ELFDE GEBOD: ONTPLOOIT U

De reacties op het proefschrift De toets der kritiek van dr. R. Toes, directeur van het Wartburg College te Rotterdam, over het reformatorisch voortgezet onderwijs en de onderwijsvernieuwingen, waren in zekere zin nogal voorspelbaar en zelfs conform een van de conclusies van het proefschrift zelf. Schoolleiders zijn grofweg geneigd om de uitkomsten van het onderzoek te bagatelliseren, terwijl het voetvolk (lees: de gewone docent voor de klas) de waarnemingen van de oud-columnist van De Waarheidsvriend bijvalt. De laatsten herkennen zijn oordeel dat het reformatorisch voortgezet onderwijs tamelijk kritiekloos met de onderwijsvernieuwingen in de periode van 1970 tot 2005 is meegegaan.

NOBELPRIJZEN

In dit verband is een recent artikeltje in het Financieele Dagblad opvallend. Lizan Nijkrake toont zich sceptisch over een recent pleidooi van Pieter Duisenberg. De laatste, Tweede Kamerlid namens de VVD, pleitte voor ‘meer aandacht voor talent en individuele ontplooiing van álle kinderen’. Dat zou Nederland in de komende vijftien jaar vijf Nobelprijzen moeten opleveren. Een duidelijke opdracht voor de Nederlandse leerling dus. Ontplooit u! Het elfde gebod.

Moeten we de ambitie en de voorkeur van de leerlingen zelf niet meer laten meewegen? schrijft Lizan Nijkrake, lid van de Nationale DenkTank 2015. Onloochenbaar feit is namelijk dat Nederlandse kinderen prestatiedruk ervaren. De GGZ kwam recent met cijfers naar buiten waaruit blijkt dat jonge mensen te veel ernstig piekeren, wat de kansen op een langdurige depressie vergroot. Een op de vijf jongeren heeft momenteel voor het negentiende levensjaar al een keer ernstige psychische klachten gehad.

Overigens doet psychisch leed zich niet alleen bij kinderen en jongeren voor. We zijn inmiddels gewend om over de quarterlife crisis te spreken, een identiteitscrisis tussen de pakweg 25 en 35 jaar, veroorzaakt door onzekerheid, teleurstelling en keuzestress. Het wordt bijna een nationale epidemie. In de Volkskrant van 4 november schreef arbeidspsycholoog Wilmar Schaufeli dat er veel stress klachten bij jonge werknemers zijn. De verharding van de samenleving en het bedrijfsleven is hier debet aan.

KREUKELS

Wie veel met jonge mensen omgaat, weet hoe waar dit allemaal is. Het valt mij de laatste jaren op hoeveel jongeren in de kreukels zitten. Ze ogen zo fris en fruitig, geven eerlijk toe dat het hun aan niets ontbreekt, maar ze voelen zich wel depressief.

Nijkrake wijst er terecht op dat talent hebben nog niet meteen betekent dat je in je element bent. Dat zijn twee verschillende dingen. We kunnen individueel talent niet straffeloos aanboren voor maatschappelijke doeleinden, nog afgezien van wat het de samenleving aan tijd, energie en geld kost wanneer mensen met een grote zwaai uit de bocht vliegen.

GETOETST

Vanuit theologisch oogpunt valt er meer te zeggen. Is het leven niet meer dan het IQ en meer dan de opleiding die je volgt? Toes wijst erop dat de reformatorische scholen nogal eens vooroplopen in scoringsdrang wat prestaties van leerlingen betreft. Niemand zal ontkennen dat het onbijbels is je talenten te gebruiken, integendeel. Wel is de vraag relevant of de (soms) ongecontroleerde toetsingsdrang, die als een gesel over onze kinderen wordt heen gelegd, een kritische vraag verdient. Kinderen kunnen er soms niet van slapen, ze worden er getoetst van.

De mogelijkheid van christelijk onderwijs in ons land geeft ruimte om onze kinderen op te voeden in wat de HEERE van ons vraagt. Het gaat niet alleen om ons intellect, al mogen wij Hem daarmee dienen en liefhebben. God dingt naar ons hart. Hij wil een leven waarin het beeld van Christus wordt uitgedrukt. Heel concreet bijvoorbeeld in de liefde en bewogenheid voor je naaste, in de wijk waarin je woont, voor de kinderen uit je klas. Dat je leert dat je niet alleen op deze wereld bent. Dat het zaliger is om te geven dan om te ontvangen. Dát soort dingen. Natuurlijk zal dit in het christelijk onderwijs ook allemaal wel ergens een plek hebben, daar twijfel ik niet aan. Maar het gaat nu juist om het totaal. Om een bijbels desem dat alles doortrekt.

‘JE MAG ER ZIJN’

Goede identificatie figuren zijn daarvoor onontbeerlijk. Nodig is ook dat de banden tussen gezin, school en kerk worden aangehaald. Als alle partijen dezelfde boodschap afgeven, is er voor het kind oneindig veel gewonnen. Voor God hoeven we niet te presteren, we leven immers allemaal van genade.

Het luistert hierbij nauw. Statements als ‘je mag er zijn’ zijn goedkope onzin, die zich (nota bene) theologisch aandient. Dr. E. van ’t Slot maakt er in een opstel (in de mooie bundel Zelfontplooiing. Een theologische peiling) terecht korte metten mee. Het zichzelf werkelijk aanvaarden én ontplooien kan alleen door de verzoening heen.

C.H. HOGENDOORN, KATWIJK AAN ZEE

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen