Kerk dreigt te vergaan

Je proeft hier de enorme nood, de angst en de vrees voor een letterlijke uitroeiing van alles wat christelijk is. Wie denkt dan niet aan de afschuwelijke beelden van IS-strijders die moordend met hun nietsontziende opmars bezig zijn in Syrië en Irak. Een kalifaat is inmiddels uitgeroepen. Maar ook in Libanon, het land met het grootste percentage christenen, rommelt het. En wie weet waar intussen nog meer ISgroepen aanwezig zijn? Alles wat niet past in hun beeld van de ware islam, moet letterlijk uit de weg worden geruimd: jezidi’s, gematigde soennieten, sjiieten, christenen.

GEVLUCHT

Ongeveer een eeuw geleden maakten christenen ongeveer 20 procent van de totale bevolking van het Midden-Oosten uit. Momenteel is dat nog maar ongeveer 4 procent. Aangrijpend en alarmerend. Waren er in Irak in 1990 naar schatting nog ongeveer 1,5 miljoen christenen, nu zijn het er waarschijnlijk nog geen 200.000. Sinds het begin van de burgeroorlog in Syrië, in maart 2011, zijn naar schatting een half miljoen Syrische christenen gevlucht naar veiliger gebieden in Syrië zelf of naar Libanon. Of nog verder, naar de Verenigde Staten of Nederland bijvoorbeeld. Misschien verblijven ze wel bij ons om de hoek. Het zijn allemaal kille cijfers waarachter een nauwelijks te peilen menselijk leed schuilgaat. Is er nog een toekomst voor de kerk in het Midden-Oosten? Dat is een steeds terugkerende, prangende vraag die niet langer te ontwijken valt. De feiten spreken hun eigen duidelijke taal: voor Syrië en Irak vooral. Maar ook Libanon en Egypte worden getroffen door deze immense crisis. In deze landen met een vanouds relatief grote christelijke minderheid zitten juist christenen vaak in de hoek waar de klappen vallen. Velen verlaten de regio, als ze kunnen. Mensen ontvluchten een leven als tweederangsburger en zoeken een beter leven in de vrije wereld voor henzelf, maar vooral ook voor hun kinderen. Aangrijpend, want juist het Midden-Oosten is de bakermat van het christelijk geloof.

RIJKE GESCHIEDENIS

Vanuit Jeruzalem verspreidde het Evangelie zich na de opstanding en hemelvaart van Christus. Paulus werd op de weg naar Damascus – in Syrië! – bekeerd. In Antiochië – net over de huidige grens – werden de volgelingen van de Heere Jezus voor het eerst christenen genoemd. De kerk van Antiochië, één van de oudste kerken ter wereld, gaat uiteindelijk helemaal terug op Paulus en Barnabas. Die kerk is er tot de huidige dag. Wat weten wij trouwens in onze gereformeerde traditie eigenlijk ontzettend weinig af van al die andere, veel oudere kerken. Als protestanten komen wij voort uit de kerk van Rome, maar daarnaast zijn er ook nog steeds de kerkfamilies van Antiochië, Alexandrië, Jeruzalem en van Constantinopel. In Damascus staat een van de oudste kerkgebouwen ter wereld. De kerk in Egypte zou gesticht zijn door de apostel Markus. Kortom, in deze regio zijn sinds het begin van onze jaartelling christenen present. Deze christenen hebben al die eeuwen een bijdrage geleverd aan de samenleving.

PROTESTANTEN

De protestanten – anglicanen, presbyterianen, lutherse en evangelische kerken – zijn er later bijgekomen. Dat gebeurde in de negentiende eeuw, als vrucht van westerse zendingsinitiatieven. Zij vormen weer een minderheid in de christelijke minderheid. Allemaal kennen ze het verlangen om de naam van Christus hoog te houden. Allemaal worden ze bedreigd. In Aleppo en Homs in Syrië, waar eens bloeiende christelijke gemeenschappen waren, is er van de kerk niet veel meer over. De meeste christenen zijn gevlucht of vermoord. Slechts een handjevol mensen heeft het volgehouden. Wat het extra schrijnend maakt, is dat de meeste van hen Armeense christenen zijn. Zij zijn begin vorige eeuw hiernaartoe gevlucht na de Armeense genocide.

IN DE SAMENLEVING

De christenen die welbewust blijven, benadrukken sterk het belang om zich als christelijke minderheid te blijven inzetten voor de samenleving als geheel. Een oude, wijze Libanese bisschop zei het zo: ‘De beste bijdrage van christenen aan de samenleving is het leveren van goed onderwijs en gezondheidszorg. Zij kunnen een matigende invloed hebben waar inmiddels ook veel moslims sterk naar verlangen.’ Volgens hem moeten christenen noch optimist, noch pessimist zijn, maar vooral geloof en vertrouwen in God hebben. ‘Al sinds 96 na Christus is er in Libanon een christelijke gemeente, tot op deze dag.’ Het besef lijkt gegroeid dat de kerk misschien te lang en te veel op het voortbestaan van de eigen groep gericht is geweest. ‘Een kerk die dat doet, sterft, maar een kerk in de crisis is wakker en spreekt profetisch’, hoorde ik een Syrische predikant onder luid bijval zeggen. Een ander zei: ‘Misschien is het wel onze roeping om als kleine minderheid veel vrucht te dragen. Ik vind het daarbij altijd bijzonder dat in Antiochië, in Syrië, de discipelen voor het eerst christenen werden genoemd.’ Daarom geven christelijke kerken, ook in Syrië en Libanon, niet alleen noodhulp aan de eigen geloofsgenoten maar ook aan andere vluchtelingen in nood. Dat hiervan een groot getuigenis uitgaat, hoeft geen betoog. De predikant in Aleppo met wie we contact hebben zei het zo: ‘Als God voor ons is, wie zal tegen ons zijn?’ Dat is geloofstaal waar je stil van wordt. Het is alleen mogelijk zo te spreken, omdat hij er tegelijkertijd van overtuigd is dat ‘het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid die aan ons geopenbaard zal worden’.

SPIEGEL

Zo houden onze broeders en zusters uit het Midden-Oosten ons in het westen een scherpe spiegel voor. Ze laten ons zien wat lijden om Christus’ wil betekent. Ze zijn een voorbeeld van geloofsvertrouwen en volharding. Laten we hen intussen niet vergeten in onze gebeden: in de gemeente, vanaf de preekstoel en in de binnenkamer. Daar vragen ze allereerst nadrukkelijk om en dat is ook echt hard nodig.

HULP

Wat kunnen we naast een aanhoudend gebed nog meer doen? Dit is wat ze zelf zeggen:

• Kom in het westen niet alleen voor ons christenen op, maar ook voor andere minderheden die zwaar getroffen worden. Zij hebben jullie hulp ook nodig. Maar ook: als jullie alleen voor ons opkomen, kan zich dat als een boemerang tegen ons keren, omdat we dan kunnen worden neergezet als handlangers van de westerse imperialisten.

• Laat jullie stem horen en spreek allen aan die verantwoordelijkheid dragen in politiek en maatschappij en spreek je uit tegen onrecht.

• Geef ruimhartig voor noodhulp en help ons om ook anderen te helpen.

• Behandel ons niet als zielig, maar als leden van het lichaam van Christus: als een lid lijdt, lijden alle leden mee.

HOOP

Christen zijn in het Midden- Oosten betekent leven tussen hoop en vrees. Soms lijkt de situatie wanhopig, zoals nu in Noord-Irak. Toch is er ook hoop, hoop op God, Die alleen redden kan en wonderen doet. Een belangrijk onderdeel van die hoop is misschien wel dat er te midden van al het lijden en verdriet tegelijkertijd sprake is van groeiende openheid voor het Evangelie, met name onder gematigde moslims. In Algerije bijvoorbeeld, waar ooit de wieg van kerkvader Augustinus stond, maakt de kerk juist een sterke opleving door. En ook in Egypte gebeuren er bijzondere dingen.

Mr. A. van der Poel is GZBregiocoördinator Midden-Oosten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen