DE KERK IN BEELD

Daniël Maassen van den Brink is vierdejaars bachelorstudent theologie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en de Protestantse Theologische Universiteit Utrecht (PThU) te Groningen.

Net zoals er maar één hoofd is van de kerk, namelijk Jezus Christus, is er ook maar één kerk in de gehele wereld en kúnnen we uiteindelijk niet spreken over losse kerken. We hebben elkaar nodig, we horen bij elkaar, zoals een lichaam nooit compleet is zonder hand of voet.

SCHULDBELIJDENIS

Maar dat neemt de gevoeligheid en gebrokenheid niet weg. Het leert ons de schuldbelijdenis ‘Kyrie eleison’ te zeggen, ‘Heer, ontferm u over ons’. Dit in de hoop dat het hier niet bij blijft, maar dat we werkelijk de verbinding met elkaar zoeken en in dialoog gaan met hen van wie we de meningen soms niet gelijk delen.

STUDIEWEEK

Van maandag 24 tot en met donderdag 27 augustus had de jaarlijkse studieweek van de Gereformeerde Bond plaats in conferentiecentrum Mennorode te Elspeet. Voor deze locatie was, net als vorig jaar, gekozen vanwege de werkzaamheden aan het nieuwe ‘Huis van de kerk’, Nieuw Hydepark, te Doorn. Daar speelt de week zich gewoonlijk af. Enkele dagen zagen de studenten terloops dan ook hun broeders (en zusters) van de Haamstedeconferentie, die ook in Mennorode plaatsvond. Het thema van de studieweek dit jaar was ‘Identiteit en roeping van de kerk in de 21e eeuw’. Door middel van zo’n tien lezingen is dit thema van verschillende kanten belicht. Tijdens de week hebben de lezingen een centrale plek in het programma.

Voor Daniël Maassen van den Brink was het alweer de vierde keer dat hij de studieweek bijwoonde. Daarnaast mocht hij dit jaar samen met drie andere studenten, ds. en mevrouw Floor (het leidinggevende predikantsechtpaar van de week) en een enkele afgevaardigde van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond de studieweek organiseren. ‘Ik heb daarom, om het maar zo te zeggen, boven op de inhoud van de week gezeten.’

ISRAËL

Enkele andere dingen uit lezingen tijdens de studieweek die mij aan het denken zetten, zijn bijvoorbeeld gedachten rondom de verhouding tussen het christendom en het jodendom. De gebruikelijke oudtestamentische en nieuwtestamentische lezing lieten mij zien dat het ook in de 21e eeuw belangrijk is te beseffen dat wij door Christus als christenen uit de volkeren zijn ‘geënt’ in het volk Israël en we volledig mogen delen in Gods heilsplan.

Hierdoor realiseren we ons dat veel beloften uit het Oude Testament door Christus’ werk ook voor de volkeren gelden, maar sommige beloften misschien ook nog openstaan voor het volk Israël zelf. Dit bewustzijn zorgt ervoor dat we bepaalde bijbelteksten voorzichtiger exegetiseren en het laat ons zien dat Israël wel eens wordt vergeten in de theologie. Hoe vervolgens de beloften voor Israël en de rest van de wereld eruit zullen zien tot aan en met de wederkomst van Christus, is een vraag die soms open blijft staan.

Maar God begon bij Zijn volk Israël. Dat maakt ons christenen uit de volkeren klein. Het geeft de bijzondere positie van Israël weer, met de spanning die er is vanwege het feit dat de volkeren geen mindere positie hebben.

KERKSTRUCTUUR

Verder dachten we na over wat de theologen Calvijn en Noordmans ons aanreiken over de oecumene, de kerk vandaag de dag evenals haar kerkelijke structuur. Volgens Noordmans is die kerkelijke structuur op dit moment verouderd en moeten we, in geestelijke lijn met de kerk der eeuwen, een nieuwe structuur zien te vinden. We moeten als kerk beter zien om te gaan met een hedendaagse netwerksamenleving. Vaak moeten we het hebben van ervaringsdeskundigen, van theologen van vroeger, om te reflecteren op de toekomst.

Naast dit alles kreeg de IZB het woord over haar missionaire bezigheden in de Protestantse Kerk en werd bijvoorbeeld in een wat meer ‘ontspannende’ lezing verhaald over de architectuur van kerkgebouwen en de symboliek die daarachter zit.

Ook was er zoals gebruikelijk een wat meer interactieve lezing rondom het pastorieleven, waar theologiestudenten later, mochten ze het ambt van predikant gaan beoefenen, mee te maken zullen krijgen.

ONTMOETING

De lezingen zijn voor mij niet de enige reden om naar de studieweek te komen. Net zo belangrijk is voor mij de ontmoeting die ik er met andere studenten uit dezelfde gezindte heb, evenals de ontmoeting met God. Zelf studeer ik in Groningen en gezien het feit dat dit een uithoek van het land blijft, ontmoet ik niet vaak theologiestudenten uit Amsterdam, Apeldoorn of Leuven (België).

Zo’n studieweek biedt daar wel de gelegenheid voor. Vanuit diverse hoeken van het land komen we bij elkaar om, tussen de lezingen door, ook met elkaar in gesprek te gaan over het leven, de studie, de Bijbel en God.

De genoemde ontmoeting met God gebeurt onder andere door gebeden, Schriftlezingen en zingen bij maaltijden, dagopeningen en -sluitingen, wat overigens goede oefeningen voor studenten zijn.

NIEUWE DEELNEMERS

Het was mooi om te zien dat er vergeleken met vorig jaar veel nieuwe deelnemers waren. Ook voor de toekomst hoop ik dat veel theologiestudenten eens een kijkje komen nemen bij de studieweek, ongeacht wat ze met hun studie willen gaan doen. De week is interessant en de ontmoeting is goed, zo is mijn ervaring.

Over sommige thema’s, zoals missiologie, het christendom in verhouding tot de islam of visies rondom moderne theologie, zouden we met elkaar nog eens door kunnen praten. Het zijn allemaal onderwerpen die het hoofdthema van de afgelopen studieweek raken.

Studenten mogen trouwens altijd nieuwe thema’s aandragen. Op die manier kan de studieweek inhoudelijk aanhaken bij dat wat er leeft onder studenten en op de universiteiten.

Tijdens de studieweek van de Gereformeerde Bond voor theologiestudenten spreekt ds. A.J. Mensink uit Krimpen aan den IJssel als voorzitter van de Gereformeerde Bond het openingswoord. Zijn toespraak, die hier ingekort volgt, leidt het thema ‘Identiteit en roeping van de kerk in de 21e eeuw’ in.

Het geloof dat wij belijden, is een aangevochten geloof. Die aanvechting slaat niet één geloofsartikel over. Ze vreet soms door tot aan de vragen over godsbestaan en godsbestuur. Want elk artikel wordt beleden tegen de zichtbare werkelijkheid in, tegen het verstand, tegen het gevoel. Zo kun je bij elk geloofsartikel wel zeggen: wij wandelen door geloof, en niet door aanschouwen. Wij belijden wat we niet zien, niet kunnen aanwijzen, niet kunnen beredeneren. En het moet dus ons ook steeds weer gezegd, aangezegd worden. Van bovenaf.

Dat geldt ook wat wij belijden aangaande de kerk. Misschien wel het meest kwetsbare en misschien ook wel het meest aangevochten geloofsartikel in het Apostolicum. Hangt in ons interkerkelijk contact niet een totale moeheid over ons, om nog over de kerk te spreken? En waarom lukt het ons niet om met een gedegen leer van de kerk (ecclesiologie) te komen, die accolades slaat?

ZUIVERE KERK

Wij zijn de afgelopen eeuwen over een zuívere kerk gaan spreken. Aan welke voorwaarden die moet voldoen, bijvoorbeeld ten aanzien van ambt, belijdenis en kerkorde. Maar spreken over een zuivere kerk is wat anders dan zuiver spreken over de kerk. Wie over een zuivere kerk wil spreken, vergeet dat het werk van God in deze wereld altijd gestalte krijgt in gebrokenheid.

Sterker nog, het werk van God in deze wereld is altijd een vreemd werk geweest. Te beginnen bij de prediking. Paulus schroomt niet om in de eerste Korinthebrief over de dwaasheid van de prediking te spreken. En de dwaasheid van het kruis. Vorm en inhoud zijn wezenlijk met elkaar verbonden. Het Woord dat de Heere in deze wereld laat verkondigen, is de dwaasheid gekroond. Maar daar léven wij van! De gemeente die de Heilige Geest door dit Woord tot leven roept, is een al even dwaas gezelschap: niet vele edelen, niet vele wijzen naar het vlees.

Spreken over een zuivere kerk kon wel eens veel wereldgelijkvormigheid verraden, een denken van beneden. Die wereldgelijkvormigheid is ook mij niet vreemd, want net als veel andere beginnende predikanten dacht ik in mijn eerste gemeente ook het startsein voor de reformatie te moeten geven. Want het kan altijd zuiverder.

ZUIVER SPREKEN

We oefenen ons in zuiver spreken over de kerk. Dat is spreken over een geheimenis, een wonderwerk van de drie-enige God. Dat is hoopvol spreken. Want de kerk is een schepping van het Woord. Geen wonder dat we in ons nadenken over de kerk volop ruimte geven aan de prediking. Door de prediking zoekt de Heere Zijn gemeente op, neemt Hij haar genadig onder handen, en (zegt het bevestigingformulier voor predikanten) door de prediking richt de Heere grote dingen uit.

Verdwijnt de prediking uit het centrum van kerk en ecclesiologie, dan wordt de kerk een project, overgeleverd aan de wijsheid die van beneden is. En er is veel wijsheid van beneden in kerk en gemeente, veel verkapte psychologie, sociologie en management. Daar wordt de kerk maakbaar, misschien wel zuiver – maar juist dan moet je op je hoede zijn. Zelfs als het allemaal nog heel gereformeerd klinkt.

Er staan wezenlijke vragen op de agenda. De verhouding Israël en kerk, de oecumene, de kerk nú. Ook de positie van de Gereformeerde Bond in de kerk, de aanvechting en de valkuilen daarvan.

Zelf houd ik vaak het onderwijs van Kohlbrugge voor ogen. Hij wees eens naar een rozenstruik. ‘Kijk’, zei hij, ‘zo is de kerk: ze zit helemaal onder de luis, en toch bloeit zij.’ De kerk is een wonder. Ze zal er zijn, zolang God van Zich laat horen op deze aarde. Ze zal aangevochten en mank door de wereld gaan. Haar weg is, met de woorden van dr. De Reuver, geen triomftocht maar een bedeltocht. Juist zo is haar weg ook een zegetocht. Want het dwaze van de wereld heeft God uitverkoren. Het onzuiverste heeft God uitverkoren. Om dat wat zich op zuiverheid beroept en beroemt, te beschamen. De kerk belijdt daarom niet alleen de rechtvaardiging van de goddeloze, maar ze is er ook het voorbeeld van. En zij bestaat door datzelfde wonderlijke ‘nochtans’. Zó alleen geloof ik de kerk. Niet om aan te zien – nochtans aangezien.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen