Kerkelijke malaise

Er wordt geen geheim geopenbaard wanneer we stellen dat de kerk vandaag in zwaar weer verkeert. In ieder geval in de westerse wereld. Ik bedoel dan niet wat in alle tijden en op alle plaatsen altijd van de kerk geldt, namelijk dat de kerk leeft in vijandelijk gebied en dat de duivel er voortdurend op uit is om de kerk van de aarde weg te vagen. Ik bedoel de hedendaagse afval en het verval van het kerkelijk leven in met name Europa en niet te vergeten ook in Nederland.

IN DE VERSUKKELING
Zeker, er zijn nog vele zegeningen en die zijn geheel onverdiend. Ook is het waar dat we de allerkleinste genade totaal onwaardig zijn. Wat dat betreft is er nog steeds veel reden tot dankbaarheid. Aan de andere kant is het niet reëel om de ogen te sluiten voor de kerkelijke malaise waarin we verkeren. Het doet pijn en het geeft verdriet dat kerken worden gesloten of gesloopt, dat er aan predikantsplaatsen wordt geknaagd. Het is aangrijpend dat de secularisatiegeesten steeds meer succes lijken te krijgen. Het christelijk geloof kalft steeds verder af. Het is vooral aangrijpend dat de gloed en het vuur van het volop leven uit de genade van Christus steeds meer in de versukkeling dreigt te raken. Ook daar waar er nog florerend kerkelijk leven is, althans zo voor het oog, gebeurt dat. Meer dan aangrijpend is het dat ons Nederlandse volk steeds verder ontzinkt aan het heilzame woord van Gods beloften en geboden.
Die twee ontwikkelingen houden verband met elkaar. Als die beloften en geboden steeds minder functioneren in de kerk, werkt dat immers heilloos door in de samenleving. Verwildering, onrust, chaotisering, verloedering, onveiligheid, individualisme en wetteloosheid nemen toe.
Niet dat we daarmee het verleden idealiseren, maar we signaleren op zijn minst een krachtige tendens in het hier en nu. We leven kerkelijk gezien veeleer in een periode van afbraak dan van opbouw. Is dit het laatste? Als reactie hierop stel ik het grote belang van een nieuwe, krachtige aanblazing van de Heilige Geest aan de orde. Dat doe ik aan de hand van de gelijkenis van het huis op de rots en het huis op het zand.

SCENARIO
Over de oorzaken van de malaise valt veel te zeggen. Zijn het oordelen van God over onze persoonlijke, kerkelijke en nationale zonden? Of is het een beproeving van God, waarin Hij ons door diepe wegen heen, op een nieuwe, verrassende wijze Zijn genade wil tonen?
Gelet op de gelijkenis van de wijze en dwaze huizenbouwer constateer ik in elk geval dat de stormwinden, de slagregens en de tsunami’s van de seculariserende boze geesten vandaag veel in elkaar doen storten. De bange vraag ‘Waar zal het op uitlopen?’ kan bovenkomen.
Het is bekend dat ds. G. Boer sterk geworsteld heeft met de vraag of we niet zouden terechtkomen bij de gemeenten in Klein-Azië, waarvan nauwelijks iets is overgebleven. Dat is een scenario dat we niet zomaar ver van ons af mogen schuiven. We moeten het in elk geval niet, zoals de dwaze huizenbouwer, geheel buiten ons gezichtsveld houden.

SCHULD
De Bijbel schetst ons immers op verschillende plaatsen dat dit werkelijkheid kan worden wanneer wij God verlaten en niet meer alleen op Christus vertrouwen. Laten we er daarom niet omheen draaien wanneer zou blijken dat er grote schuld ligt bij ons en bij ons kerkelijk bezig zijn, omdat we al te zeer op zand gebouwd hebben en daardoor de Heilige Geest hebben bedroefd.

NIEUW BEGIN
Plezierig is dit niet, wel heilzaam. Het kan de start vormen van een nieuw, zegenrijk begin. De Bijbel leert ons namelijk dat doemdenken uit den boze is. Zeker, op bouwen op zand rust geen zegen. Dat is de ene kant. Het kan pijnlijke oordelen van God oproepen. Je moet er dan ook niet aan denken dat de Heilige Geest Zich terugtrekt, zodat we worden overgelaten aan alle seculariserende dwaalgeesten. De duivel kan dit alles misbruiken door ons weg te zuigen in een verlammende neergaande spiraal.
Aan de andere kant tekent de Bijbel God niet als een bewegingloos en star stuk graniet, maar als een bewogen hemelse Vader, Die vol gehoor is voor ieder mens die in boete en schuldbesef, door de nood gedreven, Hem blijft aanroepen op grond van het Woord van God.
Om op dat laatste meer zicht te krijgen bezien we het functioneren van de christelijke gemeente vanuit de gelijkenis van het huis op het zand en op de rots.

ROTSGEMEENTE
In de tekening van de christelijke gemeente als rotsgemeente en het verlangen naar een nieuwe, krachtige doorwaaiing van de Heilige Geest, gaat het ons ten diepste om de kerk in Nederland in haar meest brede verschijningsvorm. Daarin gaat het ons om het Nederlandse volk, opdat de heilzame vreugde van bouwen op de rots onze volkskracht zal zijn.
God zal daarbij niet alleen de eer ontvangen die Hij verdient, maar vele, vele Nederlanders zullen ook dolgelukkig worden in een geluk waarop wel gebeukt wordt, maar dat niet teloor gaat. Zelfs niet in de dood. Bovendien zal de eenheid van de diverse kerken ermee gediend zijn. Wanneer de Heilige Geest als heilzame wind krachtig gaat waaien, dan is dat geen wind die uiteendrijft. Het is juist een wind die samenbrengt in Christus. De Geest gaat het om Christus. Daarom willen we bij de gelijkenis van het huis op de rots en het huis op het zand al het werk dat nodig is om te komen tot het bouwen op de rots, verstaan als arbeid van de Geest via mensen verricht.

GRAVEN
De gelijkenis komt voor in Mattheüs 7:24-27 en in Lukas 6:47- 49. Hier gaan we met name uit van de versie uit Lukas. Daarin is sprake van graven, voordat de rots bereikt is. Mogelijk heeft ook de bouwer uit de versie van Mattheüs eerst moeten graven, al wordt dat niet expliciet vermeld. Hij wordt wel een voorzichtig mens genoemd.
In elk geval is graven in het geloofsleven een zeer nuttige bezigheid. Het is zelfs noodzakelijk om tot diepgang te komen. Dit wordt temeer duidelijk wanneer we bedenken dat deze graafwerkzaamheid arbeid van de Heilige Geest is. Die Geest wil ons aangrijpen en tot actie brengen, net zolang tot we Christus als de rots van ons behoud hebben gevonden. Uiteraard is het hierbij niet de bedoeling dat we in ons eigen innerlijk gaan graven, op zoek naar de rots. Die is daar immers niet te vinden, want het heil ligt buiten ons in Christus. Aan de andere kant kan er toch zeker sprake zijn van graven in ons innerlijk, namelijk om op te ruimen wat het bouwen op de rots in de weg staat.
Mogelijk is ons gevoel ergens in verstrikt, of ons verlangen, of onze wil, of ons denken. We worden verhinderd het grootste probleem van ons leven te zien, namelijk dat we zonder te bouwen op Christus als rots, radicaal verloren mensen zijn. We zijn verstrikt in onszelf, zitten in de knoop met onszelf, terwijl we het niet in de gaten hebben.

ONTPLOOIING
Soms is het een lange weg om uit de plooi van ikgerichtheid los te raken en te komen tot gerichtheid op Christus. Soms kan het kort duren. Luther zegt dat een mens los van de genade in Christus, iemand is die incurvatus in se is. Luther bedoelt met deze Latijnse term dat je dan ingekromd bent in jezelf, in je eigen voelen, verlangen, willen en denken.
We moeten dus tot ontplooiing komen naar Jezus toe. Dat gaat dwars door veel weerstand van onszelf heen, waarin we leren sterven aan onze ikgerichtheid. We worden pijnlijk geconfronteerd met het portret van ons schuldige dikke-ik, dat zich los van Jezus Christus, al maar door rechtovereind wil houden in zelfhandhaving.
Daarom gaan we op Jezus als rots bouwen. Dat is de naakte rots. Er kan en mag geen enkel zandkorreltje in de weg zitten. Ook niet een allerlaatste. Jezus duldt geen concurrenten. Hij is een jaloers God. Het is bij Hem alles of niets. Mag Hij? Hij is toch de Allerhoogste. Bovendien heeft Hij alles volbracht tot ons behoud. Dat was nodig, omdat wij totaal ongeschikt zijn om iets toe te brengen tot ons heil. Het gaat om Hem alleen, want het gaat om genade alleen.

Ds. R.H. Kieskamp uit Lienden is emeritus predikant.

Volgende week het tweede deel, over de gemeente als rotsgemeente en bruidsgemeente.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen