BIJNA CHRISTEN

Ds. D.M. Heikoop is predikant van de hervormde gemeente te Rijswijk (N.-Br.).

Herodes Agrippa II, in het Nieuwe Testament kortweg Agrippa genoemd, is de oudste zoon van koning Herodes Agrippa I. Hij is zestien of zeventien jaar als zijn vader in 44 n.Chr. plotseling overlijdt (Hand.12:23). Op dat moment is hij in Rome, waar hij opgroeit aan het hof van keizer Claudius. Deze wil het koninkrijk van zijn vader aan hem overdragen, maar adviseurs ontraden dat vanwege zijn jonge leeftijd. Claudius besluit het Joodse koninkrijk voorlopig door een gouverneur te laten besturen.

VERDEELD

In 48 krijgt Agrippa II alsnog de koningstitel en een koninkrijk. Eerst regeert hij over het rijk Chalkis (in het huidige Libanon), vanaf 53 over het noordoostelijke deel van het Joodse rijk (hetzelfde gebied waarover Herodes Filippus vroeger regeerde en waar ook zijn vader Agrippa I als koning was begonnen). Tevens geeft Claudius hem het opzicht over de tempel van Jeruzalem, die door hem direct grondig wordt gerenoveerd. Later zal keizer Nero hem nog delen van Galilea en Perea schenken. Judea, inclusief Samaria en Idumea, blijft echter onder Romeins gezag en wordt bestuurd door stadhouders van de keizer, zoals Felix (Hand.24) en Festus (Hand.25). Net als in de tijd van Jezus regeren Romeinse machthebbers en een Herodiaanse vorst naast elkaar over het Joodse land.

SAMENWERKING

De nieuwe koning Agrippa gaat nauw samenwerken met de Romeinse heersers. Bij de keizer en de stadhouder komt hij op voor Joodse belangen. Omgekeerd schakelen de Romeinse machthebbers hem in om met de Joden te bemiddelen. Vooral rond godsdienstige zaken wordt er een beroep op hem gedaan. Hoezeer de belangen van het Herodiaanse huis en de Romeinse heersers verweven zijn blijkt ook uit Agrippa’s familiebanden. Zijn zus Drusilla (Hand.24:24) trouwt met stadhouder Felix en zijn zus Bernice (Hand.25:23) krijgt later een relatie met generaal – en toekomstig keizer – Titus.

Over de nauwe samenwerking tussen Agrippa en de Romeinse machthebbers horen we ook in het boek Handelingen. Als stadhouder Felix teruggaat naar Rome en wordt opgevolgd door Festus, gaan Agrippa en Bernice al snel naar Caesarea om de nieuwe stadhouder te verwelkomen. Festus nodigt hen vervolgens uit om vele dagen als gasten met hem in het stadhouderlijke paleis door te brengen (Hand.25:13).

PAULUS’ APPÈL

In hetzelfde paleis waar Agrippa en Bernice worden ontvangen, zit de apostel Paulus al twee jaar gevangen (Hand.23:35). Hij is door tegenstanders aangeklaagd maar Felix had de zaak op zijn beloop gelaten. Festus besluit deze rechtszaak af te handelen en vraagt Agrippa daarbij om advies (Hand.25:14). Hij vertelt hem dat er een conflict is over een zekere Jezus die dood is maar van wie Paulus beweert dat hij leeft. Agrippa raakt hierin geïnteresseerd en wil Paulus graag ontmoeten. Deze wordt de volgende dag dan ook aan Agrippa en Bernice voorgeleid. Nu gaat gebeuren wat Christus al had voorzegd, dat Paulus Gods Naam aan koningen zal verkondigen (Hand.9:15).

Paulus verdedigt zich voor Agrippa tegenover beschuldigingen en predikt tegelijk het Evangelie. Hij getuigt hoe Jezus in zijn leven heeft ingegrepen en wijst erop dat het lijden en de opstanding van Jezus al door Mozes en de profeten was voorzegd. ‘U gelooft de profeten toch ook?’ vraagt hij vrijmoedig aan deze Joodse koning. Agrippa veegt Paulus’ boodschap niet van tafel, zoals Festus doet, maar houdt het Evangelie toch op afstand. ‘U overtuigt mij bijna om christen te worden’ zegt hij met enige ironie tegen Paulus (Hand.26:28). Wat er precies in Agrippa omging tijdens Paulus’ verkondiging kunnen we niet achterhalen. Heeft hij serieus overwogen om christen te worden of is zijn reactie alleen maar spottend?

JOODSE OORLOG

Begin jaren ‘60 neemt de onrust in Judea toe. De toenemende invloed en macht van de Romeinen roepen steeds meer weerstand op. Als er ook nog een voedseltekort ontstaat, slaat de vlam in de pan. In Jeruzalem breekt een opstand uit die hard wordt neergeslagen door stadhouder Floris. Agrippa haast zich naar de stad om tussen Joden en Romeinen te bemiddelen. Hij wijst de opstandelingen erop dat zij geen schijn van kans maken tegen de Romeinse legers, maar zijn verzoeningspogingen hebben geen succes. Zeloten nemen de tempel van Jeruzalem in en slachten de Romeinse soldaten in Masada af. Oorlog is nu onvermijdelijk. Keizer Nero zendt in 66 generaal Vespasianus met zijn zoon Titus naar Judea om de opstand neer te slaan. Agrippa en Bernice ontvangen hen en werken nauw met hen samen. Agrippa staat nu volledig aan de kant van de Romeinen. In 70 is hij getuige van de inname van Jeruzalem en de verwoesting van de – door hemzelf nog gerenoveerde – tempel.

LAATSTE JAREN

Na de Joodse oorlog zal Agrippa nog dertig jaar over zijn koninkrijk regeren. De nieuwe keizer Vespasianus breidt zijn rijk uit met enkele nieuwe gebieden als dank voor zijn loyaliteit en steun. Agrippa correspondeert met de geschiedschrijver Flavius Josephus maar verder is over deze periode niet veel bekend.

In het jaar 100 overlijdt Agrippa op 72-jarige leeftijd. De tijd dat Rome roerige gebieden door lokale vorsten laat regeren is dan voorbij. Het koninkrijk van Agrippa wordt definitief omgevormd tot een Romeinse provincie.

Met het sterven van Agrippa II komt een einde aan de Herodiaanse dynastie. Bijna anderhalve eeuw hebben leden van dit vorstenhuis over het Joodse land geregeerd. Zij stonden daarbij voortdurend in spagaat tussen de belangen van Rome en die van het Joodse volk, totdat de Romeinse macht hen uiteindelijk volledig verzwolg. Na de dood van Agrippa II zou het tot 1948 duren voordat het land Israël opnieuw door Joden geregeerd zou worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen