Globaal bekeken

Een lezer knipte uit De Waarheidsvriend van 13 juni 1913 een stukje over ‘De Godsdienst op de Openbare School’:

Sarcastisch was het antwoord van Thorbecke in 1862 tegenover Groen van Prinsterer, die beweerde dat de godsdienst van de neutrale volksschool voor hem geen godsdienst was. Groen had gezegd in ’57 (1857): ‘uw organisatie van het openbaar schoolwezen is met de behoefte en het recht van alle gezindten, met het geloof der natie, met het volksgeweten in strijd. Uw Volksschool neemt met het Kruis het Christendom weg. (…) Uwe christelijke leus is een onzedelijk woordenspel dat onheiliging door heiligschennis verbloemt.’ Toen antwoordde Thorbecke dat de openbare school niet godsdienstloos was. Of – zoo zei hij sarcastisch – of men moet godsdienst in zoodanig bekrompen beteekenis nemen dat men alleen godsdienst noemt wat men in een of ander boek vindt of wat in zekere formulieren begrepen is!
Daarop vatte Groen vuur. En trillend van emotie roept hij: ‘zoo bekrompen zijn wij!’ Wij hechten nog aan zekere formulieren, wanneer men daarin het eenvoudig en evangelisch geloof van den Christen terug vindt. Wij hechten nog aan onzen Catechismus. En daar luidt de eerste vraag niet: hoe velerlei Godsdiensten zijn er? Maar daar staat: welke is uw eenige troost, beide in het leven en in het sterven? Wij hechten nog aan de Heilige Schrift. Volgens haar heeft de tempel, niet met handen gemaakt, waar men aanbidt in geest en waarheid, tot opschrift niet slechts: ‘komt allen tot Mij, gij die vermoeid en belast zijn en Ik zal u rust geven’ – maar ook ‘niemand komt tot den Vader dan door Mij.’ Velerlei Godsdiensten voorzeker zijn er, vooral bij het subjectivisme van onzen tijd. Tallooze Godsdiensten van filosoof en ongodist beiden. Maar voor ons, exclusivisten als wij zijn, is er éene godsdienst slechts, die niet ‘in een of ander boek’, maar in de Heilige Schrift, in den Bijbel, in Het Boek, geopenbaard is. En die godsdienst vindt men op de Openbare School niet!

***

In Fonteinnieuws, uitgave van de Fonteingemeente te Nijkerk, schreef ds. J. Maasland een ‘cursiefje’ over de ‘verhaaltjesdominee’:

Als kind hoorde ik soms over bepaalde dominees en voorgangers zeggen: dat is een verhaaltjesdominee en dat was niet als een compliment bedoeld. Later begreep ik: hij zegt weinig over de tekst en vult zijn tijd met verhaaltjes. Nu hadden die verhaaltjes uiteraard wel met bijbel en geloof te maken. Maar daar komen we niet voor naar de kerk, werd dan gezegd. We willen de bijbel horen uitleggen en toepassen. Maar die verhaaltjes dan? Onlangs zei een gemeentelid tegen me: ik vind het altijd fijn als de voorganger zijn preek opluistert met verhalen direct uit het leven gegrepen. Daar word ik door meegenomen en aangesproken. Ik denk dat ik begrijp wat hij bedoelt.
Theoretische en dogmatische verhandelingen blijven boven onze hoofden zweven. Over God vertellen kan eigenlijk nooit anders dan in beelden en door verhalen. In menselijke taal en in onze werkelijkheid. Een verhaaltjesdominee is dus een erenaam voor iemand die probeert God en zijn Woord dichtbij ons te brengen. (…).
(Een voorbeeld) Wat is sterven nu eigenlijk? Kinderen vragen het je: waar is pappa nu en waar is oma gebleven? In een rouwdienst vertelt een dominee dit aan de kinderen. ‘Sterven is zoiets als wanneer je een roeiboot op zee ziet wegvaren: eerst kun je vanaf het strand nog praten met de mensen in het bootje, iets later kun je ze niet meer verstaan als ze wat roepen, maar nog wel naar ze zwaaien en daarna verdwijnt het scheepje achter de horizon. Maar dat wil niet zeggen dat ze verdwenen zijn. Het bootje met de mensen is er nog, maar je ziet ze alleen niet meer.’
Begrijpt u: zo proberen verhalen uitleg te geven aan het Grote Verhaal.

J. van der Graaf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen