GEVULDE STILTE

Dr. J. van Eck uit Ede is emeritus predikant.

Toen ik enige tijd geleden voor mijn boekenkast stond, viel mijn oog op een deeltje uit de ReformatieReeks met de titelEen goed fundament. Ik pakte het van de plank en wist het weer: het is een verzameling artikelen uitDe Waarheidsvriendvan dr. A. van Brummelen, die in het najaar van 1979 mijn mentor was en die ik altijd als mijn leermeester ben blijven beschouwen.

Voor ik het wist, was ik begonnen het eerste artikel te lezen: ‘Wij zaten in een stille voorkamer, waar het rumoer van de straat nauwelijks doordrong’ – zo begon het. Het vertelde het verhaal van een christen die ooit precies dacht te weten hoe het moest, totdat het tot hem doordrong hoe weinig liefde hij eigenlijk had en dat hij enkel van Gods liefde in Christus leefde.

INTIEME KANTEN

Een verslag van een gesprek zoals hij dat met velen – mannen en vrouwen, ouderen en jongeren – voerde en dat over de intieme kanten van het geloofsleven ging. Op een of andere manier lokte hij dit soort gesprekken uit. Niet door nu eens een stevig gesprek over geloofszaken te beginnen. Nee, eerder andersom. Het bijzondere lag in de stilte die hij in een gesprek wist te scheppen, precies die stilte waarin het over de intiemste dingen kon gaan. Dingen die je niet zomaar met een ander deelde, of waarvan je misschien niet eens wist dat je ze in je had.

Toen de christen uit het artikel zijn eerste bekentenis gedaan had ‘bleef het lange tijd stil’, lezen we, waarna de man gaat vertellen over de tijd dat hij pas tot geloof gekomen is, de ‘tijd van de eerste liefde. Alles geurde en bloesemde. Zelfs de wereld om mij heen zag er voor mijn besef anders uit. Er zijn tijden geweest dat ik aan de kant van het korenveld neerknielde om de Heere te danken voor zijn genade.’ Wat een verschil met hoe het nu is. Na deze bekentenis is er opnieuw stilte. ‘Alleen de tik van de Friese klok klonk plechtig door de ruimte heen.’ Dan volgt er een laatste klacht hoe weinig wij in staat zijn ons hart tot Jezus te verheffen ‘om Zijn schoonheid en liefelijkheid te zien’ en ons te ‘verblijden in Zijn werken’.

GEBEDSCENTRALE

Een voorbije wereld? Ja, de voorkamers met de zware tikkende klokken, de kleine boerderij aan de zandweg, waar sommige van de weergegeven gesprekken zich afspelen, roepen voorbije tijden op. Maar ze roepen ook een tijd op waarin er nog veel stilte was, een stilte die in onze tijd met zijn vele geluid bewust gezocht moet worden.

Hoewel, in een ander boek,De bevinding in de prediking, horen we van een zakenman die een groot bedrijf met veel personeel leidde. ‘Midden in dat bedrijf was zijn kamer. Daar kwam hij iedere dag een uur eerder dan het personeel om in de vroege stilte van het bedrijf de Bijbel te lezen en te bidden. Daar bracht hij zijn personeel voor Gods aangezicht, daar besprak hij met God de zorgen en de moeite van allen die hem toevertrouwd waren.’ De gebedscentrale van het bedrijf. Niets ouderwets aan, zou ik zeggen. Heel actueel zelfs in een tijd dat opgejaagde managers meditatiecursussen volgen om een beetje tot rust te kunnen komen: dagelijks je werk vanuit de stilde beginnen, een stilte die zich vult met de liefde van Christus.

Anthonius van Brummelen (1928) overleed plotseling op 1 december 1999. Hij was predikant van de hervormde gemeenten te Schoonrewoerd (1957), Giessendam-Neder- Hardinxveld (1962), Hierden (1966) en Huizen (1974). In 1993 ging hij met emeritaat. In 1980 promoveerde hij bij prof.dr. H. Jonker op ‘Het praktisch-theologisch onderwijs van J.J. van Oosterzee’. Bijna dertig jaar deel maakte hij deel uit van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond, waarvan drie jaar als voorzitter.

STEM VAN GOD

Zelf ken ik iemand die leiding geeft aan een grote vrijwilligersorganisatie, met alle verantwoordelijkheden van dien. Toen ik hem vertelde dat ik de boeken van mijn mentor aan het herlezen was, zei hij verrast: ‘Is dat jouw mentor geweest? Weet je dat ik zijn boekjeMeditatief levenaltijd bij mij heb? Wat hij daarin over roeping schrijft gaat helemaal over mij.’ Hij las het me voor: ‘Deze roeping komt veelal tot ons in de vorm van een diepe behoefte dit of dat te mogen doen. Een gedurige heilige prikkel zich aan het een of ander te mogen geven. Deze behoefte wordt de prikkel tot de grootste werkkracht. Wie in gelovig luisteren naar de God van zijn leven zichzelf onderzoekt en zijn innerlijke roeping aanvaardt, ontvangt een wezenlijke vrijheid om met vreugde te mogen werken op de plaats hem aangewezen.’

Wat zou je ze het toewensen: politici, bedrijfsleiders, mensen ook die geroepen zijn kerkelijk leiding te geven, maar ook de jongeren die opgroeien in een wereld waarin ze zich voortdurend moeten bewijzen en ondertussen via oordopjes blootgesteld worden aan een voortdurend geluidsbombardement. Wat zou je ze het gunnen: die stilte waarin de Schrift tot spreken komt en waarin het diepste kan worden blootgelegd in het licht van de liefde van Christus.

JONGEREN

Ook met jongeren had dr. Van Brummelen veel contact. Ze leken het contact met hem te zoeken. Niet omdat hij zich zo modern en jong mogelijk probeerde te gedragen. Integendeel, hij vond dat hij ook in zijn kleding als dominee herkenbaar moest zijn. Het was iets anders dat hen aantrok en dat het vertrouwen schiep waarin zij hun ziel voor hem blootlegden.

Ook zij zagen het geheim dat de kern van zijn leven vormde: stilte die vol is van de liefde van Christus.

NAGELATEN

Wie de stem van dr. Van Brummelen nog eens wil horen, vindt op down-loadpreken.nl een toespraak met de titel ‘Disciplina arcana’ (verborgen discipline), over het ambt als levenswijze. (Aan de toespraak gaat een Schriftlezing gevolgd door een korte meditatie van een andere, niet genoemde spreker vooraf.) Behalve zijn proefschrift heeft dr. Van Brummelen een aantal boeken nagelaten:De bevinding in de prediking(1982), Meditatief leven(1987),Een goed fundament(1991),Overdenkingen in stilte(2001). Van de meditatieve boeken zijn op de sites antiqbook.nl en boekwinkeltjes.nl enkele exemplaren te vinden.Meditatief levenzou mijns inziens een herdruk verdienen. Artikelen van zijn hand, onder andere voorDe Waarheidsvriend, zijn via digibron.nl nog te lezen. Het stuk waaruit aan het begin van dit artikel wordt geciteerd, heet ‘Gebrek aan liefde’.

GEESTELIJKE NALATENSCHAP

Met dankbaarheid denk ik terug aan zijn mentorschap, aan het plezier dat ik met het echtpaar Van Brummelen in de pastorie van Huizen meemaakte, aan de lol die we aan ‘mensen kijken’ konden beleven, waarin ook altijd iets van verwondering over de Schepper zat, hoe Hij dat allemaal heeft kunnen verzinnen. Ook de verbijstering over hoe het kan misgaan in de wereld en in een menselijk leven en daar dan niet verontwaardigd over doen maar het in stilte neerleggen voor God. Die stilte is het grote geschenk dat ik uit mijn leerperiode in Huizen heb meegenomen, het leger in, waar ik zelf predikant mocht zijn. Ook alweer zo’n hectische en soms zelfs gewelddadige organisatie. Voor een drukke lesdag een ogenblik van stilte met een bijbelwoord en een gebed, of als het laat geworden was nog even over de stil geworden kazerne dwalen, denkend aan de mensen achter de ramen van de legeringsgebouwen, jonge mensen, vaak met een niet zo’n heel gelukkige achtergrond, denkend ook aan degenen die hen moesten leidinggeven, soms in gevaarlijke situaties en dan op de terugweg in de auto dit alles nog eens overdenken en brengen voor God in de stilte die gevuld is met de liefde van Christus. Die stilte gaat dan de volgende dag weer mee om zich als vanzelf met gesprekken te vullen, én met die liefde die van elders komt en die soms beide gesprekspartners weet te verrassen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen