DE WEG VAN HET HEIL

Dr. J. de Gier uit Ede is neerlandicus.

E

en tweeluik is van oorsprong een term voor een schilderstuk dat bestaat uit twee panelen die met scharnieren onderling verbonden zijn. De betekenis werd in de loop der eeuwen breder en kon ook slaan op twee artikelen of boeken of muziekstukken die nauw met elkaar verbonden zijn. Zo kunnen ook twee gedichten die onderling nauw samenhangen een tweeluik vormen. Iets dergelijks treffen we aan bij Inge Lievaart, de Scheveningse dichteres die eind 2012 op hoge leeftijd overleed. Ze schreef het tweeluik ‘De weg van het heil’.

MARIA, DE MOEDER VAN JEZUS

Het eerste deel van het tweeluik geeft een tekening van Maria, de moeder van Jezus. Zij draagt het Kind. Haar lichaam geeft bescherming zoals een huis mensen beschermt. Er is echter geen huis waarin ze haar Kind ter wereld kan brengen: ‘niet eens een huis om in te baren’, aansluitend bij Lukas 2, waar we lezen dat er geen plaats was in de herberg.

Maria

Reeds gaat zij
die het huis is voor het kind,
de moedergrond
het voedend water,
de weg waarop haar pijn begint,
God lovend om haar dienstmaagdstatus,
de vreemde glorie die zij waard is.

Hoe bitter moet die pijn nog zijn: niet eens een huis om in te baren,
geen vaste grond
maar slechts gevaren,
een lange tocht door de woestijn:
er is geen plaats voor heil op aarde.

‘Er is geen huis…’ De dichteres breidt dit gegeven uit. In het Kind ligt onze redding, ons ‘heil’. Maar wij mensen gaan daar zo gemakkelijk aan voorbij. Zo sluit de dichteres het gedicht af, met de slotregel die dat alles samenvat: ‘er is geen plaats voor heil op aarde’. Geen plaats in de herberg, geen plaats in het hart.

HET TWEEDE LUIK: JEZUS

Jezus is het ‘heil’ voor ons mensen. Hij is onze ‘levensgrond’, het ‘reddend water’. Daarmee begint het gedicht van het tweede luik. De dichteres biedt ons hier geen idylle, geen romantisch tafereeltje, maar schrijnende werkelijkheid: de weg van het Kind dat in Bethlehem is geboren is een ‘weg die zich ten dode wendt’. Hem wachten bitterheid en verraad, angst en verlatenheid.

Jezus

Hoe gaat Hij
die het heil is voor de mens,
de levensgrond,
het reddend water,
de weg die zich ten dode wendt,
van kind af al vervolgd, miskend.
Hoe bitter zal zijn deel nog zijn:
verraden door een allernaaste,
in nood gekromd
en godverlaten
de angst in van de doodswoestijn.

Hoe wonderbaar dat om zijn haters terug te voeren dat Hem waard is.

WONDERBAAR

Heel knap en met veel raffinement heeft Inge Lievaart de beide delen van het tweeluik aan elkaar gekoppeld. Ik zet enkele overeenkomsten naast elkaar: ‘Hoe gaat zij’ (Maria) naast ‘Hoe gaat Hij’ (Jezus); ’moedergrond’ naast ‘le-vensgrond’; ‘voedend water’ naast ‘reddend water’; ‘de weg waarop haar pijn begint’ naast ‘de weg die zich ten dode wendt’. De ‘woestijn’ uit het eerste luik, wordt de ‘doodswoestijn’ in het tweede. Enzovoort.

De slotregels – helaas wat gewrongen geformuleerd - vatten alles samen. Bitterheid, verraad, angst: Hij heeft dit alles verdragen. Waarom? Omdat dat Hem waard was, omdat Hij ons mensen – verraders en ‘haters’ - wilde terugbrengen tot God de Vader, terugbrengen tot het heil.

Hij ‘die het heil is voor de mens’ deed dit alles voor ons. Dat is een wonder dat we nauwelijks kunnen bevatten. Vandaar dat de dichteres het tweede luik beëindigt met een uitroep van verwondering: ‘Hoe wonderbaar’.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen