Globaal bekeken

De toch al omvangrijke Veluwse Kerkbode bevatte een drie pagina’s tellend artikel van ds. M. van Kooten uit Elspeet onder de titel ‘Zwolle, een middel tot reformatie van de Veluwe’. Veel aandacht krijgt ds. Johannes Fontanus ofwel Puts (1545-1615), predikant te Arnhem.

. Aanvankelijk veranderde hij zijn naam Puts in Puteanus:

Toen hij zich zo aan Ursinus bekendmaakte zei deze: ‘Hier weet men van geen putten, hier zijn fonteinen. Gij zult uit de Fontein der Heilige Schrift drinken en anderen daaruit te drinken geven.’ Vandaar de naam Fontanus. Voor hij benoemd werd tot predikant te Arnhem was hij legerpredikant onder prins Casimir, een van de zonen van Frederik van de Paltz die ooit de eerste stoot gaf tot het maken van de Heidelbergse Catechismus. Hij moest wel behoorlijk inleveren op zijn wedde toen hij zijn arbeid in Arnhem aanving. Meer dan de helft van zijn salaris ging hij achteruit. Overigens was hij niet onbemiddeld.

. Enkele zaken die gedurende Fontanus’ werkzaamheid op de Veluwe speelden willen we noemen. Allereerst de problematiek in Nijkerk. Toen Fontanus in 1592 deze gemeente bezocht vond hij er nog heel veel Roomse gebruiken. Hij vroeg de predikanten van Harderwijk bij te springen om de reformatie in Nijkerk te realiseren. Wat was het geval? Pastoor Swaer die in 1583 reeds was ontslagen woonde nog steeds in de pastorie. Na het overlijden van de eerste reformatorische predikant Rutger van Silburg in 1587 had men gevraagd aan het hof of de afgezette pastoor weer terug mocht komen als voorganger. Hij was namelijk onder het volk zeer populair en ijverde tegen een van de grote zonden in die dagen, de openbare dronkenschap, waaraan de predikanten van het eerste uur zich ook nog wel eens schuldig maakten. Te denken valt aan Andreas Oosterbeek die tussen 1584 en 1590 enige tijd Otterlo diende en aldaar geschorst werd. Eerder in Friesland werd hij berispt vanwege zijn drankprobleem. Blijkbaar heeft hij zich later gebeterd. Gedurende de periode dat hij zijn laatste gemeente Montfoort diende van 1603 tot 1616 lezen we daar niets van. Wel dat hij verschillende lijvige werken over de dwalingen van Rome uit het Latijn vertaalde en een nieuwe uitgave van het martelarenboek realiseerde. Wat we wel lezen is dat zijn vrouw een gat in haar hand had en hij uiteindelijk aan de avond van zijn leven van de bedeling moest leven. Had het gedrag van zijn vrouw hem mogelijk de toevlucht doen nemen tot het glaasje?

. Afrondend mogen we wel stellen dat de reformatie op de Veluwe niet zomaar tot stand is gekomen. Ook mag het een wonder heten dat dit erfgoed er tot op de dag van vandaag nog royaal mag zijn in tegenstelling tot andere provincies waar in het verleden de Heere nog zo rijk heeft gewerkt. Dat is geen verdienste van de Veluwnaren dat zit ’m ook niet in de geaardheid van de Veluwnaar. Dat is Gods soevereine genade alleen. Wachte een ieder zich de leer der reformatie te verkwanselen.
Ondanks het dwaze optreden van vele voorgangers in het verleden en in het heden heeft de Heere Zijn gemeenten op de Veluwe nog gelaten. Als ik mijn verstand mag houden zal ik nooit vergeten wat jaren geleden professor C. Graafland eens bad in een hervormingsdienst die uitgezonden werd via de radio. ‘Heere, wat moet U de kerk toch liefhebben dat U ze door alle tijden heen nog in stand gehouden hebt.’ Daar kunnen we alleen maar amen op zeggen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen