BOEKBESPREKINGEN

Hemelhoog. Protestants-evangelische liedbundel. Uitg. Boekencentrum, Zoetermeer; 1080 blz.; € 25,-.

Het Evangelisch Werkverband (EW) heeft de ‘protestants-evangelische liedbundel’ Hemelhoog gepresenteerd, als resultaat van de samenwerking tussen het EW, het Confessioneel Gereformeerd Beraad en de Confessionele Vereniging. Het doel van de bundel is de lofprijzing en aanbidding van God en daarbij het verbinden van tradities, generaties en muzikale genres. Dat heeft natuurlijk iets moois: vanuit allerlei theologische en muzikale invalshoeken samen God loven om Zijn liefde. De vrolijke omslag van de bundel is daarmee misschien wel tekenend voor de inhoud: allerlei vakjes in felle kleuren die samen de ene omslag van de bundel vormen. Het ziet er mooi uit, maar tegelijk is de vraag: wat is de precieze kleur van deze bundel?

Al bladerend door de 739 liederen kwam dan ook het woord bricolage-bundel bij me boven. Deze term leen ik uit de theologische discipline van de liturgie, waar we met de bespreking van deze liedbundel natuurlijk middenin zitten. Met bricolagebundel wil ik zeggen: het is een knip- en plakwerk van liederen uit allerlei tradities die samen geknutseld zijn tot één bundel.

Dat is overigens ook precies wat de samenstellers beogen: de bundel wil een kruisbestuiving zijn tussen de protestantse en evangelische traditie (zijn evangelischen trouwens dan geen protestanten?). En niet alleen verschillende theologische tradities komen samen, maar ook allerlei genres, stijlen en periodes van ontstaan. Wie enigszins thuis is in het grote aanbod van liederen en liedbundels, herkent zonder moeite liederen uit onder andere het Liedboek voor de Kerken, Johannes de Heer, liederen van de dominee-dichter A.F. Troost, Opwekking, Sela, Psalmen voor Nu, Taizé en ik vond zelfs een enkel lied van Huub Oosterhuis. Door deze grote variatie kan een gereformeerd mens die deze bundel ter hand neemt een overvloed aan prachtige liederen vinden: bijbelgetrouw, reformatorisch, bevindelijk, muzikaal en tekstueel van een goed niveau, afkomstig uit de schat van de kerk der eeuwen (zoals ‘God enkel licht’ en ‘Ik heb de vaste grond gevonden’). Woorden en melodieën waar je van harte mee instemt en die je zonder enige schroom op de lippen neemt, hetzij thuis, hetzij in kerkelijk verband. Tegelijk kom je ook liederen tegen waarbij de wind uit een andere hoek waait. Een andere muzikale wind, waarbij de diepgang en kwaliteit van de melodieën te wensen overlaat (zoals bij ‘U bent heilig’). Een andere theologische wind, als liederen soms sterk om de mens draaien en om onze activiteit en ervaring (zoals ‘Nog voordat je bestond’). Soms is er sprake van een type woordgebruik, vooral bij sommige kinderliederen, waarin het spreken over bijbelse personen en geschiedenissen plat is geworden. Een enkele keer roept dat zelfs vervreemding op (bijv. ‘Hoe kwam Mozes door de Roze Zee?’).

Overigens, dat de bundel Hemelhoog heet, betekent niet dat er geen oog is voor de diepten van zonde en lijden. Wat dat betreft is de liedkeuze evenwichtig te noemen. Er is veel ruimte voor liederen rond de heilsfeiten, rond thema’s als verootmoediging en bekering, maar ook rond het sterven. Ook wat betreft het godsbeeld is de bundel nergens vervreemdend. Waar onbijbelse godsbeelden in andere bundels je soms afschrikken, blijven de beelden hier bijbels en vertrouwd.

Heeft Hemelhoog een toegevoegde waarde ten opzichte van de vele liedbundels die er al zijn? Hierboven duidde ik de bundel aan als een ‘bricolage-bundel’. De samenstellers zien dat als een pluspunt, gezien wat ze erover in de introductie schrijven. Zelf ben ik geneigd dat juist als een minpunt te zien. De bundel had aan kracht kunnen winnen door een duidelijker en evenwichtiger theologisch profel en hogere eisen aan het muzikale gehalte. Juist het putten uit zo veel verschillende bronnen verzwakt het profel en verkleint de bruikbaarheid. Hoewel er ook verschillende nieuwe liederen zijn opgenomen, zijn de meeste liederen met een reformatorisch karakter al te vinden in andere bekende bundels. Dat maakt dat de bundel weinig toegevoegde waarde heeft voor wie wil zingen naar Schrift en belijdenis. Ook gemeenten in de kring van de Gereformeerde Bond waar in de eredienst ruimte is voor andere liederen dan de psalmen, zullen in deze bundel weinig nieuws vinden.

Wie in kringverband of persoonlijk van Hemelhoog gebruik wil maken, kan dat overigens zeker doen, maar dat vraagt om enig, vooral theologisch, kritisch vermogen. Overigens geldt dit veel tot nu toe uitgegeven liedbundels. Tot slot: de titel Hemelhoog is ontleend aan Psalm 108:5. ‘Hemelhoog is Uw liefde, tot aan de wolken reikt Uw trouw’ (NBV). Die verwijzing relativeert. Wij hoeven onszelf niet al zingend hemelhoog te verheffen. Integendeel, Gods liefde is hemelhoog en daar mogen wij, kleine en zondige mensen, zingend van getuigen. Wie Hemelhoog ter hand neemt, zal merken – ondanks de breedte van de gekozen liederen en ondanks kritische opmerkingen die je daar soms bij kunt maken – dat het verlangen om als kleine mensen van die liefde van Hem te getuigen de dragende grond is van deze bundel en het kader waarin de liederen staan.

A. VAN DER STOEP, NIEUW-LEKKERLAND

W. Harinck Ook zij horen erbij. Gedachten over kinderen in de kerk. Uitg. De Banier, Apeldoorn; 92 blz.; € 9,95.

In de reeks Pastorale Gedachten, schreef ds. W. Harinck, predikant van de gereformeerde gemeente te Moerkapelle, een deeltje over de plaats van kinderen in de kerk. Na een Woord vooraf volgen veertien hoofdstukken, waarin goed doordachte principiële en praktische bezinning wordt geboden. Wat betekent het dat kinderen bij het verbond en de gemeente behoren? Welke plichten hebben de ouders? Hoe te denken over de functie van een kindercrèche tijdens de kerkdienst, zondagsschool en kinderclub? Deze publicatie biedt waardevol materiaal. Ik denk aan wat in hoofdstuk 10 aan de orde komt, namelijk hoe kinderen in de kerkdienst en onder de preek aandacht kunnen krijgen. Het geheel ademt een warme, gunnende sfeer, die weldadig aandoet.

Mijn vragen betreffen de theologisch uitgangspunten. Ik zou zelf meer dan de auteur uitgaan van ons klassiek gereformeerde doopformulier, van de betrouwbaarheid van Gods beloften van heil voor het kind, betekend en verzegeld in de doop. De auteur citeert in hoofdstuk 5 uitspraken uit de belijdenisgeschriften over kinderen. Maar hij werkt ze niet uit. Het boek zou aan waarde hebben gewonnen wanneer er een hoofdstuk was opgenomen over de wijze waarmee een pastor ouders die een kindje hebben moeten missen, zou mogen troosten met de Dordtse Leerregels I.17. Zo zouden er meer dingen genoemd kunnen worden. Ik begrijp dat de auteur over deze theologische opvattingen anders denkt. Ik respecteer zijn opvattingen, maar zou zelf andere lijnen hebben getrokken.

W. VERBOOM, HARDERWIJK

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen