Bezoek ons, Christus!

Op het plein van de oude binnenstad staat Hus’ standbeeld en iets verderop is de Bethlehemkapel te vinden, gebouwd op de plek waar hij voor zijn volgelingen, de Hussieten, heeft gepreekt.
Zoekend naar gedichten rond advent en Kerst stuitte ik op een gedicht van Johannes Hus. Het is uit het Tsjechisch vertaald door Ad den Besten – de titel: ‘Bezoek ons, Christus! Grote Heer’ – en kreeg een plaats in zijn bundel Poëzie om te zingen (1998). Een verrassing!

KRITISCH
Johannes Hus wordt in 1369/70 geboren in het Boheemse plaatsje Husinec. Vandaar zijn naam. Als priester en hofkapelaan preekt hij zeer bewust niet in het Duits – Bohemen behoorde tot het Duitse keizerrijk – maar in het Tsjechisch, de volkstaal van Bohemen. In het Tsjechisch vertaalt hij ook de Bijbel, en in die zin vormt hij een schakel tussen de Engelsman John Wyclif uit de veertiende eeuw en Maarten Luther uit de zestiende eeuw.
Hij stuurt niet aan op een breuk met de Roomse Kerk, maar staat wel zeer kritisch tegenover allerlei misstanden in die kerk, zoals het verkopen van ambten en de handel in aflaten. Het leidt tot een reeks van conflicten, vervolgens tot excommunicatie en ten slotte tot veroordeling. Op het Concilie van Konstanz (1415) − waarvoor keizer Sigismund hem vrijgeleide heeft toegezegd! – wordt hij gevangengenomen en veroordeeld tot de brandstapel. Zijn volgelingen, de Hussieten, houden zijn naam levend.
Een eeuw na Hus zal keizer Karel V met Luther in Worms niet in dezelfde fout vervallen als die van Sigismund. Hij moet toen gezegd hebben: ‘Ik zal niet blozen als Sigismund.’

VERWACHTING
Kernelement in het gedicht van Hus, in de hertaling van Ad den Besten, is het begrip ‘verwachting’. In dat opzicht past het in de adventstijd, al hoeft het niet speciaal voor advent geschreven te zijn. Christus wordt aangesproken: ‘Kom tot ons hart’, een hart dat ‘tussen hoop en vrees verwacht’.

De opbouw is eenvoudig. De eerste twee strofen zijn gericht tot Christus: ‘Bezoek ons’, ‘kom tot ons’. De derde strofe is een lofprijzing van de drie-enige God.
De vierde strofe sluit het gedicht af met een wens: ‘Gods liefde wonend in ons hart’.

IN HET HART
Het woord ‘hart’ in de voorlaatste versregel verbindt de laatste strofe met de eerste. Hierdoor krijgt het gedicht een cyclische bouw: een koppeling van ‘kom tot ons hart’ (eerste strofe) en ‘wonend in ons hart’ (vierde strofe). Een fraaie poëtische vondst.
Maar het is meer dan dat. De cyclische bouw accentueert wat de dichter primair wil doorgeven, namelijk wat de meest wezenlijke band met Christus, als Kind geboren in Bethlehem, inhoudt: niet een romantische entourage, niet allerlei oppervlakkige sfeerelementen, maar ‘kennen’ in diepe zin. Vandaar: ‘Hem kennen’ in de derde strofe.
Zo sluit dit gedicht naadloos aan bij wat ik in een Duits citaat van Johannes Hus aantrof. In dat citaat schreef hij: het is genoeg dat een mens in seinem Herzen (in zijn hart) God kent en belijdt. En dit kennen of belijden is een zaak van het hart, ons diepste innerlijk.

Dr. J. de Gier uit Ede is neerlandicus.

BEZOEK ONS, CHRISTUS! GROTE HEER

Bezoek ons, Christus! Grote Heer
der wereld, buig U tot ons neer;
kom tot ons hart, dat dag en nacht
U tussen hoop en vrees verwacht.

Omdat Gij zijt van eeuwigheid,
is eeuwigheid daar waar Gij zijt,
een leven, vrij van alle druk,−
o Christus, schenk ons dit geluk!

Geloofd zij God die eeuwig leeft
om wat Hij aan de wereld geeft,
de Zoon, in wie Hij ons ontmoet,
de Geest, die ons Hem kennen doet.

Zoals het is in de eeuwigheid,
zo zij het in de wereld tijd:
Gods liefde wonend in ons hart,
niet langer door de dood benard.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen