIJK

Ondanks alle weerstand ertegen, kunnen mensen niet zonder gezag. Dat staat voor de schrijvers als een paal boven water. ‘Het is eenvoudigweg belangrijk om een samenleving ordelijk te houden’, aldus de lector. ‘Dat is een algemeen aanvaarde reden voor gezag. Zo vinden mensen het gewoon dat tijdens een raadsvergadering het beleid voor bijvoorbeeld de groenvoorziening in hun wijk wordt bepaald. Er is een algemeen besef dat anderen verantwoordelijkheid voor je nemen, en dus beslissingen nemen voor bepaalde aspecten van het leven.’ Ds. Ten Brinke: ‘God heeft het hoogste gezag en in Zijn goedheid heeft hij ook de ordening in deze wereld gegeven. Daarom is acceptatie van gezag onmisbaar. Een hartelijke onderwerping aan gezag kan ten diepste alleen als er de erkenning is van Christus. Door de verbondenheid aan Hem bloeit een leven in nieuwe gehoorzaamheid op.’

GRENZEN

Moet je wel altijd gehoorzamen? Niet als iemand gehoorzaamheid eist terwijl dat gezien zijn bevoegdheid eigenlijk niet kan, vindt De Muynck. Ook kan de gevraagde proportie volgens hem buiten het redelijke liggen, bijvoorbeeld als een leraar kinderen de hele morgen zou verbieden om naar de wc te gaan. ‘In het maatschappelijk verkeer geldt voor christenen dat je God gehoorzamer moet zijn dan de mensen. Dat geldt als er iets van je gevraagd wordt dat indruist tegen Gods gebod.’ ‘In het boek proberen we echter wel duidelijk te maken dat in onze tijd die grenzen veel eerder getrokken lijken te worden, namelijk als we het niet eens zijn met de gezagsdrager, omdat we het nu eenmaal anders zien of beleven’, vult de predikant aan. ‘In een tijd van ‘zelf bepalen’ is de heilzaamheid van de erkenning van het gezag ver buiten beeld en zijn we gauw geneigd om het gezag te negeren. Hier ligt een kritische noot naar de houding van de christen in 2014.’

COMMUNICATIE

Goede communicatie over de betekenis van gezag en helderheid over de positie die iemand heeft, zijn heel belangrijk, vindt ds. Ten Brinke. ‘Wat kun je van wie verwachten?’ Daar ligt volgens hem een belangrijke verantwoordelijkheid van iemand aan wie gezag is verleend.

Maar moeten leerlingen bijvoorbeeld niet gewoon luisteren naar een leraar? De Muynck: ‘Jazeker. Leerlingen moeten luisteren, simpelweg omdat de leraar de leraar is. Dat moet je zeggen vanuit het perspectief van de leerlingen: het is hun ‘opdracht’ om te luisteren. Aan de andere kant kan een leraar zijn gezag ook te grabbel gooien bijvoorbeeld door zich niet aan afspraken te houden, door niet goed voorbereid in de les te komen, niet betrokken te zijn op de leerstof of op leerlingen. De ‘opdracht’ aan de kant van de leraar is dus dat hij zijn werk goed doet.’

AMBTSDRAGERS

U signaleert dat het besef van wat het ambt is, afneemt en daarmee ook het gezag van de kerkenraad. Hoe moeten ambtsdragers hiermee omgaan? ‘De kerkenraad is geen bestuursorgaan waarin bestuurders de lakens uitdelen, zoals in grote ondernemingen gebeurt. Als mensen dit beeld van gezag bekritiseren, is dat terecht’, zegt De Muynck. ‘Ambtsdragers moeten in hun optreden andere beelden van gezag oproepen. Zij zijn in de eerste plaats dienaren die een intense betrokkenheid hebben op Christus. Die betrokkenheid maakt hun spreken gezagvol.’ Ds. Ten Brinke: ‘Juist daarom is het zo nodig dat ambtsdragers zelf ook weten en laten merken dat het gezag van het ambt enkel en alleen gelegen is in het gezag van het Woord. Laat de ambtsdrager zich niet schamen om waar dan ook met dat Woord voor de dag te komen. Dat is zijn roeping. Als de kerkenraad vanuit het Woord leiding geeft aan het gemeenteleven, zal dat zijn uitwerking hebben. Wanneer een ambtsdrager zelf niet leeft in de vreze des HEEREN, werkt hij zelf hard mee aan de devaluatie van het ambt.’ Volgens De Muynck versterken gezagsdragers de gezagscrisis ook zelf, omdat ze terughoudend zijn om te vermanen, terwijl dit toch één van hun taken is. ‘Paulus spoort de jonge Timotheüs steeds aan om aan te houden in het vermanen. Ambtsdragers moeten niet moraliseren, maar ze zijn wel geroepen om de gemeenteleden in leer en leven bij Christus te houden.’

TUSSENDOORTJES

Staat het gezag van de Bijbel, het Woord van God, ook onder druk? Dat is inderdaad een probleem, bevestigt De Muynck. ‘Aanvaarden van wat een persoon of instantie buiten jou zegt, ligt ons moderne mensen uiteindelijk niet.’ Maar hij signaleert een nog groter gevaar, namelijk dat men niet meer met aandacht met de heilige Schrift omgaat. ‘Door de vluchtigheid van vrijwel alle media, ontstaat de neiging om ook de Bijbel in tussendoortjes tot je te nemen. De Bijbel wordt dan al niet serieus genomen, laat staan gezag toegekend. Daarom moeten volwassenen in de opvoeding en in het onderwijs veel moeite doen om een goede luisterhouding te praktiseren. Dat gaat niet vanzelf en is een kwestie van oefenen.’ Ook ds. Ten Brinke merkt dat er weinig besef is van het kritische spreken van het Woord. ‘Er heerst een sfeer van ‘zo voel ik het’ of ‘zo zie ik dat’. Hier tegenover is het de roeping van ambtsdragers en leidinggevenden in het jeugdwerk om juist te leren hoe je met ontzag naar het Woord luistert. Dat betekent dat we niet de vraag moeten stellen: ‘Wat wil ik leren vanuit dit bijbelgedeelte?’ maar: ‘Wat wil God mij leren vanuit dit bijbelgedeelte?’ Het moet tot ons doordringen dat we te maken hebben met de levende God Die ons in en door het Woord voor Zijn aangezicht daagt.’

N.a.v. Ds. J.J. ten Brinke en dr. A. de Muynck, ‘Verleende volmacht. Nieuwe gehoorzaamheid in gezin, school, kerk en samenleving’, Artios-reeks; uitg. Royal Jongbloed, Heerenveen; 175 blz.; € 12,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen