GLOBAAL BEKEKEN

‘Martelaarschap als verzoening’ kopt een excurs in het pas verschenen boek De onverwerkte Holocaust van dr. Ad Prosman.

Een van de merkwaardigste en verontrustende zaken van het jaar 1096 is het feit dat er Jo-den waren die hun eigen gezin en dus ook hun eigen kinderen ombrachten en dat er ook moe-ders waren die hun eigen kinderen doodden. De Joodse historicus Yuval bespreekt het geval van Isaac ben David uit Mainz. Gesteld voor de keuze gedood te worden of zich te bekeren koos deze Jood voor bekering. Daarna kreeg hij spijt. Hij vermoordde zijn gezin, stak de sy-nagoge in brand en kwam zelf in de vlammen om. Het is een zeer aangrijpende geschiedenis. Dit drama heeft diepere achtergronden. Ten eerste gebeurde dit nadat de kruisvaarders alweer vertrokken waren en de rust in Mainz was teruggekeerd. En dan toch dit drama. Het is vaker gebeurd dat Joodse ouders hun kinderen doodden omdat zij hun kinderen liever dood zagen dan dat zij gedoopt werden. Op de achtergrond van dit gebeuren staat een bepaalde visie op verzoening. Het bloed van de martelaren moest God bewegen om in te grijpen. Vandaar dat het doden van hun kinderen geen wanhoopsdaad was, maar een religieuze daad. Die ge-dachte leefde al in het jodendom sinds de verwoesting van de tempel (70 n.Chr.). Na de ver-woesting van de tempel was het onmogelijk geworden om door middel van dieroffers de zon-den uit te wissen. Nu was de tijd aangebroken dat er menselijke offers gebracht moesten wor-den. Dan alleen zou God bewogen worden om in te grijpen en zou Hij hun bloed werken en zijn volk verlossen.

Op de omslag van het boek van ds. Jan Peter Schouten, met ‘predikanten-portretten uit vijf eeuwen’, staat een dubbelportret van het echtpaar Gualterus Kolff (1644-1705). Kolff was een ‘geleerde dominee’.

Het echtpaar Kolff is evenwel gekleed naar de nieuwste mode. Beiden dragen de ‘japonse rok’, een zijden, gewatteerde kamerjas naar model van de Japanse kimono. In de voorafgaande twintig jaren was deze dracht zeer populair geworden onder moderne burgers. Er zijn in deze tijd echter niet veel predikanten die zich in een dergelijk frivool kostuum laten afbeelden. Dat hier bovendien beide echtgenoten een japonse rok dragen, geeft dan ook nog een opmerkelijke indruk van gelijkwaardigheid van de seksen.

Gualterus Kolff, met zijn chique zijden jas met los geknoopte halsdoek, ziet er modebewust en joyeus uit. Dat hij predikant is, wordt al meteen gesuggereerd door de goedgevulde boekenkast. Maar zeker duidt de schilder dit aan door het ene boek, dat rechts onder in de boekenkast eruit springt. De lijvige foliant draagt als enige een titel op de rug en die titel is: ‘Biblia’. Naast deze Bijbel, die Kolff als theoloog typeert, zien we een globe staan. Dit prominent geplaatste attribuut heeft natuurlijk ook een speciale betekenis. Het is geen afbeelding van de aarde maar van de hemellichamen. Deze hemelglobe duidt op de weten-schappelijke belangstelling van de dominee. Een gedicht op de achterzijde van dit portret legt dit aspect van Kolffs leven nader uit. Het was zijn zoon Cornelis die na de dood van zijn vader het volgende vers schreef:

Dit is het Beelt van Kolff wiens suijvre Bijbel-Leer gedurigh was gerigt tot Gods, sijn Scheppers, Eer. Hij Preekt’, hij leerd’, altoos den Mensch ’t Genaverbond. Dat als een Heijlfonteyn quam vloeyen uyt sijn Mond. Een ijder stond verbaast, van zulk een warelts wonder, in alles uijt geleert, dat zulk een son gingh onder! die loop van Zon en Maan en Starren gansch verstond; Nu rust hij bij zijn Godt, daar hij steeds Heijl bij vond.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen