BELIJDENISCATECHESE

Ds. E. van den Noort is predikant van de hervormde gemeente te Emst.

De opbouw van de methode en de verwerkingen van de lesstof maken duidelijk dat de houvast gevonden wordt in de algemene en bijzondere (gereformeerde) belijdenisgeschriften. De methode daagt catechisanten uit niet alleen met elkaar het gesprek aan te gaan, maar om ook het gesprek met de belijdenisgeschriften te zoeken. Het is mooi dat die aandacht er nadrukkelijk is. We zijn namelijk niet de eersten die geloven, maar staan in een lange, beproefde traditie.

APOSTOLICUM

De opbouw van het boek en daarmee van het belijdenisjaar, is trinitarisch, conform de opbouw van het apostolicum (Twaalf artikelen van het geloof). Driemaal is er een serie van zeven lessen (Vader, Zoon en Geest), die uitmonden in een les over de vraag: ‘Wat is daarop je antwoord?’ Zo komen er onderwerpen aan de orde als kennis van God, schepping, voorzienigheid, verbond en doop (rondom ‘Ik geloof in God de Vader’), God en mens, opstanding, verzoening, zonde, sacramenten (rondom ‘Ik geloof in Jezus Christus’), wedergeboorte en bekering, vrucht van de Geest, gaven van de Geest, kerk (‘Ik geloof in de Heilige Geest’).

NAAR HET HART

Het geheel is didactisch goed opgebouwd en biedt met de handleiding een prima didactiek om bij het hart van de catechisant te komen. Daar ligt wat mij betreft de kracht van deze methode. In eenvoudige taal, beknopt en overzichtelijk, komen de geloofsinhouden dichtbij. Je kunt bijna niet achterover leunen, je wordt uitgedaagd tot gesprek.

Het is mooi dat er wat dat betreft sprake is van een intergeneratieve focus: het gaat om een leergesprek met en tussen oudere en jongere. Daarmee staat de schijnwerper niet alleen op het beproefde geloof (belijdenis), maar ook op het doorleefde geloof (bijvoorbeeld van de ouderen van de gemeente). Sowieso wordt de lesstof steeds in het kader van de gemeente geplaatst. Mooi om te zien dat de HGJB een inhoudelijke inhaalslag heeft gemaakt. Grote begrippen als wedergeboorte en bekering hebben hun plek gekregen en de trinitarische opbouw zegt genoeg. Ik ben blij met deze koers.

DOORGAANDE LIJN

Er zijn ook kanttekeningen te maken. Door de beknopte en op het gesprek gerichte benadering zijn er keuzes gemaakt die het zicht op de doorgaande lijn van de Schrift wat vertroebelt. In de verantwoording erkennen de auteurs dat ze bewust niet voor een heilshistorische orde hebben gekozen, omdat dan eerst de leerstellige hoofdstukken aan bod zouden komen en daarna pas de praktijk. Het is opvallend dat de suggestie wordt gedaan om het boek op je eigen manier door te nemen: ‘Een groep die het bijvoorbeeld toch liever eerst over ‘zonde’ wil hebben en dan pas over ‘verzoening’, kan dat zonder problemen doen.’ Wat mij betreft moet je dat niet anders willen, want hoe diep kun je spreken over verzoening als zonde nog niet aan de orde is geweest? Hoewel ik begrijp waarom het onderwerp zonde besproken wordt in het kader van ‘de Zoon’, was het meer verhelderend geweest wanneer het thema een plaats had gekregen in het deel van ‘de Vader’, na het spreken over de schepping. Dan kun je ook beter spreken over Gods openbaring in Jezus Christus. Er zijn meerdere thema’s die wat dit betreft een opmerkelijke plaats hebben gekregen in het boek: het gebed (deel over de Vader), het heilig avondmaal (deel over de Zoon - al begrijp ik die keus wel). Ik denk dat de auteurs er goed aan hadden gedaan de opbouw duidelijker parallel met de Heidelbergse Catechismus te laten lopen.

GEMAAKTE KEUZES

Overigens worden de meeste thema’s evenwichtig uitgewerkt. Zo wordt er over zonde gezegd dat dit niet in eerste instantie inhoudt dat we verkeerde dingen doen, maar dat het een situatie aanduidt die faliekant mis is. Mooi hoe de Tien Geboden - ik miste al een hoofdstuk over de wet - onder het thema ‘zonde’ hun plek krijgen en in de bespreking ervan de ene zonde niet als erger wordt afgedaan dan de andere. Het hoofdstuk bereikt zijn diepte wanneer er gezegd wordt dat de zonde niet het laatste woord heeft, maar dat daar niets minder voor nodig was dan de dood van Christus.

Het hoofdstuk over verbond en doop geeft de lijn vanuit het Oude naar het Nieuwe Testament helder weer. Er wordt mooi uitgelegd waarom de kinderen er helemaal bij horen. Tegelijkertijd wordt er, misschien onbewust, wat voorbijgegaan aan dat waar de doop om vraagt: een nieuwe gehoorzaamheid. Die spanning zou ik er toch niet uit willen halen.

Verder vind ik het een gemiste kans dat de verkiezing nauwelijks aan de orde komt. Het wordt als een soort subthema besproken (wel mooi trouwens) onder het thema ‘kerk’. Ik zou ermee willen inzetten als het gaat over het werk van de Heilige Geest. Juist daar, bij Gods eeuwige liefde, begint het heil te stromen.

PASTORAAL

De pastorale toonzetting vind ik sterk. Dat merk ik vooral in het hoofdstuk over het heilig avondmaal (het ‘onwaardig eten en drinken’ wordt in het juiste perspectief geplaatst), over het gebed (hoewel ik een systematische behandeling van het Onze Vader mis) en over de gaven van de Geest (geen doel op zich). In feite is het de toonzetting van heel het boek. Je voelt de aandrang om aan de hand meegenomen te worden om met heel je hart - en dat is de kracht van Hou(d)vast - onze hand in Gods uitgestoken hand te leggen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen