Open voor buitenwereld

Deze voorzichtige conclusie trekt Fred van Lieburg in zijn slotbeschouwing bij Wees een gids!. Hij refereert aan een jeugdherinnering van Frederik van Holten (zie kader op pag. 13).
In het boek geeft Van Lieburg een bespiegeling over drie generaties bevindelijk gereformeerden waarmee De Driestar zich vanouds verbonden weet.

GRONDSLAG
Volgens hem illustreerden ‘die gereformeerde leerkrachten’ misschien wel het meest wezenlijke van het christelijk leraarschap, zoals dat door De Driestar in 2006 is geformuleerd in Essenties van christelijk leraarschap, dat de grondslag vormt voor elk opleidingsplan voor aankomende docenten. Deze grondslag is ook via een symposium op 1 november 2012 onder de vlag ‘Wees een gids. Naar een nieuw elan voor een christelijk leraarschap’ en een gelijkluidende lectorale rede van dr. A. de Muynck duidelijk neergezet.

NEOGEREFORMEERD
Het is bijna een beetje ondeugend dat Van Lieburg een vergelijking aangaat tussen een neogereformeerde lagere school in de eerste helft van de twintigste eeuw en De Driestar aan het begin van de 21e eeuw en vervolgens de conclusie trekt dat ‘die gereformeerde leerkrachten’ eigenlijk al deden waar het Driestar vandaag in zijn opleiding tot docent om te doen is. Gaven die neogereformeerde scholen met hun Kuyperiaanse veronderstelde wedergeboortegeloof niet een belangrijke stoot tot het ontstaan van De Driestar in 1944?
Van deze ontstaansgeschiedenis, samen met die van opbouw en uitbreiding tot begin jaren ’70, is door John Exalto (chronologisch) verslag gedaan in Wordt een heer! (2012). De vier decennia die daarna volgen, ontwikkelingen vanaf begin jaren ’70 tot op heden, worden door verschillende auteurs thematisch weergegeven in Wees een gids! (2014), onder redactie van eveneens Exalto en met medewerking van Tom Hage, Ineke de Jong, Fred van Lieburg, Ton van der Schans en Jan Veldman. Deze thematische aanpak heeft als klein minpunt dat de meest in het oog lopende gebeurtenissen meerdere malen voor het voetlicht komen. Dit nadeel wordt echter ruimschoots goedgemaakt doordat de verschillende belichting van dezelfde gebeurtenissen extra duidelijk maakt hoe ontwikkelingen zijn verlopen.

SPANNINGSVELD
In grote lijnen is dat een ontwikkeling geweest tussen ‘vreemdelingschap en participatie’, zoals de ondertitel van Wees een gids! treffend weergeeft. Daarmee is het spanningsveld getekend waarin de gebeurtenissen van de afgelopen veertig jaren zijn verlopen. Spanning die enerzijds is gegeven met de vraag hoe ver je buiten eigen kring kunt gaan wat betreft aanpassing aan wetgeving en het aangaan van contacten met buitenstaanders.
Anderzijds ontstaat die spanning hierdoor dat bestuur en schoolleiding voortdurend ter verantwoording werden geroepen door de eigen achterban, vooral de (Oud) Gereformeerde Gemeenten (in Nederland), die zich immers zoveel financiële offers getroost hadden voor het ontstaan van De Driestar.
Terwijl founding father Kuijt door zijn natuurlijk gezag allerlei vragen over ‘zijn’ school wist te pareren, verdween dat gezag gaandeweg bij zijn opvolgers. Zij werden geconfronteerd met de vervaltheorie: De Driestar is niet meer wat ze geweest is.

VERANTWOORDING
De vraag naar verantwoording loopt dan ook als een rode draad door de bijdrage van Ton van der Schans, die schrijft over de omgang met identiteit op De Driestar (hoofdstuk 3), maar is ook terug te vinden in het hoofdstuk ‘Tussen vervreemding en verlangen. Culturele vorming op De Driestar’ van de hand van Tom Hage.
Het zijn boeiende hoofdstukken. Ze geven naast de ontwikkeling van De Driestar ook een overzicht van de emancipatie van de bevindelijk gereformeerde bevolkingsgroep en bieden tegelijk inzicht in hoe daarop vanuit de kerkelijke achterban is gereageerd.

OVERHEIDSBEMOEIENIS
Bezinning op ‘Wie zijn wij en waar staan wij?’ was op De Driestar niet alleen nodig vanwege identiteitsvragen uit de eigen achterban. Meer nog gaf overheidsbemoeienis de stoot tot die bezinning. In 1973 trad het kabinet- Den Uyl aan. Tot dan had er niet eerder in de Nederlandse parlementaire geschiedenis zo’n progressief kabinet geregeerd. Dat dit kabinet voor het reformatorisch onderwijs weinig goeds beloofde, bleek uit het in 1975 verschenen rapport Contouren van een toekomstig onderwijsbeleid van de socialistische onderwijsminister Van Kemenade.
De Driestar reageerde met een brochure van de hand van docent mr. L.J.M. Hage, getiteld Het reformatorisch onderwijs in de branding. Hij signaleerde daarin ‘het gevaar van ontkenning van de veelvormigheid, zodat het onmogelijk wordt de eigen identiteit op alle levensterreinen te verwerkelijken’. Later volgden nog andere ontwikkelingen die een bedreiging leken te vormen voor het reformatorisch onderwijs.

ONGEKENDE VRIJHEID
Toch was het niet alleen kommer en kwel, zoals doorgaans bij jaaropeningen vernomen werd. Bij het vijftigjarig bestaan van De Driestar in 1994 wees de toenmalige directeur, ir. M. Houtman, op de ongekende vrijheid voor het hoger onderwijs. ‘Het is bepaald niet zo dat het geven van christelijk onderwijs in Nederland ons in deze tijd moeilijk gemaakt wordt. Onze vrijheden en mogelijkheden zijn nog steeds van ongekende weelde wanneer we die met andere plaatsen in deze wereld vergelijken.’

BUITENWERELD
Wat bedreigingen leken, bleken niet zelden uitdagingen te zijn die ontwikkelingen in gang zetten die kweekschool De Driestar uit 1944 gemaakt hebben tot Driestar Hogeschool anno nu: een hogeschool die binnen het brede onderwijsveld in Nederland en daarbuiten een gewaardeerde plaats inneemt.
Dat komt omdat de school begreep dat zijn roeping niet alleen ligt in de binnenwereld van het reformatorische onderwijs, maar ook in de buitenwereld van het protestants-christelijk onderwijs, ja zelfs over Nederlandse en Europese grenzen heen, tot in Afrika en Azië.
Dat dit verkeer over verschillende grenzen tot op de dag van vandaag vragen ten aanzien van de identiteit van De Driestar oproept, maakte een recente gedachtewisseling in het Reformatorisch Dagblad duidelijk.

JEUGDHERINNERING
‘In de eerste klas zat ik bij juffrouw De Jong. Ze kon goed vertellen. Omdat ik op 1 maart op school kwam werd al gauw de lijdensgeschiedenis verteld, en Mej. De Jong deed dat heel beeldend. Op mijn jeugdig gemoed, toen al niet zonder indrukken, was de uitwerking verpletterend: ik zat heel dat uur stilletjes te huilen, niet alleen uit medelijden met de Heere Jezus, maar ook omdat ik aanvoelde dat mijn zonden daar mee te maken hadden...’
Deze jeugdherinnering is afkomstig uit de levensbeschrijving van Frederik van Holten (1931-2010). Hij bezocht de gereformeerde Da Costaschool in Rotterdam waaraan juffrouw de Jong verbonden was en waar kinderen uit reformatorische kring naartoe gingen voordat ds. G.H. Kersten een eigen school stichtte. In 2000 legde Van Holten zijn levensverhaal in boekvorm vast en schonk een exemplaar aan Fred van Lieburg.

N.a.v. John Exalto (red.), ‘Wees een gids! De Driestar tussen vreemdelingschap en participatie’, uitg. Royal Jongbloed, Heerenveen; 459 blz.; € 22,50.

Ds. P. van der Kraan uit Arnemuiden is emeritus predikant. Hij was van 1966 tot 1971 Driestarstudent.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen