MEDITEREN OP DE OLIJFBERG

Dr. ir. J. van der Graaf uit Huizen is oud-algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond.

Afen toe treft je bizarre dingen. De Petrusvis, die je eten kunt bij het meer van Galiliea, is nog tot daaraantoe, maar wat te denken van blikjes met Heilig Landlucht of met Egyptische duisternis? Zo worden op de Olijfberg dagelijks blikken vol toeristen opengetrokken bij de Hemelvaartskapel. Daar valt in cement de afdruk van Jezus’ voetstap bij Zijn hemelvaart te zien.

VASTE VOET

Maar wat Israël er toeristisch ook van maakt, allerwegen zijn er plaatsen waar Jezus vaste voet heeft gezet. De Olijfberg is er één van. Mattheüs en Markus vertellen beiden dat Jezus er aan de vooravond van Zijn kruislijden heenging, nadat zij aan de paasmaaltijd de lofzang hadden gezongen.

De evangelisten vermelden ook dat Jezus er heenging om te bidden. Alleen, soms een hele nacht over (Matt.14:23; Luk.6:12).

Hier valt ook vandaag voor ons mensen goed te mediteren. Dat is de beste toeristische bezigheid die we denken kunnen: bidden en mediteren. Al is het waar wat Guido Gezelle dichtte:

Gij badt op enen berg alleen,
en… Jesu, ik en vind er geen
waar ’k hoog genoeg kan klimmen
om U alleen te vinden:
de wereld wil mij achterna,
alwaar ik ga
of sta
of ooit mijn ogen sla;
en arm als ik en is er geen;
geen een,
die nood hebbe en niet klagen kan;
die honger, en niet vragen kan;
die pijne, en niet gewagen kan
hoe zeer het doet!
o Leert mij, armen dwaas, hoe dat ik
bidden moet!

TOEKOMSTPERSPECTIEF

Desondanks valt er toch heel wat te overpeinzen. Want hier is heilsgeschiedenis geschreven. Aan de voet van de berg heeft ergens een kruis gestaan dat centrum van de wereldgeschiedenis werd. Daar heeft een open graf gelegen − wáár men het ook vandaag wil aanwijzen − als teken van de vereffening van zonde en schuld en de finale ontmanteling van de dood en de machten.

Toen we recent nog weer een paar weken op de berg doorbrachten, beluisterden we de afscheidspreek van ds. A. de Reuver in Serooskerke. De vrede Gods was op de bergen, zei hij, ‘ook op de bergen in het Midden-Oosten’. Je moet het maar geloven in de regio waar de onvrede niet van de lucht is. En toch, nochtans geloven, in toekomstperspectief. De Vredevorst heeft op de Olijfberg gebeden. Vandaar.

UITZICHT

Het is oppervlakkig gezien geen wonder dat elke Israëltoerist de Olijfberg wil aandoen. Alleen al vanwege het prachtige uitzicht over Jeruzalem is dat logisch. Overdag blinkt de stad in het zonlicht en bij nacht straalt een menigte van lichtjes uit huizen en gebouwen; nergens is schreeuwerige reclameverlichting.

SCHEURING

Maar ook tal van kerken of godsdienstige bewegingen hebben zich een plek veroverd op de berg. Al die christelijke instituties, elk met hun eigensoortige gewoonten, bevinden zich te midden van het volk op de Olijfberg, elf families rijk, dat goeddeels moslim is. Hier wordt echter ook schrijnend zichtbaar hoe diep de scheuren zijn die in het Lichaam van Christus getrokken zijn. Het meest zichtbaar is de diepe scheur tussen de Kerk van het Westen (Rome) en de kerk van het Oosten (Constantinopel) rondom het jaar 1000. Vijf oosters-orthodoxe kerken nota bene delen alleen al het curieuze bezit van de genoemde voetstap van Jezus.

Op de top van de berg bevindt zich een prachtig Russisch-orthodox klooster, waar ongeveer vijftig nonnen en vijf monniken hun domicilie hebben. Daarbij behoort een (bouwvallige) toren, die ver boven Jeruzalem uitsteekt. Verder is er een klein Grieks-orthodox klooster, waar één man monnik zit te wezen. Het protestantisme is er ‘slechts’ dienend aanwezig, namelijk in het lutherse ziekenhuis Augusta Victoria.

LAGER

Aan de voet van de berg klontert alles samen. Door de Russische tsaar Alexander III werd in 1885-1888 de Russisch-orthodoxe Maria Magdalena Kerk gevestigd.

Iets lager is de plaats waar Gethsémané wordt aangewezen, met de Kerk van alle Naties. Die wordt door Rome beheerd. En daartegenover wijst men het graf van Maria aan, in bezit van de Grieks-Katholieke Kerk. In 1955 bouwden de franciscanen nog de Dominus Flevit Kerk, naar de geschiedenis van de tranen die Jezus weende over Jeruzalem.

De inhoud van de gebouwen is één en al pracht en praal, wat in schril contrast staat met de soberheid van onze protestantse kerken. Dat neemt niet weg dat bijvoorbeeld iconen soms hun eigen kunstwaarde en hun eigen sprake hebben.

DEVOTIE

Maar er is meer te zeggen van die historisch gezien oudste christelijke kerken, die hier met hun gebouwen domineren. Er zijn ook dingen die tot nadenken stemmen. De zondagse kerkdienst in het Russisch-orthodoxe klooster, die men lopende in grote devotie doorbrengt, begint ‘s morgens om vijf uur en duurt drie à vier uur. Wij vinden anderhalf uur al gauw lang. En dan de aanbiddingen en de lofzeggingen. Zijn wij daar niet te schraal in? Prachtig is ook de serene zang van de Russische vrouwen.

Dan is er nog de bezienswaardige Kerk van het Onze Vader, die de Italiaanse Aurélie de Bossi, prinses de la Tour d’Auvergne, er in 1874 liet bouwen voor de zusters karmelieten. Daar zijn de wanden van de gangen bedekt met afbeeldingen van het Onze Vader in tachtig talen. Toch nog een symbool van de eenheid der ganse christenheid.

ONTMOETINGEN

Verder trekken op de Olijfberg vrijwel alle nationaliteiten en godsdienstige stromingen te voet voorbij, alleen of groepsgewijs. Vaak behoren ze tot onbestemde christelijke denominaties. Er wonen mensen die wachten op de wederkomst of ze vestigen er een tehuis om er samen met anderen in te wachten. Sommigen tonen Messiaanse wanen, gehuld in exotische gewaden.

Maar meestal tref je er mensen van andere nationaliteiten en andere denominaties aan die komen om in het land van de Bijbel de Schriften van het Oude en Nieuwe Testament te lezen en die daarin ook hun verwachtingen wat betreft het Joodse volk verdisconteren.

Je kunt er in het voorbijgaan prachtige gesprekken voeren over het geloof. Je leert er ook van dat de gemeente van Christus zich verder uitstrekt dan het kleine strookje grond aan de Noordzee. Je ontdekt dat bepaalde elementen uit de Schrift elders in de wereld een sterker accent hebben gekregen dan in eigen kerk of land. Samen met alle heiligen, zegt de Schrift zelf, wordt de breedte en lengte en diepte en hoogte van de liefde van Christus ervaren (Ef.3:18).

Nog één keer het uitzicht vanaf de Olijfberg. De Gouden Poort treft je oog. Door deze poort bracht de Byzantijnse keizer Herakleios in 630 het Heilige Kruis, dat ooit door de Perzen werd meegenomen, weer terug. Door die poort zou Jezus Zijn intocht hebben gemaakt in de stad, toen de menigte Hem toejuichte ‘Hosanna’. De islamitische Ottomanen lieten echter in het begin van de zestiende eeuw de poort voorgoed dichtmetselen, opdat de messias, zoals de Joden die verwachtten, niet door de poort naar binnen zou kunnen gaan. Boeken voor de toeristen zeggen, zonder tekstverwijzing, dat de profeet Nehemia van die poort spreekt. Kennelijk wordt de Oostpoort bedoeld (Neh.3: 29). Van deze poort profeteert Ezechiël dat die gesloten moet blijven (Ez.44:1, 2), ‘want de Heere, de God van Israël is erdoor binnengekomen’.

WACHTEND

Eenmaal echter, ‘te dien dage’, zullen volgens Zacharias 14:4 Zijn voeten op de Olijfberg staan. Tussen de Gouden Poort en de Olijfberg ligt het Kidrondal. Dat moet Jezus in ieder geval vaak zijn overgestoken als Hij naar de Olijfberg ging. In het dal tegen de hellingen van de berg ligt ook de oudste Joodse begraafplaats. Er liggen meer dan 50.000 mensen begraven, wachtend op de komst van de Messias. Daar zal eenmaal, zo verwachten veel christenen, het Laatste Oordeel plaatsvinden. In het dal zelf worden de graftombes aangewezen van Absalom en Zacharia.

MEDITATIE

Mediterend op de Olijfberg wordt je ook gebracht bij het Laatste Oordeel en het eeuwige leven. Heeft Calvijn niet opgeroepen tot de meditatio futurae vitae (de overdenking van het toekomstige leven)? Daarvoor hoef je niet naar Israël of de Olijfberg te gaan. Maar wie daar zijn ogen en oren (bij het Woord) de kost geeft, schouwt op die berg niet alleen terug in de historie maar ook vooruit naar de toekomst, als Christus weerkomt. Wij zien nu ten aanzien van die toekomst nog in raadselen. (1 Kor.13:12). Maar die zullen worden opgelost. Gods tijd zal het leren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen