Inzet voor gevangenen

Elizabeth Fry (1780-1845) wordt geboren als dochter van een welgesteld bankier op diens landgoed Earlham in het graafschap Norfolk. Haar ouders behoren tot de Quakers, waar christelijk bezielde praktische hulpverlening en sociale gerechtigheid centraal staan. Dit praktisch christendom ademt zij dus al vroeg in. Vroeg ook openbaart zich haar religieuze ernst. Ze is getroffen door de prediking van de Amerikaanse Quaker Willam Savery en in haar dagboek van 1798 schrijft zij te hebben gevoeld dat God ‘is’.

ARMENBEZOEK

Na deze existentiële belevenis wendt de achttienjarige Elizabeth zich af van wereldse vermaken en gaat zij zich wijden aan armen- en ziekenbezoek en zondagsschoolonderwijs. Passend bij haar bekering is ook dat zij nauwere aansluiting zoekt bij de strengere richting van de Quakers – haar ouders behoren tot de gematigde stroming – en hiervan spraak en gewaad overneemt. Ze begint de voorgeschreven kleding te dragen en verschijnt nu meestal in een leikleurig gewaad met in het rijke blonde haar een zwart kanten sluier, die aan weerskanten van het gelaat afhangt. In deze kleding moet ze een tegelijkertijd ingetogen en elegante verschijning zijn geweest. In 1800 trouwt Elizabeth met de vermogende Londense zakenman Joseph Fry, die eveneens tot de strenge richting van de Quakers behoort en met wie zij – overeenstemmend in geloof en leven en door hem steeds in haar liefdadigheidswerk gesteund – een zeer gelukkig huwelijk heeft, dat met twaalf kinderen wordt gezegend. Te midden van haar gezin en de talrijke gasten vindt zij toch tijd en gelegenheid voor armenzorg, bijvoorbeeld voor de kleine Ierse kolonie in de nabijheid van het landgoed van haar schoonouders waar zij later gaat wonen. Hier heerst onbeschrijfelijke vervuiling en verwaarlozing, maar ‘met hoog opgeschort kleed zocht zij er haren weg door modderpoelen, slordige kinderen en loslopende varkens, ging er benauwde kamertjes binnen en klom er langs half vergane trappen naar donkere vlieringen’.

GEVANGENIS

Mrs. Fry brengt in 1813 haar eerste bezoek aan de Newgate gevangenis. Ze is diep geschokt. ‘Elk woord blijft altijd nog beneden de werkelijkheid. De walgelijke vervuiling, de verpeste lucht, de woeste taal en zedeloosheid der vrouwen ging alle beschrijving te boven.’ Dit bezoek luidt een reeks van verbeteringen in het vreselijke lot van vrouwelijke gevangenen in. Geleid door haar op het Evangelie gegrondveste overtuiging dat ook gevangenen medemensen zijn die naar de beginselen van recht en menselijkheid moeten worden behandeld, weet zij te bereiken dat vrouwelijke gevangenen onder toezicht van vrouwelijke cipiers komen, worden ingedeeld naar de aard van hun misdrijf en dat hen betaald werk wordt verschaft. Groot is hierdoor de verbetering in het gedrag van de vrouwen, dit tot grote verbazing van de autoriteiten. Van invloed bij dit alles is ook de waarlijk christelijke houding van Elizabeth Fry, die zei dat zij niet gekomen was om te veroordelen, maar om op te richten. Indruk maakt ook de voorlezing van de Schrift.

NEDERLAND

De werkzaamheden worden ook op grotere schaal aangepakt en samen met een aantal geestverwanten sticht zij in 1817 de Association for the Reformation of the Female Prisoners in Newgate, die in 1821 verbreed wordt tot de British Ladies’ Society for Promoting the Reformation of Female Prisoners. Invloedrijk is haar boek Observations of the Siting, Superintendence and Government of Female Prisoners (1825). Van betekenis zijn eveneens de vijf reizen die zij tussen 1838-1843 op het vasteland maakt. Ook naar Nederland, waar zij in Réveilkring veel indruk maakt − de ontvankelijke De Clercq toont zich getroffen door haar moederlijkheid en tederheid – en waarbij zij medehervormers ontmoet, gevangenissen inspecteert en door de hoogste autoriteiten wordt ontvangen. Ze is een beroemdheid geworden. Belangrijker echter is dat zij één van die nobele negentiende-eeuwse vrouwen is die hun eeuw een menselijker aanzien hebben gegeven.

Dr. O.W. Dubois uit Berkenwoude is historicus.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen