Aan God gehoorzaam

In een inleidend hoofdstuk maken de schrijvers ons duidelijk wat zij beogen met dit in de Artiosreeks van de Gereformeerde Bond verschenen boekje. Ze tonen ons wat er vanuit de Bijbel over gezag gezegd wordt en hoe we bijbelse inzichten in de huidige praktijk kunnen toepassen. Dat willen ze niet zo maar doen, ze willen de bijbelse gegevens houden naast wat min of meer algemeen in de huidige samenleving over gezag wordt gezegd.
Een belangrijk aandachtspunt daarbij is dat mensen van alle tijden moeite hebben met gezag. Dat begint in het paradijs. Gezag wordt losgemaakt van God. Door de eeuwen heen zien we de spanning rond gezag toenemen. Zo is vandaag de relativering van het algemene gezag ten gunste van het individu de oorzaak van een stevig gezagsprobleem. Dit verschijnsel is ook onder christenen aanwezig.

ALMACHTIGE GEZAGSDRAGER
In het eerste deel wordt gesproken over het gezag in het Oude Testament, het gezag in het Nieuwe Testament en het gezag van Christus. Dan volgt een overgangshoofdstuk naar het tweede, veel meer praktische deel van het boek. In dat deel gaan de auteurs in de op de vraag hoe gezag zou kunnen en moeten functioneren in het gezin, het onderwijs, de kerk en de samenleving. In een laatste hoofdstuk richten de schrijvers hun aandacht op het gezag met het oog op de toekomst, het laatste der dagen. Allereerst is daar de Goddelijke oorsprong van het gezag. God is de Almachtige Gezagsdrager en Hij is het Die gezag verleent aan mensen. Dat doet Hij eerst aan Adam en Eva, die als onderkoning mochten regeren. Na de ongehoorzaamheid in het paradijs met de verwoestende gevolgen voor de mens, de menselijke verbanden, het leven op aarde en de aarde zelf, blijft God gezagsdragers aanstellen om de menselijke ongebondenheid in te perken en te bewaren voor chaos. Daarbij is er alleen sprake van wezenlijk herstel van de gezagspositie in de vernieuwing in en door Christus. Dit laatste is de rode draad door het hele boekje heen. Buiten de vernieuwing in Christus om, is al het pogen om gezag te herstellen en af te dwingen tot mislukken gedoemd.

WETTEN VAN GOD
God verleent gezag aan mensen, en tegelijkertijd geeft Hij daar ook Zijn wetten bij, waaraan niet alleen de onderdanen maar ook de koning of leider zelf onderworpen is. Prachtig is wat dit boekje opdiept uit Deuteronomium 17:19 en 20. De koning moet zelf de Thora bij zich houden en daar elke dag in lezen om de Heere te leren achten in het oefenen van gehoorzaamheid, zodat zijn hart zich niet verheft boven zijn broeders. De gezagsdrager is tegelijkertijd voorbeeld in gehoorzaamheid.
Fijngevoelig is weergegeven welk een wijsheid nodig is om gezagsdrager te zijn in dienst van de Heere. De wijsheidsliteratuur in de Bijbel, Spreuken, Prediker en Job laten bij uitstek zien welk een wijsheid de leider nodig heeft om het volk, het gezin in gehoorzaamheid te oefenen. Vaak vallen dan de woorden ‘vreze des Heeren’. Kennis van de Schrift, een tere omgang met de Heere en praktische levenswijsheid zijn hier sleutelwoorden.

NIEUWE TESTAMENT
Het Nieuwe Testament spreekt niet wezenlijk anders over gezag dan het Oude Testament. Wel komen er nieuwe lijnen bij die eerder niet of meer impliciet aanwezig waren. Zo kent macht in het Nieuwe Testament het dilemma dat legitiem verkregen macht zich verheft tegen de Allerhoogste Machthebber, God Zelf, Die een bedoeling heeft met deze wereld. Steeds duidelijker wordt dat menselijke macht, hoe legitiem verkregen ook, zich niet mag stellen tegenover de voortgang van het Evangelie. In dat licht spreekt Petrus de bekende woorden dat we God meer gehoorzaam moeten zijn dan mensen.
God gaat een weg met deze wereld, met Zijn schepping. En het meest wezenlijke onderdeel van Gods weg met deze wereld is de voortgang van de Evangelieverkondiging. En niemand mag dat keren en niemand zal dat ook kunnen keren. Gods gezag reikt hoger dan welk gezag van mensen ook. En de erkenning van Gods macht en gezag (het wezen van gehoorzaamheid) ligt in het gelovig aanvaarden van Jezus Christus, Die door God gezonden is in deze wereld om de zondige mens terug te brengen in een rechte verhouding tot God.

GEZAG VAN CHRISTUS
Een apart hoofdstuk wordt gewijd aan het gezag van Christus. Ook bij Hem is er sprake van verleende volmacht. Deze verleende volmacht is te onderscheiden van de Goddelijke almacht waarin Hij deelt in de Goddelijke drie-eenheid. Het is veel meer te verbinden met de aanwijzing van Hem als Messias door de Vader. Dat gebeurt ook als Hij gedoopt wordt.
Het is verbonden met het ambt dat Hij bij zijn rondwandeling op aarde gaat uitoefenen en dat Hij uitoefent totdat Zijn rijk voltooid is. Hij krijgt de macht om het boek te openen en de wereldgeschiedenis te volbrengen naar de voltooiing van Gods Koninkrijk. In dit kader wijden ds. Ten Brinke en dr. De Muynck enkele gedachten aan ‘de Leeuw is het Lam’, ‘Macht om te leren’, ‘Macht en vrijheid’, ‘Macht om te vergeven’, ‘Macht om te genezen’, ‘Macht om leven te geven en leven te nemen’, ‘Macht om te zenden’ en ‘Macht van het kruis’. Kerngedachte van hen daarbij is dat menselijke gezagsuitoefening moet plaatsvinden in de gezindheid die ook in Christus Jezus was (Fil.2:5).

IN DE PRAKTIJK
Praktisch en concreet gaan de auteurs in op de gezagsuitoefening in de verschillende menselijke kringen zoals gezin, school, kerk en samenleving. Zij maken daarbij goed inzichtelijk dat er verschillende soorten gezagsrelatie zijn: relationeel, institutioneel en contractueel gezag. Dat is van belang omdat elke gezagsrelatie zijn eigen gezagsregels en wijze van communicatie met zich mee brengt.
Wat me opvalt in dit deel van het boekje, is dat heel doordacht de bezinnende lijnen uit het eerste deel ook werkelijk meegenomen worden in de concrete handreikingen in het tweede deel. Hier is bezinning en praktijk geïntegreerd. In het hele boekje wordt elk hoofdstuk afgesloten met gespreksvragen. In het eerste deel zijn dat vragen die sterk gericht zijn op het zich verdiept eigen maken van de bezinnende stof, in het tweede deel zijn het meer vragen die vanuit de bezinning leren nadenken over de weerbarstige werkelijkheid.
Het boek wordt afgesloten met een kort notenapparaat.

WAARDERING
Uit mijn beschrijving van de inhoud van Verleende volmacht blijkt dat ik veel waardering heb voor dit boek. Er wordt inderdaad heel veel geboden en gelukkig hebben de auteurs een heldere structuur gebruikt, zodat de vele parels in hun samenhang een mooie ketting vormen. Ouders, leerkrachten, schoolleiders, kerkenraden en politici doen zichzelf te kort als ze dit boekje ongelezen laten.
Heb ik dan geen vragen? Soms bekroop mij de indruk dat zo sterk ingezet wordt op de bijzondere genade dat de algemene genade als de bedding waarin de bijzondere genade zich realiseert, er wel erg mager afkomt. Natuurlijk zijn er buiten de vernieuwing in Christus om geen echte antwoorden op de wezenlijke vragen, maar toch. En is het zo marginaal spreken over straf als dit boekje doet met name bij het gezin wel helemaal juist? Is straf uiteindelijk niet ook een genademiddel? En worstelen vele ouders niet met de goede verhouding tussen positieve inzet en volharding in de gewetensvorming en soms stevige correctie? Wat mij betreft had dit nog verder uitgewerkt kunnen worden. Misschien voor een volgende druk.

N.a.v. Ds. J.J. ten Brinke en dr. A. de Muynck Verleende volmacht. Nieuwe gehoorzaamheid in gezin, school, kerk en samenleving. Uitg. Royal Jongbloed, Heerenveen; 175 blz.; € 12,50.

W. Büdgen is voorzitter van de centrale directie van het Wartburg College in Rotterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen