Globaal bekeken

De Bergambachter Arie Boer (1912!) schreef vanaf oktober 2007 in het kerkblad van de hervormde gemeente in zijn woonplaats over het kerkelijk leven aldaar. De teksten werden in 2012 gebundeld onder de titel Een honderdjarige vertelt. Over de ‘gezangenkwestie’:

Ook in de kerkelijke gemeente van Bergambacht speelde deze kwestie. Men kan hierover lezen in het boek ‘De Laurentiuskerk van Bergambacht’ (D. Blanken). In de notulenboeken van de ‘Hoge Vierschaar’ staat een verslag van het verstoren van de kerkdienst op zondag 26 april 1807. Al eerder had de plaatselijke predikant, ds. Martijn, op verzoek van de classis en de baljuw (burgemeester) van ’s Heeraartsberg en Bergambacht iets uit de voorgeschiedenis aan de gemeente verteld, maar op zondag 26 april 1807 kwam het tot een incident toen de voorganger een gezang opgaf. Een aantal mannen bleef met de hoed op zitten – blijkbaar hield men toen wegens de kou de hoed op in de kerk – en zong niet mee. De personen werden door ds. Martijn in zijn verslag hierover met name genoemd. De dominee verzocht toen de voorzanger het zingen te staken en zei: ‘Het schijnt dat hier lieden zijn die niet weten dat zingen ook godsdienst is. Ik verzoek die lieden vriendelijk dat zij het hoofd ontdekken en eerbied tonen.’ Aan zijn verzoek werd niet voldaan en de mannen gingen de kerk uit. Bij de middagdienst waren de bezwaarden er weer. De dominee zag ze zitten en eiste weer dat men de hoeden afzette en eerbied toonde. Toen daar niet aan werd voldaan, beëindigde hij de dienst.

***

In een boek van Annegreet van Bergen, Gouden Jaren, wordt verteld hoe ons dagelijks leven in een halve eeuw onvoorstelbaar is veranderd. Zestigplussers zullen niets ontdekken wat hun onbekend voorkomt. Wie nog geen 25 is, kan zich nauwelijks voorstellen hoe het leven er ‘vroeger’ uit zag. Wie kent in het digitale tijdperk de schrijfmachine nog?

Het doek is gevallen voor de schrijfmachine, een kleine anderhalve eeuw nadat in 1867 in Milwaukee met de productie ervan werd begonnen. Nadat de eerste typemachines op de markt waren gekomen, zou het nog tientallen jaren duren voordat ze min of meer gemeengoed werden. Ze waren duur: rond 1900 kostte een typemachine tussen de twee- en driehonderd gulden, net zoveel als het jaarsalaris van een beginnende kantoorklerk. In Eeuwelingen van Steffie van Oord vertelt de in 1896 geboren Sophie Smit dat zij als jonge vrouw had leren ‘tijpen’ en een betrekking op kantoor kreeg. Zij deed ‘de boekhouding. Schrijven dus. Gewoon met de hand, ja. Het tijpen had ik voor niets geleerd, want er stond maar één tijpmachine en die mocht ik nog niet áánraken. Als er iets getijpt moest worden, deed de directeur dat. En dan alleen als het iets erg officieels was. De rest ging gewoon met de hand. (…)
Ook leerden aankomende typistes rechtop te zitten met de voeten naast elkaar op de vloer.
In die onberispelijke houding zitten honderden dames met gewatergolfde haren en een enkele heer in net pak op foto’s uit de jaren vijftig. Keurig in het gelid, ieder aan een tafeltje met daarop een typemachine. De foto’s zijn genomen in de Haagse Houtrusthallen waar het Nationaal Kampioenschap Machineschrijven werd gehouden. Mejuffrouw Trix Weevers uit Rotterdam werd in 1960 voor de derde keer kampioen. Zij haalde 15483 aanslagen in een halfuur. Zij moest uiteraard de tekst in één keer foutloos overtikken, want fouten kon je niet zomaar wegwerken. Zeker niet toen kopieën nog werden gemaakt met carbonpapier, dat vanwege het wonder der vermenigvuldiging ook wel toverpapier werd genoemd. In de doorslagen bleef iedere fout, ook als hij verbeterd was, genadeloos zichtbaar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen