DE DOOP ALS TWISTAPPEL

Zulk soort vragen kwamen aan de orde tijdens een cursus over het sacrament van de Heilige Doop, die ik volgde in het kader van de permanente educatie. Onder leiding van dr. H. van den Belt lazen we met acht deelnemers met name primaire teksten van radicale hervormers zoals Conrad Grebel, Felix Manz en Hans Hut.

TELEURGESTELD

Dat zijn niet echt de bekende namen. Maar we ontdekten dat deze mensen in de tijd van de Reformatie teleurgesteld waren in de reformatoren. Vooral Zwingli vinden ze te aarzelend en niet radicaal genoeg. Ze argumenteren heel simpel: alles wat niet in de Bijbel staat, moet je niet doen. Dat geldt dus ook de kinderdoop. Dat is een vreemd verschijnsel uit de rooms-katholieke traditie, waar je korte metten mee moet maken. Niet alleen de beelden, maar ook de doopvonten willen deze mensen de kerken uit hebben.

In een briefwisseling met Thomas Münster blijkt zelfs dat Conrad Grebel ook tegen het zingen in de eredienst is. Want waar lees je dat precies in de Bijbel?

WEDERDOPERS

Deze radicale hervormers besluiten op een gegeven moment om opnieuw gedoopt te worden om zo duidelijk te maken dat ze de kinderdoop verwerpen. Zij zijn hiermee de eerste wederdopers. Deze groep heeft het zwaar, want in sommige steden worden ze gevangengezet of soms verdronken in een rivier. Desondanks blijven ze standvastig bij hun overtuiging. Uit een brief, geschreven door een vrouw uit deze groep die gevangenzat en gedood zou worden vanwege haar overtuiging, spreekt een ontroerend vast vertrouwen in God.

Tijdens deze driedaagse cursus bestudeerden we heel gedetailleerd wat er zich heeft afgespeeld in de kringen van de wederdopers in de tijd van de Reformatie. Het is bevreemdend dat deze mensen soms gedood werden vanwege hun overtuiging. Dat kun je je in onze tijd gelukkig niet meer voorstellen. Want waarom zou je moeten sterven als je een andere visie op de doop hebt? In die zin voelen we ons een vreemde in het land van de geschiedenis.

BIBLICISTISCH

Aan de andere kant is de argumentatie van de radicale hervormers vaak gelijk aan die van mensen in onze tijd die zich verzetten tegen de kinderdoop. Heel biblicistisch. Ook nu hoor je mensen weleens zeggen: Waar staat het dan dat de kinderen gedoopt moeten worden? We lezen toch alleen maar in de Bijbel van mensen die op volwassen leeftijd gedoopt werden?

Het argument dat de gedoopte mensen in het Nieuwe Testament gedoopt werden met hun huis en dat daar dan waarschijnlijk ook wel kinderen bij hoorden, maakt op deze mensen nooit zoveel indruk.

Argumenten voor en tegen de kinderdoop zijn niet veranderd

Je ziet dan ook dat in de tijd van de wederdopers mensen als Zwingli en Bullinger hiermee worstelen. Als antwoord benadrukt vooral Bullinger het verbond sterk. Hij beklemtoont dat het verbond van God ook voor de kinderen geldt. Daarom dienen volgens hem de kinderen gedoopt te worden, zodat zichtbaar wordt dat ze lid zijn van de gemeente.

DOOPRITUELEN

Naast het lezen van primaire teksten hebben we ook een aantal afbeeldingen bekeken van dooprituelen uit de tijd van de Reformatie. Boeiend om te zien is dat de kinderen in die tijd helemaal naakt gedoopt worden en pas daarna een wit doopjurkje aankrijgen. Dan klopt de symboliek natuurlijk veel beter dan wanneer je het doopjurkje van tevoren alvast aantrekt.

Of is ons gebruik juist sprekender, omdat het kind immers allang in Gods verbond is opgenomen? De doop is daar alleen maar een zichtbaar teken van. We hadden er een boeiend gesprek over.

VEEL WATER

Op de prenten is te zien dat er vroeger veel meer water gebruikt werd dan wij gewend zijn. Het dopen ging er een stuk ruiger aan toe dan wij gewoon zijn met onze beschaafde drie schepjes water. Verder is opvallend aan die prenten dat de doop in die tijd vaak nog een familieaangelegenheid was, die plaatshad in een zijkapelletje van de kerk. Pas later toen de gedachten van de Reformatie verder doordrongen, is het dopen iets van de hele gemeente geworden. Het kind wordt immers lid van de gemeente.

HETZELFDE

Al met al vond ik het een interessante cursus. Dr. Van den Belt heeft een rustige en prettige manier om zo'n groep te begeleiden. Frappant is om te zien dat de argumenten voor en tegen de kinderdoop in de laatste vijf eeuwen niet echt veranderd zijn. De argumenten van de wederdopers komen steeds terug en het verweer daartegen, het benadrukken van het verbond van God met Abraham en zijn geestelijke nageslacht, is in feite ook nog steeds hetzelfde.

HERDOPEN

Wat in onze tijd gelukkig wel anders is, is de omgang met mensen die de kinderdoop afwijzen. Deze mensen worden niet meer in de gevangenis gezet of nog ergere dingen aangedaan. Wel zit ik na afloop nog met de vraag: Hoe erg is het eigenlijk als mensen zich met oprechte motieven laten herdopen?

In Barneveld zijn er enkele gemeenteleden die dat hebben gedaan en tegelijkertijd zeer meelevend zijn. Kan dit tegelijkertijd naast elkaar bestaan? Hierdoor komt er duidelijk een andere theologie de gemeente binnen die op langere termijn schadelijk is. De cursus heeft me verder geholpen bij het nadenken over de doop. Ik ben versterkt in mijn overtuiging dat de kinderdoop vanuit de Schrift opkomt. Maar hoe reageren wij op gemeenteleden die zich ergens laten herdopen? Het beantwoorden van die vraag voerde voor deze studiedagen te ver. Maar daar zou ik op een volgende cursus nog wel verder over willen nadenken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen