GLOBAAL BEKEKEN

In Ridderkerk was van 1770 tot 1818 Joan Hendrik van der Groe predikant, neef van de bekende ds. Theodorus van der Groe. Hij was een strenge zedenprediker. Uit een recent verschenen boek van Raymond de Kreek, Woelingen. Ridderkerkers, revoluties en een behoudend dorp, uitgave van de stichting Oud Ridderkerk, een passage:

• De dorpsjeugd vond Van der Groe maar een enge verschijning. De jongelui griezelden van het misvormde en angstaanjagende gezicht van de Ridderkerkse dominee. Met zijn strenge manier van spreken joeg hij de kleintjes regelmatig de stuipen op het lijf. Maar voor de volwassen dorpsbewoners was de lelijke vrijgezel juist een mikpunt van spot. Er werd lacherig gedaan over de pastorie, die al jaren in een zeer bouwvallige staat verkeerde. Instortingsgevaar lag op de loer en bijna permanente wateroverlast in kelder en studeerkamer dompelden zijn boeken regelmatig onder in hemelwater. Maar dat kon de mensen hier eigenlijk weinig schelen. De boeren waren laaggeletterd en in hun dagelijkse strijd om het bestaan hechtten ze niet veel waarde aan letters op papier.(…) De pastorie ging steeds meer op een uitpuilende bibliotheek lijken. Misschien kon hij met al dat papier de gaten in het dak dichten en de wankele fundering stutten; dat was goedkoper dan de bouw van een nieuwe pastorie, grapten de bewoners rondom de Singel.

• Vanwege zijn sympathie voor de Nadere Reformatie was Van der Groe in 1770 in Ridderkerk beroepen. Nog geen jaar eerder was het levenloze lichaam van dominee Lambertus Teering in de ondiepe Blaakwetering gevonden. Lambertus lag regelmatig overhoop met de kerkenraad. Roddel en achterklap over de dominee waren aan de orde van dag. In 1767 werd hij zelfs bij de classis aangeklaagd. En dat was niet de eerste keer dat ze probeerden hem te laten berispen. Er werd geklaagd dat de dominee weinig zorgvuldig het heilig avondmaal bediende. ‘Voorts schept de predikant meer behagen in het knikkeren van de schooljongens.’ Zondag 1 oktober 1769 preekte dominee Teering voor het laatst van zijn leven. Hij vertelde zijn gemeente over de brief aan de Hebreeën, het Bijbelboek waarin de onbekende schrijver de kruisdood van Jezus beschrijft. (…) Twee dagen later pleegde Lambertus Teering zelfmoord. Volgens een latere geschiedschrijver deed hij dat in een vlaag van verstandsverbijstering. Maar afgaande op zijn laatste preek kan de verdrinkingsdood geen spontane opwelling zijn geweest. Of was het misschien moord? Zelfdoding in het ondiepe en kalme water van de Blaak lijkt onwaarschijnlijk.

Op 16 oktober was het precies twee eeuwen geleden dat de eerste vergadering van de Tweede Kamer plaatsvond. Hier volgt een fragment uit het hoofdstuk ‘De welsprekendheid van de Tweede Kamer’ in het boek In dit huis dat ter gelegenheid van dit jubileum verscheen.

Op ander dan politiek terrein werd de oratie wel gewaardeerd. In Frankrijk en Groot-Brittannië werden welsprekende advocaten en Kamerleden bejubeld. Dat gebeurde in Nederland alleen aan het einde van de achttiende eeuw. Maar men liep uit voor de kanselwelsprekendheid. (…)

Van oudsher bekwaamden predikanten zich in de welsprekendheid; in de achttiende eeuw kregen ze zelfs advies om voor de spiegel te oefenen en gingen sommigen in de leer bij toneelspelers. Dat vond men daarna geen goed idee meer, maar opwekken in geestdrift nog wel. Een van de grootsten op dit terrein was de remonstrantse predikant Abraham des Amorie van der Hoeven (...). Door zijn houding, waardigheid en melodieuze stem werd er ademloos geluisterd en maakte het bijna niet meer uit wat hij zei.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen