Bijzonder hoogleraar af

Dr. Van den Brink vond het ‘prachtig’ om namens de Gereformeerde Bond met studenten op te mogen trekken. ‘Bijzondere herinneringen bewaar ik aan de Leidse periode. Daar werden de colleges vaak in de avonduren gegeven, zodat ook ‘toehoorders’ en studenten van andere faculteiten dan godgeleerdheid eraan konden deelnemen. Dat gebeurde massaal en het gaf een bijzondere sfeer, waaraan ik met enige weemoed terugdenk. De studenten theologie waren en zijn niet minder gemotiveerd. Wat dat betreft zie ik continuïteit tussen Leiden en Amsterdam.’

BELOFTE
‘Het is natuurlijk altijd lastig om naar de oogst te kijken, laat staan die te willen meten. Ik denk wel dat ik regelmatig iets heb mogen betekenen voor studenten, ook in hun eigen worsteling met geloofsvragen.
Bijzonder vond ik het om de laatste jaren alle studenten uit de zogenaamde predikantsmaster (dus niet alleen studenten die zich verwant voelen met de Gereformeerde Bond) in te mogen leiden in de gereformeerde belijdenisgeschriften van onze kerk. Ik begon dan steevast met de zogenaamde proponentsbelofte: ‘Aanvaardt u de roeping tot de openbare prediking van het Evangelie (…) en bent u bereid in al het ambtelijk werk te getuigen van het heil in Jezus Christus? Belooft u daarbij te blijven in de weg van het belijden van de kerk in gemeenschap met de belijdenis van het voorgeslacht?’’

WAARDERING
‘Dat zijn de vragen waar iedereen die predikant wordt in de Protestantse Kerk naar eer en geweten ja op moet kunnen zeggen. De formuleringen zijn heel zorgvuldig gekozen. Ik stond daar dan ook echt even met ze bij stil. Wat is dat precies, getuigen van het heil in Jezus Christus? En hoe doe je dat? Daar willen de belijdenisgeschriften ons bij helpen.
Van daaruit ging ik naar de belijdenisteksten toe. Ik merkte dat ook studenten die er niet zo mee groot geworden waren, op deze manier de zin ervan gingen inzien. Ze hadden immers alles te maken met hun toekomstige werk. Heel wat van hen gingen er dan ook tijdens de colleges persoonlijk mee aan de slag en kregen er gaandeweg meer waardering voor. Mij bleek dat als het over de belijdenissen gaat vaak geldt: onbekend maakt onbemind.’

Welke notie in het gereformeerd belijden heeft vooral uw hart?
‘Ik ben niet de man van één notie. De ‘centraal dogmatheorie’, dus de gedachte dat de gereformeerde theologie gedomineerd zou worden door één bepaald element, wordt vandaag trouwens sowieso niet meer aangehangen. Ik kan me wel verwonderen over de samenhangen in het belijden, over terugkerende accenten en doorwerkende diepe overtuigingen.’

HARTSTOCHT
‘Neem het theocentrische. De enorme passie voor het bij Gód vandaan komen van alle dingen – van ons heil, ons leven, de Schrift, ons geloof en noem maar op. Daar lopen alle sola’s zo uit weg. Het kon, zoals het met passies gaat, natuurlijk ook wel eens tot ongelukken leiden. Maar in de grond van de zaak deugt die theocentrische hartstocht, is ze door en door christelijk en herken ik me daar helemaal in. Alles wat we hebben, hebben we aan God te danken.’

Hoe lastig is het om bijzonder hoogleraar te zijn, gerelateerd aan een kerkelijke vereniging?
‘Daar ligt zeker een bepaald spanningsveld. Ik heb dat natuurlijk juist de afgelopen tijd nog in de kolommen van De Waarheidsvriend mogen ervaren. Maar het moet niet overtrokken worden. Ik heb me altijd verzet tegen het idee dat iemand die zich gebonden weet aan het gereformeerd belijden niet voluit wetenschappelijk bezig zou kunnen zijn. Ik voel mijzelf in elk geval een echte waarheidsvriend. Dat is misschien een rode draad in mijn leven.’

STUDENT
‘Ik weet nog wel hoezeer ik aan het idee moest wennen dat ik als hoogleraar, nou ja, ook invloed had. Als ik iets schreef, was dat immers helemaal niet om invloed uit te oefenen, maar om voor mijzelf meer duidelijkheid ergens over te krijgen. Ik voel me nog steeds meer student dan docent. Hoe dan ook, dat waarheidsvinding voorop staat, past natuurlijk bij de universiteit. Maar het past ook bij de Gereformeerde Bond, kijk maar naar de naam van ons weekblad. Ik heb dat altijd een prachtige naam gevonden en hoop dat die nooit uit aanpassingsdrift of waarom dan ook veranderd wordt.
Alleen, wie een vriend van de waarheid wil zijn, kan ook weleens op ongedachte paden komen; waarheid gaat immers boven mening, groepsgevoel en ook boven traditie – de waarheid gaat boven alles, zegt de NGB zelfs raak (art.7). Ze levert alleen niet altijd applaus op. Wat dat betreft is het met de waarheid niet anders dan met de Waarheid-met-eenhoofdletter, Jezus Christus Zelf. Dat klopt natuurlijk ook, want Hij is de bron van alle waarheid, zoals Augustinus al zei. Daarom hoeven we de waarheid met een kleine letter ook nooit te vrezen. Laten we in deze postmoderne, relativistische tijd eraan vasthouden dat er te midden van alle image building, hele en halve leugens gelukkig ook nog zoiets als waarheid is, en daarnaar streven.’

OPDIEPINGSTHEOLOGIE
Welke betekenis heeft de gereformeerde theologie vandaag? Hebben wij daar voldoende zicht op?
‘De frisse reformatorische theologie met haar grote ontdekkingen heeft zeker grote betekenis voor vandaag. Daar hebben wij niet altijd voldoende zicht op. Het lukt ons niet altijd om het goud op te delven en door te vertalen in pasmunt.
En, laten we eerlijk zijn: ook niet alles laat zich zomaar doorvertalen naar vandaag. Er is de moderniteit tussen gekomen, en nu ook de postmoderniteit. Die vormen echt een breuk, waardoor we niet meer precies zo kúnnen leven en denken als Calvijn.
Gelukkig hoeft dat ook niet. Maar juist vanwege die breuk wordt het wel steeds belangrijker om daarachter terug te gaan en de band met de klassiek-christelijke traditie levend te houden. Een theology of retrieval heet dat tegenwoordig wel, vertaald: opdiepingstheologie.’

VRUCHTBAAR
‘Een mooi voorbeeld van hoe dat kan, vind ik het boek van collega C. van der Kooi destijds, een tweeluik over het kennen van God bij Calvijn en Barth. Dat erkent de betekenis van Barth, maar is tegelijk met veel liefde voor Calvijn geschreven en probeert hem echt op de huid te komen. Zo gaat diens blijvende betekenis oplichten – en er zijn gelukkig vele andere studies te noemen (ook internationaal) waarin dat ook gebeurt.’

Hoe maak je je wetenschappelijk werk vruchtbaar voor de kerk, voor de kerkganger?
‘Veel loopt natuurlijk via (aanstaande) predikanten, maar juist een vereniging als de Gereformeerde Bond is zeer behulpzaam als het gaat om directer contact met betrokken kerkgangers. Ambtsdragersvergaderingen, studieweken en -dagen zijn allemaal heel waardevol en draagt bij aan het doorvertalen naar de kerk van ons academisch bezig zijn. Vanuit de universiteiten wordt het belang daarvan de laatste jaren overigens steeds meer onderstreept.
Verder mocht ik gemiddeld wekelijks voorgaan in de zondagse erediensten, ook dat staat niet altijd los van je dagelijks werk. Onlangs bijvoorbeeld preekte ik nog over de indrukwekkende verzen uit 1 Korinthe 15:44-49, waar ik tijdens mijn werk nadrukkelijk bij bepaald was.’

MOTIVATIE
‘Het is mooi om de kerk als hoogleraar van de PThU te dienen, maar er zijn natuurlijk ook andere plekken waar dat kan. Dr. A. van de Beek wees erop toen hij de overgang naar de Vrije Universiteit gemaakt had, dat je de kerk minstens zo goed kunt dienen op plaatsen waar het niet direct tot je taakomschrijving behoort en van je verwacht wordt. Niemand hoeft dan immers te denken dat je het om den brode doet. Hij is met zijn vele geschriften metterdaad veel voor en in de kerk blijven betekenen. Niet de formele plaats die je inneemt is beslissend, maar je innerlijke motivatie.’

Over welke thema’s gaan we de komende vijf jaar vooral van u horen?
‘Ik ben de lezers van De Waarheidsvriend en anderen denk ik nog wel een wat uitvoeriger verantwoording schuldig van mijn denken over geloof en evolutie dan de woorden die ik daar onlangs over mocht schrijven. Ik ben dus bezig een boek daarover voor te bereiden. Mijn nieuwe aanstelling aan de VU brengt met zich mee dat ik daar nu ook echt de tijd en ruimte voor heb.
Ik heb ook een boek over de drie-eenheid onder handen, maar dat heeft wat minder prioriteit gekregen gezien het feit dat ik de komende jaren me vanwege mijn nieuwe leeropdracht op het terrein van geloof en wetenschap zal moeten profileren.
Verder hoop ik een Artiosboekje te schrijven, dat rond het Reformatieherdenkingsjaar 2017 moet verschijnen en dat het eigene van de gereformeerde theologie naar voren haalt. Wij leven maar al te vaak bij losse bijbelteksten. Wat dat betreft zijn we kinderen van onze postmoderne tijd geworden. En toch: zonder leer zal het op den duur niet gaan.’

HOOGLERAAR
Dr. Van den Brink kreeg in 2007 voor één dag in de week in Leiden een aanstelling als bijzonder hoogleraar ‘Theologie van het gereformeerd protestantisme’ vanwege de Gereformeerde Bond. In 2012 werden dat twee dagen en verhuisde hij naar Amsterdam. In deze tijd gaf hij collegereeksen over elk van de drie gereformeerde belijdenisgeschriften: de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Verder doceerde hij als GB-hoogleraar het vak symboliek (belijdeniskunde) en een cursus over de theologie van Herman Bavinck. In de permanente educatie verzorgde hij de cursussen ‘De Heidelbergse Catechismus en de leerdienst’ en ‘Wat is gereformeerd?’ Vijf promoties kwamen onder zijn leiding tot een afronding: A.J. Kunz, R. Pederson (VS), M. Klaassen, N.P. Shannon (VS) en op de laatste dag van zijn dienstverband S.S. Chiew (Maleisië). Momenteel begeleidt hij twee aio’s en ongeveer tien ‘buitenpromovendi.’

SYMPOSIUM
Ter gelegenheid van het afscheid van prof. dr. G. van den Brink als bijzonder hoogleraar ‘Theologie van het gereformeerd protestantisme’ belegt de Protestantse Theologische Universiteit samen met de Gereformeerde Bond op donderdagmiddag 2 juli het symposium ‘De betekenis van de klassiek-gereformeerde theologie voor het huidige predikantschap’. Prof.dr. H. van den Belt, prof.dr. R. Reeling Brouwer en prof.dr. J. Muis leveren een bijdrage, waarop dr. Van den Brink een reactie geeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen