Nieuwe levensoriëntatie

Als je je ambt in het licht van het grote geheel ziet, zoals de derde metselaar (zie kader), dan ben je op een heel andere manier ambtsdager.

ONTTOVERING
Men heeft ten aanzien van onze cultuur wel gesproken over onttovering. De beleving van schepping en natuur, van geboorte en dood, van huwelijk en liefde kende een soort magische dimensie. Het had altijd iets van een geheim. Dat is weg.
Iets dergelijks heeft zich in de kerk voltrokken, ook ten aanzien van het ambt. Een onttovering. Een ambt is een functie geworden en het werk van een ambtsdrager een taak. Een kerkenraad is eigenlijk een taakgroep. Er moeten nu eenmaal mensen zijn die bepaalde taken op zich nemen. Dat is de kaalslag die heeft plaatsgevonden.
Dat betekent dat het ambt wordt teruggebracht tot de menselijke dimensie. Ambtsdragers zijn dan te vergelijken met metselaars die zeggen: we doen ons werk, we leggen een paar stenen neer, meer niet. Ambtsdragers als metselaars die het zicht op de kathedraal is ontnomen: als die kaalslag in de kerk heeft plaatsgevonden hoe kun je dan profetisch staan in deze wereld? Dan gaat het enorm wringen.

BIJBELS-REALISTISCH
Profetisch versta ik als een bijbels- realistische visie op de wereld en op de kerk. Profetisch moet niet als een pretentie opgevat worden. We gebruiken algauw grote woorden, die we niet waar kunnen maken. Het is goed als we ons in het licht van de Bijbel bezinnen op de vraag wat het betekent om in deze tijd christen en ook ambtsdrager te zijn. Daarom staan we niet alleen stil bij het probleem hoe de christen en de ambtsdrager in deze tijd staat en hoe hij daarin functioneert, maar ook wie hij is. Wie is de christen? Als we die vraag stellen gaat het om iets anders dan om de vraag hoe we op deze tijd reageren.
We zien namelijk dat christenen totaal verschillend reageren op de huidige situatie. Er is de gesloten houding en de open houding. De één zoekt het in het isolement. De refozuil is daarvan een voorbeeld. De ander zoekt het in de onbevangen ontmoeting met ongelovigen, en dan noem ik als voorbeeld de Evangelische Omroep.

WIE IS CHRISTEN?
Maar waar het ons op dit moment om gaat is niet de vraag wat de christen doet, hoe hij leeft, hoe hij zich in de maatschappij opstelt, maar wie hij is. Dat is de startvraag. Wie of wat is de christen?
Is dat iemand die gedoopt is en belijdenis heeft gedaan, die in de Bijbel leest en bidt, die ’s zondags naar de kerk gaat en die deelneemt aan het avondmaal en zijn kinderen een christelijke opvoeding geeft en zijn steentje bijdraagt aan de opbouw van de gemeente waartoe hij of zij behoort?
Dat is ongeveer het plaatje van de christen dat wij hebben. Daarmee is op zichzelf niet veel mis. Maar het is alleen een opsomming van uiterlijk waarneembare kenmerken. Dat is niet voldoende. Het gaat vooral om het innerlijk. Dus voegen we aan het rijtje ook het geloof toe. Daarom stellen we onszelf en elkaar de vraag: geloof je met een oprecht hart, wordt je gebed gedragen door een oprecht geloof ? Dat is de innerlijke kant. Is nu het plaatje van de christen compleet? Klopt dit met het beeld dat het Nieuwe Testament van de christen schetst?
Wat gebeurt er met de christen als hij christen wordt? Dan ontvangt hij vergeving van zonden, zou een antwoord kunnen zijn. Zijn leven wordt voortaan gekenmerkt door een nieuwe gehoorzaamheid, zal een ander zeggen. We krijgen een band met Christus, we worden geleid door de Heilige Geest, we weten ons afhankelijk van God: allemaal antwoorden waarop niets valt af te dingen. Maar toch kan hier nog wel iets aan toegevoegd worden.

ONDERPAND
Tot geloof komen is de Heilige Geest ontvangen. Wie de Heilige Geest ontvangt, ontvangt een onderpand. Het volle heil wordt nu nog niet geschonken. Maar dat betekent niet dat de christen met lege handen staat. Hij ontvangt een onderpand. En dat moeten we goed opvatten. Een onderpand is iets anders dan een symbool. Een trouwring is een symbool van het huwelijk. Het is een teken van trouw. Maar die ring is uiteraard niet het huwelijk zelf. Maar dat is met de Heilige Geest anders. De Heilige Geest is geen symbool. Hij is een onderpand: in de Heilige Geest is datgene aanwezig wat later in volle maat gegeven zal worden. De Heilige Geest is een stukje van de nieuwe werkelijkheid. De Heilige Geest geeft nu al iets van het eeuwige leven, dus van de toekomst. We moeten dat nog iets aanscherpen. De Heilige Geest verwijst niet slechts naar de toekomst, maar is al iets van de toekomst. De Heilige Geest stelt de toekomst, het eeuwige leven present. Dat is de kern van het christen- zijn.

NIEUW BEWUSTZIJN
Dat verandert ons bestaan, ons willen en ons denken. We ontvangen een nieuw bewustzijn, een nieuwe levensoriëntatie. Dr. W. Aalders noemde dat een verticaal bewustzijn. De christen denkt en leeft vanuit en door de kracht van de Heilige Geest. Het is denken en leven vanuit een nieuwe werkelijkheid. Tegelijk staat de christen, net als ieder ander, in dit leven. In grote lijnen leeft de christen als ieder ander. Maar omdat er een nieuw bewustzijn is, staat de christen toch totaal anders in het leven.
Dit nieuwe bewustzijn maakt het leven van de christen gecompliceerd. Hij is burger van twee werelden. Zijn leven komt onder spanning te staan. Het Nieuwe Testament beschrijft dit op tal van plaatsen. Nu moet deze spanning niet alleen negatief opgevat worden. In de zin van: wat is het moeilijk om christen te zijn. Het is ook de bron van troost, zegen, vreugde. Wie leeft vanuit deze dimensie, deze vierde dimensie, de dimensie van de eeuwigheid, bekijkt de dingen vanuit een breed perspectief en laat zich niet van de wijs brengen als het met de kerk niet zo goed gaat.

MANNA
Ik zei dat de Heilige Geest niet slechts naar de toekomst verwijst, maar de toekomst is. De christen wordt door de toekomst in beslag genomen. Dat geeft een spanning aan het leven maar het is ook de bron van vreugde.
Vergelijk het met de weg van Israël. Het volk Israël leefde niet alleen uit de belofte dat het het beloofde land zou binnengaan, maar het leefde ook van het manna dat elke dag ontvangen werd. Het manna is het beeld van wat de Heilige Geest doet, namelijk stukjes eeuwig leven schenken, zodat je bemoedigd verder kunt. Paulus tekent dit leven in 1 Korinthe. ‘Maar dit zeg ik, broeders, dat de tijd beperkt is. Laten zij die vrouwen hebben voortaan zijn alsof ze die niet hebben, en zij die huilen, alsof zij niet huilen, en zij die blij zijn, alsof zij niet blij zijn, en zij die kopen, alsof zij niet bezitten, en zij die van deze wereld gebruikmaken, alsof zij die niet gebruiken. Immers, de gedaante van deze wereld gaat voorbij.’ (1 Kor.7:29-31)

BEPERKTE TIJD
De tijd is beperkt. Letterlijk staat er dat de tijd (kairos) is samengetrokken. Dit woord wordt ook gebruikt voor een dier dat ineengehurkt zit, voordat het opspringt. De tijd is samengetrokken en staat dus onder hoge spanning. De einden der eeuwen zijn over ons gekomen, staat in 1 Korinthe 10:11.
Gods volk is het eschatologische volk. Gods volk leeft niet naar een toekomst toe, maar leeft nu al vanuit de toekomst. De christen leeft niet naar het einde toe, maar leeft in het einde. Niet zozeer omdat hij de tekenen der tijden ziet, maar omdat de Geest, Die Zelf de voleinding is, in zijn leven gekomen is.
Daarom kan de kerk het uithouden. Maar als de Geest er niet is, dan duurt het wachten niet alleen lang, maar is er geen sprake van wachten. Dan gaan de lampen uit, zoals de gelijkenis van de vijf wijze en vijf dwaze meisjes zegt.

IN HET EINDE
De christen is niet alleen iemand met bijbelse principes. De christen leeft uit een nieuw bewustzijn. Hij behoort tot Christus en leeft niet dichtbij het einde, maar ín het einde.

DRIE METSELAARS
Een wandelaar komt drie metselaars tegen. Aan de eerste vraagt hij: wat doe je? Hij zegt: ik verdien mijn geld. Aan de tweede stelt hij dezelfde vraag en deze metselaar antwoordt: ik metsel een mooie muur.
Daarna volgt de derde en deze zegt: ik bouw een kathedraal. Waarschijnlijk is hij al gestorven voordat de kathedraal klaar is, maar hij bouwt wel aan iets moois en legt daardoor de stenen anders op elkaar. Dat is een mooi beeld voor het ambt.

Dr. A.A.A. Prosman uit Nijkerk is emeritus predikant.

Volgende week een schets van de tijd waarin we leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen