Boeddhisme als hobby

De Boeddhistische Unie Nederland (BUN) kwam een aantal jaren geleden met een cijfer van 250.000 boeddhisten in Nederland. Van hen zouden er 150.000 autochtone Nederlanders zijn. Die cijfers bleken echter nergens op gebaseerd te zijn.

RANDVERSCHIJNSEL

Uiteindelijk kon BUN voor de aanvraag van zendtijd voor een boeddistische omroep aannemelijk maken dat er minimaal 36.000 boeddhisten zijn. Dat is een aannemelijker getal. In totaal zijn er momenteel zo’n honderd boeddhistische tempels, centra en studiekringen in Nederland. Als we, nogal genereus, aannemen dat zij gemiddeld honderd actief betrokkenen bevatten, zou dat neerkomen op ongeveer 10.000 mensen die actief zijn in een boeddhistische gemeenschap. Daarnaast zijn er dus enkele tienduizenden die er wel eens blijk van hebben gegeven boeddhistisch te zijn, maar verder niet actief zijn in de religieuze gemeenschap. Kortom, het boeddhisme is een randverschijnsel in Nederland en er is geen reden je er al te druk over te maken. Al is het natuurlijk navrant dat vorig jaar in Musselkanaal voor het eerst een voormalig hervormd kerkgebouw omgetoverd is in een boeddhistische tempel.

IN DE MODE

Hoe komt het dat zoveel mensen het idee hebben dat boeddhisme in Nederland zo groot aan het worden is? Daar is een aantal redenen voor aan te wijzen. Ten eerste is het boeddhisme onder Nederlanders een elitereligie. Hoogleraren en bekende personen zijn sterk oververtegenwoordigd. Daardoor komt het boeddhisme meer in het nieuws dan op basis van het lage aantal aanhangers te verwachten zou zijn. Ten tweede is boeddhisme in de mode. Mensen zijn positief over het boeddhisme, zeggen positieve dingen over Boeddha, ook als ze er verder geen klap van afweten. Doordat er een positieve sfeer hangt rondom het boeddhisme, lijkt het dat het boeddhisme hard groeit. Maar dat valt dus gezien de cijfers in ieder geval in absolute aantallen hard mee. Ten derde wordt Nederland overspoeld met Boeddhabeeldjes, juist vanwege die positieve sfeer die er rond het boeddhisme hangt. Maar evenmin als een Bijbel die gebruikt wordt als steun onder een tafelpoot bewijs is van een groot christelijk geloof, is een Boeddha als tuinversiering bewijs dat je een boeddhistisch huishouden bezoekt. Het artikel ‘Boeddha maken als sinterklaassurprise’ dat ik tegenkwam, zal boeddhisten net zo enthousiast maken als wij dat zouden zijn over een soortgelijk artikel over de Heere Jezus. Het beeld is dus vertekend. Dat je veel boeddhisme tegenkomt, wil niet zeggen dat er veel boeddhisten zijn.

VRIJBLIJVEND

Boeddhist worden is ook nog niet zo gemakkelijk in Nederland. Een van de redenen waarom mensen boeddhisme zo leuk vinden, is omdat het zo vrijblijvend zou zijn. ‘Je hoeft je niet te bekeren, er wordt je niets voorgeschreven.’ Daar zit een kern van waarheid in, maar grotendeels berust het op een misverstand. Om boeddhist te worden, moet je aan een ceremonie meedoen waarin je zegt ‘ik neem mijn toevlucht tot de Boeddha, ik neem mijn toevlucht tot de Leer, ik neem mijn toevlucht tot de Sangha’ (de boeddhistische gemeenschap, met name de monniken). Boeddhistische monniken zijn er maar heel weinig in Nederland, en daarom bestaat het volle boeddhisme er ook nauwelijks. ‘Ik heb wel wat met Boeddha’ is evenmin genoeg om iemand tot boeddhist te maken als dat ‘ik heb wel wat met Jezus’ genoeg is om christen te zijn.

INTELLECTUELE FLIRT

Toch is er ook een andere kant van het verhaal. En dat is dat er tegenwoordig wel heel veel mensen zijn die zeggen ‘ik heb wel wat met Boeddha’. Ik heb eens gekeken of dat in cijfers uitgedrukt kan worden. In Nederland zitten nu zo’n 9,2 miljoen mensen op Facebook. Van hen geven er 960.000 (10 procent) op de een of andere manier blijk van belangstelling voor het christendom. Van affiniteit met het boeddhisme geven 360.000 personen (4 procent) blijk. Wat vinden ze aantrekkelijk in het boeddhisme? Aangezien zo weinig boeddhisten zich georganiseerd hebben, is het duidelijk dat voor het gros van deze mensen boeddhisme een soort hobby is, misschien een intellectuele flirt, maar niet een alomvattende levensovertuiging. Een aantal dingen koppelen zij aan het boeddhisme. Ik heb de indruk dat de belangrijkste hiervan zijn: • Rust. Innerlijk rustig worden, waarbij meditatie eventueel een rol kan spelen. • Vriendelijkheid. Leven en laten leven. Op de een of andere manier heeft het boeddhisme, met een 2500 jaar lange geschiedenis van monniken die zich terugtrekken uit de maatschappij, een vriendelijkere reputatie gekregen dan het christendom, waar al 2000 jaar lang de belangrijkste sociale verbeteringen uit voortkomen. • Je hoeft niets te geloven, je hoeft alleen jezelf te ontdekken.

VRIJZINNIG

Dit hobbyboeddhisme heeft natuurlijk maar heel weinig met het echte boeddhisme te maken. Zo hebben tegenwoordig veel mensen het over mindfulness. Daarbij gaat het vooral om het verminderen van stress en daardoor beter leren leven. Boeddhistische meditatie is echter bedoeld als pad naar geestelijke verlichting. En zelf inzicht verwerven is inderdaad een belangrijk uitgangspunt in het boeddhisme, maar de wijsheid van de Boeddha en de monniken is ook een heel belangrijke richtlijn. Het in Nederland populaire hobbyboeddhisme zoekt naar een manier om goed te leven die vanuit je zelf voortkomt. Je zou dat het vrijzinnige boeddhisme kunnen noemen. Je ziet nog wel een stippellijntje lopen naar het oorspronkelijke geloof, maar veel heeft het er niet meer mee te maken.

UITDAGING

Goed leven, en het zelf verzinnen. Dit sluit perfect aan op het levensgevoel in Nederland. Geen wonder dat het hobbyboeddhisme zo populair is. De uitdaging die ervan uitgaat voor de kerk, is dus geen andere dan die de kerk in Nederland dagelijks tegenkomt: hoe het Evangelie te brengen aan mensen die tevreden zijn met zichzelf en met hun leven? Daarvoor hoef je het boeddhisme niet te kennen. Dat doen de hobbyboeddhisten tenslotte ook niet. En de redelijk zeldzame echte boeddhisten zijn in zoveel stromingen verdeeld dat wat je denkt te weten, voor velen van hen toch weer niet op zal blijken te gaan. Wat je moet kennen is het Evangelie. Wie je moet kennen is de Heere Jezus. Als dat in je leven en door je woorden straalt, zullen mensen geraakt worden. Ze zullen ervaren dat Jezus geven kan wat verder geen mens of religie te bieden heeft: de vrede van God die alle verstand te boven gaat. Dan gaan we meemaken dat hobbyboeddhisten voltijdschristenen worden.

Dr. M. Visser is namens de GZB en OMF als kerkplanter werkzaam in Thailand.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen