VLUCHTELING IN DE REGIO

Ds. P. Vroegindeweij is predikant van de hervormde gemeente te Molenaarsgraaf

Een ongekende stroom vluchtelingen uit het Midden-Oosten baant zich een weg naar Europa. Uit welke situatie komen zij? Wat zijn de omstandigheden van onze broeders en zusters, die een kwetsbare minderheid vormen? Hoe kunnen we naast hen staan en wat kunnen we van hen leren? Nu ik terug ben in Nederland, ben ik een aantal illusies armer en een aantal pijnlijke en hoopvolle ervaringen rijker.

DE WOESTIJN IN

Als tijdens het laatste uur van de heenvlucht de bewolking verdwijnt, wordt de woestijn zichtbaar. Ik zie hoge bergen en weinig water. Het is vooral geel. Vijf dagen zal dat de overheersende kleur zijn.

In het deel van de stad waar we verblijven, is daar overigens weinig van te zien. Ons hotel is van alle gemakken voorzien. Er heerst een gezellige (mannen)drukte op straat en er is heerlijk en overvloedig eten. Elke dag staat dit opnieuw in een vreemd contrast met de vluchtelingenkampen die we bezoeken.

KORTE ‘KERKDIENSTEN’

De algemene rustdag in Irak is vrijdag. Zondag is een werkdag. We wonen er geen gewone kerkdienst bij, wel bezoeken we twee kerken. De eerste is een eeuwenoude kerk op het terrein van het klooster in Al-Qosh, de geboorteplaats van de profeet Nahum.

We treffen er bezorgde voorgangers aan. De mokerslagen van Al-Qaida en IS op de oude boom (de christelijke kerk in Irak) raken hen diep. Ze zien uit naar internationale bescherming.

Tegelijk hebben ze een dringende waarschuwing voor ons: Keep your faith strong, blijf sterk in uw geloof. ‘We ervaren hoe nodig het is om het van God alleen te verwachten.’ Dit is een van de dingen die als refrein deze dagen door de verhalen heen klinkt.

Als afsluiting van het bezoek gaan we de kerk in. De ‘dienst’ duurt vijf minuten en kent twee onderdelen. Eerst zingt pastor Joseph de laatste verzen van Psalm 25, over de dodelijke haat van talrijke vijanden. Vurig klinkt het gebed om bewaring en redding, om trouw en oprechtheid, om verlossing uit al de benauwdheden. Zulke woorden krijgen in deze omgeving een diepe klank.

Vervolgens geeft de pastor een getuigenis met betrekking tot IS. ‘God roept ons om de volken tot discipelen te maken door hen te dopen. Als dat niet kan door water en Geest, laat het dan maar zijn door ons bloed. Dat is altijd de weg van de kerk geweest.’

TEKEN VAN BLOEI

De tweede kerk die we bezoeken, is in veel opzichten het tegenovergestelde. Het is een kerk in aanbouw. De gedreven evangelische pastor Levi vertelt van zijn roeping om nu een kerk te bouwen, als teken van bloei ín de woestijn.

LESSEN

Nu ik terug ben in Nederland, ben ik een aantal illusies kwijtgeraakt. Bijvoorbeeld dat er een gematigde islam is. In elk (!) gesprek in Irak wordt ons op het hart gedrukt dat de islam een overheersende religie is. Ze is niet gericht op compromis. Er zijn wel gematigde moslims, maar naarmate de Koran en het moskeebezoek serieuzer worden genomen, verdwijnt de verbondenheid met en het begrip voor niet-moslims. De boodschap is unaniem en helder: wees niet naïef wat betreft de vluchtelingenstroom naar Europa.

Een andere illusie hangt daarmee samen. Mijn (naïeve) gedachte was dat als christenen moslims benaderen vanuit de liefde van Christus, hun in woorden en daden het Evangelie voorleven, dat zij dan christen zullen worden. De vluchtelingenstroom van moslims is vooral een kans voor ons; wij hoeven niet als zendeling daarheen maar zij komen naar ons toe.

In de gesprekken wordt me duidelijker welke barrières er zijn voor moslims om Jezus te volgen. Als een moslim christen wordt,is dat een wonder. Want in zijn religie is alles eroptegen om Jezus, de Zoon van God, als Heere en Redder te erkennen. En alles is eroptegen om de islam los te laten.

Tegelijk gebeurt dat wonder. De Heere geeft juist in het geteisterde Irak een verlangen naar de kennis van Hem en van Jezus Christus. Bijbels en christelijke lectuur vinden niet alleen hun weg naar christenen voor geloofsverdieping, maar ook naar nieuwsgierige moslims. Ze zijn nieuwsgierig gemaakt door Jezus Zelf, Die aan hen verscheen.

Irak is een woestijn. Het leven voor christenen (en andere kwetsbare groepen) wordt zwaar geteisterd. Tegelijk zie ik de vreugde van God in veel ogen als ter sprake komt Wie hun hoop is. Er is een diep verlangen om Hem en Zijn kwetsbare schapen trouw te blijven dienen ín de woestijn. Als alle andere bronnen opdrogen, blijft die Ene bron present en zijn er gedreven putters om de hele omgeving van dat water te voorzien, amechtige christenen en door angst gedreven moslims.

Christenen ervaren een enorme druk om Irak te verlaten. Het is zijn overtuiging dat God Zijn kerk in Irak in stand wil houden. God baant wegen tot nu toe.

Op dit moment ligt het werk stil vanwege geldgebrek. Daarom is het tijd om te bidden hoe God wil voorzien. Voorzichtig stellen we de vraag: ‘Maar christenen zien geen toekomst in Irak. Waarom bouwt u een nieuwe kerk?’ Zijn antwoord is veelzeggend: ‘Het is mijn verlangen dat christenen blijven. Juist nu. Maar ik kan ze niet tegenhouden.’ Of hij zelf wil gaan? Een stellig ‘nee’ klinkt. ‘Pas als er niemand meer zou zijn, sluit ik de deur.’

Deze ‘kerkdienst’ bestaat uit een kort en indringend gebed van één van onze reisgenoten om Gods gemeente hier in Gods hand te leggen, in het vertrouwen dat Hij Zijn werk niet loslaat, ook niet hier in de woestijn.

MATERIËLE NOOD

In deze dagen blijkt dat materiële en geestelijke hulp niet te scheiden zijn. Op maandag bezoeken we een ziekenhuisje voor ontheemde Irakezen (IDP’s: internally displaced persons) op het terrein van de Assyrisch-Orthodoxe Kerk in Dahuk. Met minimale ruimte, minimale voorzieningen en een maximale toewijding van veelal zelf gevluchte artsen worden elke morgen in drie uur tijd honderd patiënten geholpen. Het diepe lijden is van de gezichten in de wachtkamer af te lezen. Buiten zitten twee vrouwen naast een ziek jongetje, huilend. Vanbinnen huil je mee.

VOEDSELPROGRAMMA

Op het kantoor van een hulporganisatie krijgen we uitleg over het voedselprogramma voor IDP’s in christelijke dorpen. Van de ongeveer 125.000 gevluchte christenen uit de vlakte van Ninevé worden er zo’n 75.000 opgevangen in Noord-Irak. Via de voorgangers van de kerkelijke gemeenschappen wordt per dorp het aantal gezinnen geregistreerd dat op voedselhulp aangewezen is. Elke maand krijgen zo 15.000 gezinnen een voedselpakket, met dank aan de fnanciële hulp via Open Doors.

VLUCHTELINGENKAMPEN

Op dinsdag en woensdag bezoeken we zes vluchtelingenkampen. Verreweg de meeste bestaan uit wooncontainers, soms op een uitgestrekt terrein, soms ingebouwd in een hal of een ruw flatgebouw dat een christelijke hoteleigenaar ter beschikking stelde. Gunstigste voorzieningen zijn huizen en woonappartementen. In alle gevallen geldt: veel mensen in een kleine ruimte. Gezinnen met vijf of zes personen leven in een kamer van drie bij zes meter. In eengezinswoningen worden vier gezinnen gehuisvest, ieder gezin een eigen kamer. Dus ja, er zijn basale voorzieningen. Het is er leefbaar en er is oog voor hygiene. Er wordt met man en macht gewerkt om kinderen (bijbels) onderwijs te geven. Bij twee van de zes kampen is de kerkzaal net af of bijna af. Naar de kerk gaan is een eerste levensbehoefte, ‘want de kerk is onze moeder’.

EEN FONTEIN

De laatste morgen gaan we naar het kantoor van de lokale hulporganisatie die christelijke ‘vluchte-lingenkerken’ ondersteunt. Dit is een morgen met drie indrukwekkende ontmoetingen. Eerst is er een gesprek met een broeder die verantwoordelijk is voor lectuur-verspreiding. Hij geeft een inkijkje: juist deze periode van zware druk op christenen God geeft ongekende mogelijkheden. Het verspreiden van Bijbels en andere christelijke lectuur is een machtig wapen in het verspreiden van Gods liefde.

Ook zijn er niet weinig (met name sjiitische) moslims met een opmerkelijke honger naar het Evangelie.

Hoe diep het wantrouwen richting het christelijk geloof ook is, juist nu doet God wonderen. De broeder vertelt hoe hij een boek over Jezus aan iemand meegaf. Toen de man het gelezen had, kwam hij verrukt terug: ‘Jezus had Zich in een visioen aan mij geopenbaard. Toen ik dit boek las, was dat precies wat ik in het visioen heb gezien.’

God gaat Zijn eigen gang en gebruikt mensen die – met gevaar voor eigen leven – zich door Hem laten inschakelen. Het is een zegen hen te mogen ontmoeten om te horen wat God doet ín de verdrukking.

NIETS VREEMDS

De tweede ontmoeting is met father Jakob. Deze 38-jarige pastor is verantwoordelijk voor tweeduizend gezinnen uit zijn parochie met wie hij als herder is meegegaan. De gezinnen zijn ontworteld en zien in hun huidige situatie geen toekomst. Als ze zouden kunnen, zouden ze het liefst Irak verlaten om ergens anders een nieuw bestaan op te bouwen. In zijn gemeente worden allerlei toerustingsactiviteiten georganiseerd om het als schapen te midden van de wolven te blijven uithouden.

Zelf weet hij zich gedragen door het besef dat hun niets vreemds overkomt. Sterker nog: ‘In de Bijbel gaven christenen hun leven voor hun Heiland. Wij hebben alleen (!) onze bezittingen verloren. Vluchten helpt trouwens niet, want voor een christen is vervolging een gegeven. Deze periode is een periode van geloofsbeproeving. Ik zie om me heen hoe het geloof zich verdiept. Door de omstandigheden.’

NAAR IRAK TOE

Ten slotte spreken we een vrouw die Bible teachers toerust. Terwijl duizenden christenen Irak ontvluchten, ging zij er juist naartoe. Met een onstuitbare passie om de bijbelverhalen aan kinderen door te geven traint zij onderwijzers in allerlei kerken en denominaties. Waarom? Omdat die verhalen over God het belangrijkste zijn om aan de volgende generatie mee te geven. Van haar ouders heeft ze geen bezittingen kunnen erven. Haar erfenis is de Bijbel. Daarmee kreeg ze wat ze nodig heeft.

ONS LAND

Met een hoofd vol indrukken lopen we het kantoor uit. In de gele omgeving komt er diep vanbinnen een zucht naar boven: ‘Vader, maak hen tot een zegen. Hier in de woestijn.’ Deze woorden blijven resoneren totdat we uren later de zandvlakte door een wolk achter ons laten. Wij gaan terug naar ons waterland. We verdrinken er bijna in, omdat we van alles meer dan genoeg hebben. En omdat we zo veel hebben, is de vraag of we genoeg van God hebben. Genoeg van de kerk als Zijn gemeenschap. Hebben we genoeg van bijbels onderwijs, omdat we druk zijn onze bezittingen aan onze kinderen en jongeren over te dragen, door de prioriteiten die we stellen. Deze pijnlijke vragen bekruipen me na zo’n reis.

Keep your faith strong, was het dringende advies. Is gebrek daaraan niet onze kwetsbaarheid, niet mijn kwetsbaarheid? Mijn broeders en zusters in Irak hebben mijn ogen voor dit gevaar geopend en tegelijk het geloof en de hoop versterkt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen