Scheurende muren

Als er een gasveld van oorspronkelijk 2800 miljard kubieke meter onder je voeten wordt leeg gehaald, dan heeft dit grote gevolgen. Naar schatting 75 à 80 procent van de gebouwen heeft schade. Dit varieert van enkele scheuren tot onbewoonbaar verklaarde woningen.

STUTTEN
Voor velen blijft het gelukkig tot nu toe bij scheuren in de binnenen buitenmuren. Die kunnen nog weer hersteld worden, al brengt dat veel overlast met zich mee. Ingrijpender wordt het wanneer je de stutten voor het dak in woonkamer of keuken hebt staan, wanneer de buitenmuren overeind worden gehouden door constructies van balken, of wanneer je zojuist verbouwde woning weer veel scheuren in nieuw betegelde wanden vertoont. Schoorstenen worden preventief verwijderd. Muren die bol staan, kunnen eenvoudig instorten.

MEER ERKENNING
Gelukkig komt er gaandeweg steeds meer erkenning van het leed van de bewoners. Mede hierdoor verbetert de werkwijze van de verantwoordelijke instanties. Ook de deskundigheid neemt door ervaring toe, waardoor er minder onjuiste en als zeer onrechtvaardig ervaren taxaties worden uitgevoerd. Voorheen waren de gedupeerden sterk afhankelijk van de NAM, die als gasproducent met tegengestelde belangen te maken had.

AUTORITEIT
Sinds 5 januari bestaat het Centrum voor Veilig Wonen. Hier kunnen de bewoners die een melding van schade doen, geholpen worden bij de administratieve afhandeling daarvan. Hoewel dit al een verbetering is, zou de instelling van een autoriteit met zware bevoegdheden pas echt een verbetering betekenen. Deze zou mogelijk een einde kunnen maken aan de toenemende zorg dat een grote ramp catastrofaal zou kunnen zijn en mensenlevens zou kunnen eisen.
Veel Groningers voelen zich nadrukkelijk in de steek gelaten en misbruikt. Dit werd nog eens bevestigd door een recent uitgelekt rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid. Hierin werd geconcludeerd dat het ministerie van Economische Zaken en de NAM lange tijd gekeken hebben naar de economische opbrengst, maar geen rekening hebben gehouden met de veiligheid van de bewoners.

IMMATERIËLE GEVOLGEN
Het gevoel onheus behandeld te worden, omdat heel Nederland baat heeft bij de gaswinning maar de Groningers met de schade blijven zitten, wordt breed gedeeld en zorgt voor veel boosheid. Als gevolg daarvan is er ook veel gelatenheid, veroorzaakt door het gevoel dat ‘ze toch wel doorgaan, want de economische belangen zijn zo groot’. De schrale toezeggingen om de productie te reduceren met slechts 7 procent lijken dit alleen maar te bevestigen.
Daarnaast is er de altijd aanwezige angst dat de kracht van de bevingen zal toenemen. Hierdoor bestaat het reële gevaar dat huizen zullen instorten of dat er overstromingen zullen komen doordat gescheurde dijken bezwijken. Dat dit gevaar niet denkbeeldig is, blijkt wel uit het feit dat er woningen ontruimd zijn en onbewoonbaar verklaard.
’s Avonds rustig gaan slapen is er zodoende voor velen niet meer bij. Psalm 4:9 is dan wel geloofstaal: ‘In vrede zal ik gaan liggen en weldra slapen, want U alleen, Heere, doet mij veilig wonen’, maar in een aardbevingsgevoelig gebied krijgen deze woorden een extra zware lading.

ETHISCHE SPANNING
De hele schadeproblematiek brengt ook een eigensoortige ethische spanning met zich mee. Men wil verantwoord omgaan met de schadeclaim, maar welke scheuren zijn het gevolg van normale zetting van een woning en welke zijn veroorzaakt door recente bevingen? Wat mag je gewetensvol als aardbevinggerelateerde schade aanmerken? Omdat de scheuren vaak niet direct zichtbaar zijn vanwege wandbedekking of omdat er betimmering, een keuken of een kast voor staat, komt schade soms pas aan het licht als de taxatie al heeft plaatsgevonden.
En hoe kom je op voor je belangen als de taxateur verantwoordelijkheid gaat ontwijken met vergezochte ontkenningen als: veroorzaakt door harde wind, slechte fundering, fouten in de constructie? Dit heeft zeer veel stress en ook psychische klachten tot gevolg.
Gelukkig merk ik onder hen die weten van de inhoud van zondag 10 van de catechismus weinig actiebereidheid. Toch blijkt telkens dat de nuchtere Groningers zich wel degelijk grote zorgen maken, al worden die vaak slechts in een één-op-ééngesprek geuit. Een aparte categorie van beschadigde panden vormen de monumenten, waaronder ook veel monumentale kerkgebouwen. Voor schade aan monumentale gebouwen is er een apart traject van schadeafhandeling. Hiervan worden de schades direct opgenomen door een restauratie-architect, die weer rapporteert aan een speciaal daarvoor aangesteld contactpersoon bij de NAM.
Op deze wijze probeert men zorgvuldig om te gaan met de complexe materie van schadeherstel aan de ruimschoots in onze provincie aanwezige monumenten. Maar ook hierbij gaat veel mis door gebrek aan ervaring. Daarnaast is het vooral bij monumentale panden lastig om aan te tonen waardoor de schade is ontstaan.

AGRARISCHE BEBOUWING
Een geheel andere problematiek brengt de agrarische bebouwing met zich mee. Hier heeft men soms te maken met gescheurde mestopslagputten onder de stallen, waardoor het grondwater vrij naar binnen komt. In onze tijd van beperking van de hoeveelheid mest vanwege de milieuregels is dit een kostbare zaak. Ook lijkt er veel drainagebuis onder het land verzakt te zijn, waardoor het water onvoldoende wordt afgevoerd en er grote plassen op het land blijven staan.
Op dit moment is vergoeding van deze schade nog uiterst lastig, temeer omdat er ook nog onvoldoende bekend is over de precieze toedracht en de eventuele (on)- mogelijkheden tot herstel.

DIALOOGTAFEL
Er is wel een overlegorgaan tussen overheden, belangengroeperingen van bewoners en de NAM in de zogenaamde Dialoogtafel. Hier zitten ook de Land- en Tuinbouw Organisatie Noord (LTO Noord), het bedrijfsleven en de Stichting Oude Groninger Kerken aan tafel.
Zij proberen de belangen van zoveel mogelijke inwoners en gedupeerden te behartigen. Het is jammer dat de kerken als geloofsgemeenschappen daar wel indirect maar niet rechtstreeks in vertegenwoordigd zijn. Ook zijn er allerlei projecten die tot waardevermeerdering van de getroffen woningen moeten leiden. Groeperingen uit de bewoners kunnen sinds 1 december 2014 ook een bijdrage aanvragen om de leefbaarheid in hun dorp te vergroten.

ZEGENINGEN
Bij alle zorgen mogen we niet vergeten de zegeningen op te merken die de bevingen met zich meebrengen. De werkgelegenheid in deze krimpregio neemt weer toe, vooral in sectoren zoals de bouw, waarin velen weer een goed belegde boterham kunnen verdienen. De intentie is om het werk door lokale ondernemers uit te laten voeren. Het mogelijk preventief aardbevingsbestendig maken van veel gebouwen zou hieraan nog een extra impuls kunnen geven.

IN BEELD
Daarnaast is Groningen weer in beeld gekomen bij de rest van Nederland. Hierdoor weten hopelijk velen de provincie te vinden. Landgenoten zouden in deze tijd, waarin vaak de vakantieplannen worden gemaakt, kunnen overwegen om de rust en de ruimte van Groningen op te zoeken. Er zijn (christelijke) campings, vele B&B’s, pittoreske hotelletjes, vakantieparken. En niet te vergeten de kerkdiensten van rechtzinnige gemeenten, die vaak zorgen voor ongedachte maar verrassende herkenning.
Ook zouden mensen kunnen overwegen om na hun pensionering de provincie te komen versterken door er te komen wonen. Zij die deze stap zetten, willen vaak na enige tijd niet meer terug, ook al beweegt de bodem soms. De Rots van ons leven ligt vaster en is hechter dan de Groningse bodem, en dat verandert niet door de plaats waar we wonen.

BETROKKENHEID
Het allerbelangrijkste dat anderen voor de Groningers kunnen doen, is aan hen denken in hun gebeden. In Groningen leeft de vrees voor een langdurige stigmatisering van de regio als een probleemgebied. Dat zou onterecht en onverdiend zijn. Het zou ook ingrijpende gevolgen voor de kerkelijke gemeenten kunnen hebben, die vaak al kwetsbaar zijn.
Ze zijn niet kwetsbaar in hun trouw aan het bijbelse Woord, want dat fundament ligt hecht en stevig. Wel zijn ze vaak kwetsbaar vanwege hun beperkte getal aan menskracht.
Wie de Groningse broeders en zusters eens wil bemoedigen, kan namens de eigen gemeente eens een berichtje sturen voor de kerkbladen van de gemeenten in deze provincie. Gemeenteleden van elders kunnen eens een Groningse gemeente bezoeken. Jongeren van gemeenten uit andere delen van het land kunnen het kampweekend ook eens in Groningen houden. Ieder is welkom in Groningen. Het lijkt soms zo ver weg, maar het is in hetzelfde land.

Ds. W. van der Wind uit Onstwedde is predikant van de hervormde gemeente van Siddeburen-Steendam-Tjuchem.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen