GLOBAAL BEKEKEN

Een bekende gedachtegang van Luther is weergegeven in Maarten Luther Brevier. Woorden voor elke dag als overdenking op 16 februari:

Jezus dan zeide tot hen: Nog een kleine tijd is het Licht bij ulieden; wandelt terwijl gij het Licht hebt, opdat de duisternis u niet bevange. En die in de duisternis wandelt, weet niet waar hij heengaat. ( Joh. 12:35) De boodschap van het Evangelie is niet een eeuwig voortdurende, blijvende leer, maar ze is als een overtrekkende stortbui. Wat hij raakt, dat raakt hij; wat hij mist, dat wordt gemist. De regen komt echter niet terug en blijft ook niet op een plaats, want daarna komen de zon en de hitte die de regen oplikken. Maak gebruik van Gods genade en van Zijn Woord, zolang die er zijn. Het Woord is bij de Joden geweest: maar het is weggegaan en nu hebben ze niets. Paulus bracht het naar Griekenland: maar het is weggegaan en nu hebben ze de Turken. Rome en Italië hebben het ook gehad: maar het is weggegaan en nu hebben ze de paus. En jullie Duitsers hoeven niet te denken dat jullie het eeuwig zullen hebben: want het zal niet bij jullie blijven als het ondankbaarheid en verachting ontmoet.

Voor ‘Duitsers’ had Luther ook ‘Europeanen’ kunnen schrijven. Dat de Joden ‘niets’ meer hadden, is overigens op z'n minst aan twijfel onderhevig, liever nog: onhoudbaar.

***

Geknipt uit het door John Exalto en Gert van Klinken geredigeerde boek De protestantse onderwijzer. Geschiedenis van een dienstbaar beroep (1800- 1920).

In de tweede helft van de negentiende eeuw nam het aantal onderwijzers flink toe. In 1860 waren er ruim 6000 in het lager onderwijs werkzaam; in 1880 was dat aantal tot boven de 10.000 gestegen en in 1920 lag het op het al genoemde aantal van ruim 35.000. Met die toename groeide het zelfbewustzijn en de zelforganisatie. Ook een verbeterde opleiding zal aan een groter beroepsprestige hebben bijgedragen. Het bijzonder onderwijs deelde volop in die groei. Maar aan het begin van de twintigste eeuw werd de versleten zwarte rok van de openbare onderwijzer uit de vroege negentiende eeuw nog door menig onderwijzer van de bijzondere School met den Bijbel gedragen. Meesterverteller W.G. van de Hulst heeft daar een indringende beeld van geschetst:

Kijk! daar staat een school. 't Is een mooi gebouw met een hoge stoep en een brede deur. 't Heeft mooie gangen, en ruime lokalen, en de banken zijn keurig geverfd, en er hangen heel mooie platen en landkaarten aan de wand. Er zijn boeken en leien en schriften in overvloed. ‘Openbare School” staat met grote letters op de gevel. Kijk! … en daar ginds in het achterstraatje staat nòg een school. Och, wat een armelijk ding! 't Is eigenlijk maar een gewoon huis. Een paar binnenmuren zijn weggebroken, en nu kan dat huis wel als school dienst doen. Wel ja! De oude verveloze banken staan op lange rijen, en er hangen géén mooie platen aan de muur. Het jasje van de meester is erg oud en erg kaal; en de landkaart heeft hij zèlf getekend, wel duidelijk, o, maar lang zo mooi niet als de landkaart ginds. En de boekjes, waaruit de kinderen lezen moeten, zijn erg oud en erg versleten. Och, wat een armelijk schooltje is dat. ‘School met den Bijbel’ staat geschilderd boven de deur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen