BOEKBESPREKING

D.W. Exalto

400 jaar Kerckedienaers van de Nijewe Tonghe.

Uitg. in eigen beheer; 187 blz.; € 29,95. Verkrijgbaar in Nieuwe Tonge, Kerkring 20. ISBN/EAN 978-90-9029124-6.

Zoals de ouden zongen, zo piepen de jongen. Ds. K. Exalto was een erkend kerkhistoricus. Zoon Dick meldt ‘met hetzelfde virus besmet’ te zijn. Hij bracht als amateurhistoricus, tevens archiefbeheerder van de hervormde gemeente Nieuwe Tonge, vier eeuwen kerkgeschiedenis van Nieuwe Tonge (1574–1974) tot leven in een boek van formaat (A5).

Het is al boeiend om in het eerste hoofdstuk te lezen hoe het archief de eeuwen door bewaard is gebleven. Exalto prijst de gemeente gelukkig dat zij ‘ondanks vuur, water en verwaarlozing’ nog ‘een schitterend archief’ bezit. In 1959 wilde ds. G. van der Zee, ook kerkhistoricus, die van 1926 tot 1929 in Den Bommel stond en als emeritus in Maarssen woonde, de kerkgeschiedenis van Nieuwe Tonge gaan samenstellen. De scheepsbouwmagnaat C. Verolme, afkomstig uit Nieuwe Tonge, waar hij ook begraven ligt, wilde de kosten voor zijn rekening nemen. Van der Zee schreef: ‘De rijkdom aan archief is zeer groot. Maar deze rijkaard is in 4 dozen bij mij gekomen en smeekt om een nieuwe jas met binnenvoering, daar hij zeer van de motten en vocht heeft geleden. Daarom hebben mijn vrouw en ik de hele zaak eerst uitgepakt, schoongeveegd, geklopt en wat het ergste was van schimmel gereinigd, één boek zelfs bladzijde voor bladzijde plm. 250 pagina’s, daar de schimmel op elke bladzijde doorvrat. Op deze wijze zijn wij de afgelopen week zoet geweest met reinigen en ordenen.’ Kort daarna overleed ds. Van der Zee. Inmiddels kon Exalto nu gebruikmaken van een goed bewaard en geordend archief in het Streekarchief te Middelharnis.

Eerst komt de Rooms-Katholieke Kerk in beeld (1479–1574). Vervolgens de Gereformeerde Kerk vanaf de Reformatie, met 21 voorgangers (1574–1795). Dan volgt de tijd onder het Hervormd Genootschap, met vier predikanten (1795–1816) en daarna de gemeente binnen de Nederlandse Hervormde Kerk, met negentien predikanten (1816–1974), afsluitend met ds. J.P. Verkade. Een apart hoofdstuk is gewijd aan William Sutherland (1741–1808), omdat deze vandaag nog in de financiële administratie van de diaconie voorkomt vanwege het Fonds William Sutherland. Sutherland, die stamt uit een familie die vele kerken bouwde in Schotland, ligt in de kerk begraven.

Het gaat in dit boek uiteraard niet alleen om de predikanten. Allerlei wetenswaardigheden uit de gemeente komen voor het voetlicht. Te veel om op te noemen. Van ds. Arie van der Kooij (1938–1949) zei de hoorcommissie: ‘D’n diêzen mow’n ha!’ Ds. W. Hop (1956–1957) diende na hem slechts acht maanden, vanwege een ziekte waaraan hij overleed. De opvolger, ds. B.J. Zaal, constateert dat de viering van het heilig avondmaal ‘niet naar Schrift en belijdenis geschiedt’ (zie de rubriek ‘Globaal bekeken’, pag.10). Zitplaatsenverhuur acht hij onbijbels. Intussen vallen allerlei personen en wederwaardigheden in die tijd onder het kopje ‘ultrafguren’. Als steeds meer mannen blijven zitten tijdens het gebed, moet ds. J.P. Verkade (1965–1972) hen vermanen.

Na ds. Verkade worden ‘in een vrij brede bandruimte’ predikanten beroepen. Op advies van ds. Verkade worden bijvoorbeeld beroepen uitgebracht op ds. M. Verduin en ds. J. Catsburg. Ds. H. Visser wordt de opvolger van ds. Verkade. Daarmee sluit de predikantenreeks af, vanwege ‘geheimhouding’.

Een compliment aan Exalto voor dit fraaie, met ongeveer tweehonderd foto’s verluchte en mooi uitgevoerde boek (gebonden editie). Wel had het rode potlood nog wat beter moeten worden gehanteerd. Maar een kniesoor die daarover valt, gezien alles wat dit boek inhoudelijk biedt. Een boek niet alleen voor Nijewe Tongers.

J. VAN DER GRAAF, HUIZEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen