Gereformeerd in Oostenrijk

Ferdinand I (1503-1564) uit het Habsburgse huis, een jongere broer van Karel V en vanaf 1558 keizer van het Heilige Roomse Rijk, was een overtuigd tegenstander van het protestantisme. Het grootste deel van het huidige Oostenrijk, maar ook het huidige Nederlandse grondgebied, waren deel van zijn rijk. Het Concilie van Trente (1545-1563), dat de protestantse leer afwees, legde de basis voor de Contrareformatie.
Ferdinand I had de steun van de merendeels protestantse adel nodig in zijn strijd tegen de oprukkende Ottomanen en tolereerde daarom aanvankelijk het protestantisme. Tegen het einde van zijn regeerperiode veranderde dat. Hij betrok toen de jezuïeten bij het tegengaan van het protestantisme. Aanvankelijk met weinig succes. Tijdens de regering van de opvolgers van Ferdinand I won de Contrareformatie terrein. De Dertigjarige Oorlog (1618-1648) was een conflict op Europees niveau tussen het rooms-katholicisme en het protestantisme, waarbij veel protestanten Oostenrijk moesten ontvluchten. Vooral vanaf dat moment was de Contrareformatie in Oostenrijk zeer succesvol. Het lutheranisme, vertegenwoordigd door de Evangelische Kirche, bleef klein en werd in de moderne tijd, vooral na de Tweede Wereldoorlog, steeds vrijzinniger.

ERKWB-KERK
De Evangelisch-reformierte Kirche Westminster Bekenntnisses (ERKWB) ontstond toen de lutherse predikant Reinhold Widter door zijn ontwikkeling in de richting van de gereformeerde orthodoxie in 1984 uit zijn kerk trad en in aanraking kwam met orthodox gereformeerden in Nederland. Hij bestudeerde de gereformeerde leer, aanvaardde de Westminster Confessie en de Heidelbergse Catechismus als belijdenisgeschriften en ontwikkelde liturgische documenten en een kerkorde. In 1987 stichtte hij met financiële en theologische ondersteuning vanuit Nederland de eerste ERKWB-gemeente in Neuhofen in de Oostenrijkse deelstaat Oberösterreich. Daarna kwam het in het westen van Oostenrijk tot kerkplanting in Rankweil (1998), daarna in Zwitserland in Winterthur (2005) en Bazel (2008) en vervolgens in Wenen (2009), in het oosten van Oostenrijk. Deze vijf kerkelijke gemeenten hadden eind 2014 gezamenlijk 150 leden. Zij komen sinds 2009 jaarlijks in een synode bijeen en hebben als kerkgenootschap een officiële zusterkerkrelatie met de Orthodox Presbyterian Church in de Verenigde Staten en de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt in Nederland.

MISSIONAIR
Behalve Neuhofen heeft elke gemeente een eigen predikant. De predikant in Bazel werkt om financiële redenen in 50 procent deeltijd. Geen van de gemeenten heeft meer dan vijftig leden, de gemeente in Bazel slechts twaalf. Omdat het in de gemeenten veelal ontbreekt aan bijbel- en belijdeniskennis en omdat de missionaire oriëntatie sterk is, is elke gemeente op zichzelf eigenlijk een kerkplantingsproject. Alles bij elkaar genomen een reden om op een totaal van 150 leden vier predikanten te hebben. In Wenen en Rankweil worden de erediensten door een groot aantal vaste gasten bezocht: een kwart tot de helft van de aanwezigen is vaste gast.
Dit aantal is zo hoog, omdat mensen ertegenop zien om zich uit te schrijven bij de kerk waar zij lid zijn, meestal de Rooms- Katholieke Kerk. Dat kan binnen het gezin, de familie, bij vrienden en kennissen en zelfs binnen een kleine dorpsgemeenschap tot scheve ogen leiden. Die ervaren het vertrek naar een andere kerk als verraad, zo niet aan de dorpsgemeenschap dan wel aan de familie. Desondanks groeit de ERKWB-gemeente in Rankweil al geruime tijd met twee leden per jaar. De Weense ERKWB-gemeente groeit sneller.

JONGEREN
Zoals in Nederland geldt ook in Oostenrijk dat kerk en staat officieel gescheiden zijn. De praktijk in Oostenrijk is anders. De Rooms-Katholieke Kerk heeft grote invloed op het openbare leven. In vrijwel elk klaslokaal hangt er een crucifix aan de muur. Op bijna elke rechtbanktafel staat een crucifix. Er rijdt bijna geen brandweerwagen rond zonder door een rooms-katholieke priester ingezegend te zijn. Maar elk nadeel heeft zijn voordeel: God en de kerk zijn minder dan in Nederland uit het openbare leven verbannen.

De jeugd in deze kerken heeft het niet gemakkelijk. De jonge jeugd moet ermee omgaan dat hun klasgenootjes, vriendjes en vriendinnetjes vrijwel altijd tot de Rooms- Katholieke Kerk behoren, dat jouw schoolklas een feestelijke eerste communie viert en jij niet. Voor de oudere jeugd is het vrijwel onmogelijk echt christelijke vrienden te hebben en een huwelijkspartner te vinden die jouw geloof deelt.

RANKWEIL
Geen van de ERKWB-gemeenten is financieel zelfstandig: ze zijn allemaal afhankelijk van externe financiële ondersteuning. De gemeente in Wenen ontvangt financiële ondersteuning vanuit de Verenigde Staten, de overige vier gemeenten uit Nederland. Nu via de Stichting Steun Reformatie Oostenrijk (SSRO), die zijn oorsprong heeft in de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. Vooral in Rankweil, gelegen in een deel van Oostenrijk waar veel Nederlanders in de winter of de zomer vakantie houden, komen tijdens de vakantieperiode veel Nederlandse bezoekers in de erediensten. De ervaring is dat zij afkomstig zijn uit verschillende orthodox-gereformeerde denominaties. Het zou goed zijn wanneer de SSRO tot samenwerking in die denominaties zou kunnen komen en er zo een bredere kring van vaste donateurs ontstaat die het missionaire werk van de ERKWB-gemeenten steunt en zo bijdraagt aan het − onder Gods onmisbare zegen − uitdragen van de gereformeerde leer in Oostenrijk en Zwitserland.
Zie ook www.reformiert.at en www.ssro.nl.

C. Catsburg uit Tschagguns (Oostenrijk) is ouderling in de Evangelisch-reformierte Kirche Westminster Bekenntnisses te Rankweil.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen