Los van ons bezit

Hij zocht de afgelopen jaren naar een antwoord op de vraag hoe je als leerling van Christus leeft in de overvloed die er in het rijke Westen is. Hierover schreef hij het boek Leren leven in overvloed. Over discipelschap in rijkdom en armoede dat deze maand verscheen. De predikant uit Amsterdam werkte vroeger op een accountantskantoor en heeft dus een financiële achtergrond. Ook later als theoloog is hij blijven volgen wat er gebeurt op economisch gebied.

MORELE CRISIS
Het thema ‘geld en goed’ is voor veel predikanten niet hun eerste interessegebied.
‘We maken ons inderdaad vaak drukker over andere thema’s, zoals relaties en seksualiteit. Het lijkt erop dat we in de kerk wat verlegen zijn met dit thema. Als het een keertje ter sprake komt, dan gaat het vaak over het materialisme in algemene zin.’ Toch is de thematiek belangrijk als het gaat over het leven met God, stelt ds. Van der Graaf. ‘In de afgelopen jaren zijn we in een ongekende crisis terechtgekomen. Dat is niet alleen een financiële crisis, maar ook een morele crisis. Het is zelfs een soort geloofscrisis, want het geloof in de waarden die met ons economische denken zijn meegekomen, is aan het wankelen gebracht. Tegelijkertijd merk je dat hartstochtelijk geprobeerd wordt om alle zogenaamde verworvenheden overeind te houden.
Wanneer je je in de situatie verdiept, kom je erachter dat de geloofswaarden van het kapitalistische systeem en de geloofswaarden van het Koninkrijk van God met elkaar op gespannen voet staan. Zeker voor een christen is er aanleiding om zich te bezinnen op de vraag waar hij in gelooft als het over geld en goed gaat. Door welke gedachten, beloften en opdrachten laat je je nu echt leiden?’

DISCIPELSCHAP
Voor ds. Van der Graaf was het een complexe zoektocht om die dingen in het Evangelie op het spoor te komen die voor vandaag vruchtbaar zijn. Hij heeft discipelschap, het volgen van Jezus, als uitgangspunt van zijn boek genomen.

Kunnen wij in onze tijd Jezus op dit punt wel volgen? Hij had zelfs niets waarop Hij het hoofd kon neerleggen?
‘In dit kader noem ik in mijn boek Franciscus van Assisi. Die heeft ronduit gezegd: navolging van Jezus betekent navolging in Zijn armoede. Voor Hem was het springende punt dat je radicaal afstand neemt van al je bezittingen. Zo ontvang je echt de vrijheid om Jezus na te volgen.
Van Franciscus leer je dat het er eerst en vooral om gaat dat we in ons hart meer en meer losraken van al die gebondenheden aan geld en goed. Dat vraagt om veel geestelijke oefening. Voor ons is het zoeken hoe we – ook als we niet alles weggeven – ten minste op het niveau van het hart los kunnen raken van onze bezittingen. Over discipelschap kun je moralistisch spreken. Dan gaat het over nieuwe wetjes en regels. Maar ik ben op zoek naar discipelschap als oefeningen van het leven uit de genade, echt op hartsniveau, zodat je vanuit een nieuwe gezindheid tot navolging komt. Daarbij mogen we in het besef leven dat het hier nooit volmaakt zal worden en dat we tegen structuren in het leven oplopen die het moeilijk maken echt zo ver te gaan als we zouden willen.’

POSITIEVE TOON
U en ik zitten er ondertussen zelf goed voor.
‘Dat besef ik. Daarom heb ik bewust persoonlijk geschreven. Ik wilde vermijden dat de indruk zou kunnen ontstaan dat ik er zelf buiten sta. Ik heb ook gezocht naar een positieve toon. Juist in het onderwijs van Jezus en in het Oude Testament zit een positieve toon.
De Heere God geeft ons veel overvloed en daar geeft Hij ons ook mogelijkheden mee om Hem te dienen en te eren en dingen te doen voor onze naaste. Ik hoop dat mensen zo worden aangesproken dat ze op een geestelijke manier in hun eigen context gaan staan. Ook hoop ik dat ze de mogelijkheden die God geeft, onder ogen zien.’

RIJKDOM
Is het verkeerd om veel bezittingen te hebben?
‘Absoluut niet. Dat wordt in de Bijbel niet veroordeeld. Het gaat vooral om de vraag: ‘Besef je wat je hebt toevertrouwd gekregen als je veel bezittingen hebt?’ God Zelf is een God Die overvloedig zegent. Maar als we die overvloed verkeerd gaan gebruiken, wordt het een afgod. Het is goed wat God ons toevertrouwt. Ook rijkdom. Maar dan…
Je ziet steeds in de Bijbel dat mensen aan wie veel is toevertrouwd, erop worden aangesproken hoe ze dit kunnen inzetten in het Koninkrijk van God en de dienst aan de naaste.’

GEESTELIJKE OVERVLOED
De titel van uw boek is ‘Leren leven in overvloed’, maar er zijn in ons land ook genoeg mensen die de eindjes juist aan elkaar moeten knopen.
‘Het woord overvloed in de titel is meerduidig. Het gaat om de overvloed die om ons heen is. Die is er nog steeds, ondanks de crisis. Daar moeten we ons allemaal toe verhouden, rijk of arm.
Maar overvloed gaat ook over de overvloed aan genade en de zegeningen die God ons geeft. Hierdoor kan het zo zijn dat je in materieel opzicht bepaald geen overvloed hebt, maar in geestelijke zin wel. Juist van mensen die arm zijn, kun je leren hoe ze oog hebben gekregen voor een andersoortige overvloed.
De meeste lezers van mijn boek zullen te maken hebben met de vraag hoe ze moeten omgaan met het teveel. Tegelijkertijd zitten er belangrijke lessen in voor hen voor wie dit anders is. Als je echt reden hebt om je zorgen te maken, kan dat je compleet in beslag nemen. Dan is het prachtig dat Jezus ook dat naar een ander niveau tilt en zegt: Wie Mij volgt en vanuit de geestelijke werkelijkheid van Mijn Koninkrijk gaat leven, mag toch onbezorgd zijn. Dat is heel spannend, maar dat probeer ik als een geestelijke uitdaging te laten staan.’

MOED
Is een directeur van een groot bedrijf niet zo sterk aan economische kaders gebonden dat hij in de praktijk niets met uw boek kan?
‘Het kan heel moeilijk zijn om op een moreel niveau te blijven denken. Iemand van een groot financieel kantoor zei me: ‘Als we daaraan gaan beginnen, zijn we weg. Wij hebben maar met één ding te maken en dat is de ruimte van de wet’. Van een grote verzekeraar op de Zuidas weet ik dat daar in huis de morele discussie wel wordt gevoerd. Dat bleek af te hangen van een bestuursvoorzitter die dat belangrijk vindt.
Het kan dus wel, maar het vraagt om moed. Ik hoop dat ik mensen moed geef om anders te denken en te opereren. Soms zal de ruimte niet groot zijn en je hebt er ook invloed voor nodig. Zeker mensen op sleutelposities kunnen op de agenda zetten dat er over waarden wordt gesproken. Iemand als Lans Bovenberg, een topeconoom, is daar vrijmoedig in.’

LEVENSHOUDING
De predikant hoopt dat zijn boek mensen op hartsniveau aanspreekt. ‘Daar moet het beginnen. Het kan best zijn dat iemand aangesproken wordt op dingen die scheef zijn gegroeid, maar ik hoop vooral dat het mensen zal bemoedigen leerling van Jezus te zijn. Het boek is een aanzet tot een levenshouding. Het is niet af. Bij elf thema’s die in de Bijbel prominent aanwezig zijn, heb ik een verbinding naar het leven van nu gemaakt. Dat zet hopelijk wat in beweging.
Mensen moeten niet met een enorme last op hun schouders gaan lopen of met een schuldgevoel. Wel kunnen ze eerlijk onder ogen zien waar de dilema’s zitten en waar het mis zit in onze wereld en daarbij zelf vanuit het Koninkrijk van God proberen te leven. Dat betekent van dag tot dag oefenen en leren in de kracht van Gods Geest. Dan mag je je ook verheugen over dingen die God je toevertrouwt.’

N.a.v. Ds. Bas van der Graaf, ‘Leren leven in overvloed. Over discipelschap in rijkdom en armoede’, Artiosreeks; uitg. Royal Jongbloed, Heerenveen; 159 blz.; € 12,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen