HET LAATSTE HEILSFEIT

Dr. W. Verboom uit Harderwijk is emeritus hoogleraar geschiedenis van het gereformeerd protestantisme.

We staan op de eeuwigheidszondag stil bij de wederkomst als het laatste heilsfeit. Dat bepaalt heel het leven van de gelovigen en heel de geschiedenis van de kerk en de wereld.

Wie de belijdenissen van de Vroege Kerk leest, merkt meteen dat de wederkomst van Christus daarin een onmisbare plaats heeft. Iedere zondag belijden we met de apostolische geloofsbelijdenis: ‘vanwaar Hij komen zal om te oordelen de levenden en de doden’.

Met deze woorden wordt het laatste heilsfeit samengevat. ‘Hij komt, Hij komt om d’ aard te richten’ (Ps.98). Dan zal er een definitief einde komen aan alle gevolgen van de zondeval. Door het oordeel heen. De doden zullen opstaan. Er zal een definitieve scheiding plaatsvinden tussen de ‘schapen en de bokken’. De totale kosmos zal herschapen worden. Treffend is het dat de wederkomst in het gedeelte over de Zoon wordt bezongen. En de opstanding van het vlees (lichaam) in het gedeelte over de Heilige Geest. De algehele verlossing en vernieuwing komen tot stand door een heilige samenwerking van de Zoon en de Heilige Geest. Tot eer van de Vader.

IN HEERLIJKHEID

In de geloofsbelijdenis van Nicea klinken dezelfde tonen. Ook daarin wordt de heilige coöperatie van de Zoon en de Heilige Geest bezongen. Met nadruk wordt beleden dat Christus, Die Zich vernederde tot in de dood, wederkomt in heerlijkheid. Die heerlijkheid wordt nog sterker benadrukt met de woorden: en Zijn rijk zal geen einde hebben. Christus is en zal zijn een eeuwige Koning.

De geloofsbelijdenis van Athanasius stemt met de twee andere confessies in. Wat opvalt, is dat het oordeel bijzondere aandacht krijgt, waarbij de ernst ervan wordt aangegeven met de woorden dat zij die het goede gedaan hebben het eeuwige leven ingaan, maar zij die het kwade gedaan hebben het eeuwige vuur.

We merken dat in de belijdenis van de Vroege Kerk over de wederkomst vooral het heilsfeit in beeld komt. Het heilshandelen van de drie-enige God wordt voltooid.

CALVIJN

De gereformeerde belijdenissen gaan in het spoor van het geloof van de Vroege Kerk. Zij sluiten aan bij het apostolicum. Ik noem eerst enkele algemene dingen. Calvijn besteedt er in zijn Catechismus van Genève (1542) in negen vragen en antwoorden aandacht aan. In het gesprek tussen de predikant die vraagt en het kind dat antwoordt, gaat het dan heel persoonlijk toe. Ik noem als voorbeeld vraag en antwoord 87: Predikant: Moeten we dus het laatste oordeel niet zo vrezen, dat we er een afgrijzen van hebben?

Kind: Nee, omdat wij voor geen andere Rechter zullen moeten verschijnen dan Hem Zelf Die onze Voorspraak is en onze zaak in handen heeft genomen om deze te verdedigen.

LAAIENDE GLOED

De Nederlandse Geloofsbelijdenis (1561) beperkt het belijden van de wederkomst tot één artikel, het laatste artikel (37). Maar dan gaat deze belijdenis er uitvoerig op in. Wie de laaiende gloed van dit artikel wil ervaren, de verwoording van de ernst en de vreugde, moet het zelf lezen of horen. Het zou passend zijn om dat als gemeente te doen in een dienst op de laatste zondag van het kerkelijk jaar.

Je merkt aan het artikel onmiddellijk in welke context De Bres deze belijdenis heeft geschreven. Het is de tijd van de geloofsvervolging. De tijd dat mensen gemarteld en gedood werden om hun geloof in Christus.

Er vindt in het laatste oordeel een totale omkering van de verhoudingen plaats. Wat door de vijanden van Christus als onrecht werd gezien, zal door Christus recht genoemd worden en wat recht leek, zal blijken onrecht te zijn. De laatste zin van artikel 37 is om uit het hoofd en het hart te leren: ‘Daarom verwachten wij die grote dag met groot verlangen om ten volle te genieten de beloften van God in Jezus Christus, onze Heere.’

TROOST

Ook de Heidelbergse Catechismus (1563) staat nadrukkelijk stil bij de wederkomst ten oordeel en de opstanding van de doden. Vraag en antwoord 52 verwoordt het kloppende hart ervan: Vraag: Welke troost biedt u de wederkomst van Christus om te oordelen de levenden en de doden?

Antwoord: Dat ik in alle droefenis en vervolging [!] met opgeheven hoofd Hem verwacht als Rechter uit de hemel, Hem Die Zich eerst om mijnentwil voor Gods gericht gesteld en geheel de vloek van mij weggenomen heeft. Hij zal al Zijn en mijn vijanden in de eeuwige verdoemenis werpen, maar mij met alle uitverkorenen tot Zich nemen in de hemelse vreugde en heerlijkheid.

Daarnaast gaat het in vraag en antwoord 57 over de opstanding van het lichaam en verder breekt telkens het eschatologische licht door, bijvoorbeeld als het gaat over het eeuwige leven.

Vanwege de thematiek van de Dordtse Leerregels (1619) is het niet te verwachten dat er speciale aandacht wordt besteed aan de wederkomst ten oordeel. Toch breekt in het laatste hoofdstuk ook hier de zon van de toekomstige heerlijkheid door, als het gaat over de vaste troost van de overwinning van de uitverkorenen en het pand van de eeuwige heerlijkheid (V.8).

KERNEN VAN HET GELOOF

Als we het belijden van de wederkomst in onze belijdenissen tot ons laten doordringen, dan vallen de volgende dingen op:

1. De wederkomst wordt vooral als een troost gezien. Dat heeft allereerst een persoonlijke kant. Wie op Christus vertrouwt, hoeft niet bevreesd te zijn voor het oordeel. De Rechter is Dezelfde als de Redder. Maar er is meer. De slachtoffers van de geloofsvervolging worden in hun lijden door de komende Christus boven hun lijden uitgetild. Ze zijn als Stefanus: de gekroonde.

2. De taal die de belijdenis over de laatste dingen gebruikt is sober, maar diep. Daarmee neemt ze afstand van de overspannen toekomstbeschrijvingen van de Dopers en anderen.

3. De wederkomst van Christus stempelt het leven van de gelovigen als een pelgrimage naar het koninkrijk van God. Vanaf Augustinus, via Calvijn loopt deze gouden lijn door de belijdenissen heen.

4. De belijdenis van de wederkomst is geen aanhangsel. Het laatste artikel van de NGB is een climax. Daarin komen alle eschatologische elementen samen, zoals bergstromen in het dal samenkomen en een rivier vormen.

5. De wederkomst ten oordeel betekent de laatste ernst. God heeft het laatste woord en Zijn woord van eeuwige vrijspraak of eeuwig oordeel is beslissend.

6. De wederkomst van Christus ten oordeel betekent de redding van de schepping. Daar gaat het uiteindelijk om. Hemel en aarde worden getransformeerd tot eeuwige heerlijkheid (Van Ruler).

7. Eindelijk zal het recht zegevieren. De beul zal geen eeuwige voorsprong op het slachtoffer hebben.

8. Terwijl de bruidskerk bidt: ‘Heere Jezus, kom spoedig’, beseft ze tegelijk dat de tijd die nog uitstaat, de tijd van bekering is. Daarom klinkt ook het gebed: ‘Heere, hoeft er niemand (van mijn kinderen en anderen) achter te blijven.’

9. We missen in onze belijdenis het geloof dat de Heere Zijn beloften aan Zijn volk Israël zal vervullen.

10. Heel verrassend laat hoofdstuk V van de Dordtse Leerregels zien dat God de gelovigen doet volharden tot het einde. Gelukkig.

EINDEXAMEN

Het laatste oordeel betekent het eindexamen over mijn leven. Hoe zal dat zijn? Als ik op mezelf zie, vrees ik het ergste. Maar ik mag op Christus zien. Hij slaagde en ik in Hem. Ja, dat geloof ik. Hoe ras of traag de tijd verdwijnt, die dag zal zeker komen.

Het licht dat aan de kim verschijnt, wordt reeds van ver vernomen. Ja, halleluja, ja Hij komt!

Juicht, mensen, engelen, samen. Juicht met een vreugde, die ’t al verstomt,

juicht allen! Amen, amen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen