GEEN BEEN GEBROKEN

Dr. A.A. Teeuw uit Ridderkerk is verpleeghuisarts en theoloog.

Het breken van de benen heeft alles te maken met de aard van kruisigen. Een gekruisigde werd, zoals de naam al aangeeft, met handen en voeten aan een kruishout gespijkerd of gebonden. Vitale organen, zoals hart of longen, werden daarbij niet geraakt. Dat maakte dat een kruiseling diverse dagen aan een kruis kon hangen, voordat hij stierf.

Om het levenseinde te bespoedigen – en dat gebeurde met de beide misdadigers die naast Jezus hangen – werden de benen gebroken. De betrokkenen stierven dan aan in- en uitwendige bloedingen.

WREED

Er is nauwelijks medische kennis voor nodig om het verschrikkelijke van de kruisdood voor te stellen. Ik zou kunnen verwijzen naar artikelen die tot in detail beschrijven hoe een gekruisigde moest lijden en hoe hij uiteindelijk stierf. Ik doe dat niet. Niet alleen vanwege het feit dat dergelijke omschrijvingen weerzin en afkeer oproepen. Veel meer is het omdat de evangelisten zeer sober en terughoudend zijn met het weergeven van allerlei gruwelijke details.

Johannes en Lukas volstaan met de minimale (en tegelijk indringende) woorden: ‘En zij kruisigden Hem aldaar.’ Mattheüs en Markus zijn nog voorzichtiger, door er een tussenzin van te maken: ‘En nadat zij Hem gekruisigd hadden, verdeelden zij Zijn kleren…’ (Matt.27:35).

Blijkbaar wil de Schrift ons niet afleiden met wrede en bloederige handelingen, die Jezus overigens wel moest ondergaan. Het gaat om de kern: ‘opdat ook u gelooft’ (Joh.19:35).

Jezus stierf niet aan het kruis zoals de beide moordenaars naast Hem, maar Hij stierf nadat alles was volbracht en nadat de weg tot de Vader was hersteld. Dat is de boodschap die de evangelisten ons willen doorgeven.

KRUISDOOD

Ondanks deze kernboodschap en ondanks de sobere omschrijving van de lijdensgeschiedenis, blijft het een feit dat Jezus voor de kruisdood heeft gekozen. Ik schrijf dit laatste met nadruk. Jezus' leven is niet toevallig aan het kruis geëindigd.

Menselijk bezien had het ook anders kunnen gaan. We weten dat de Romeinen in die tijd de baas waren en dat de Joden formeel geen doodstraf mochten voltrekken. Desondanks namen de Joodse leiders regelmatig het heft in eigen hand. Het scheelde maar weinig of ze hadden Jezus van de steilte afgeworpen bij Nazareth (Luk.4). Later sleurden ze Stefanus de stad uit en zonder Romeinse inmenging voltrokken ze het doodvonnis (Hand.7:58). Zo had Jezus ook kunnen sterven. Maar zo ging het niet, ‘want Zijn uur was nog niet gekomen’. Jezus stierf niet tijdens een lynchpartij, maar doelbewust aan een kruis, nadat de rechter bij herhaling had uitsproken: ‘Ik vind geen schuld in deze mens’. Door Pilatus werd Hij onschuldig verklaard, maar toch ter dood veroordeeld. De vijandschap tegen Jezus was blijkbaar zo groot dat de Joodse leiders maar één straf konden bedenken: ‘Kruisig Hem’. Daarmee werd Jezus veroordeeld tot de straf van de vervloekten (Deut.21:23 en Gal.3:13).

De betekenis daarvan klinkt prachtig door in het avondmaalsformulier: ‘Hij heeft zelfs Zijn gezegend lichaam aan het kruis laten vastspijkeren, opdat Hij het handschrift van onze zonden daaraan zou hechten. Zo heeft Hij de vervloeking van ons op Zich geladen, opdat Hij ons met Zijn zegen zou vervullen’. Daar gaat het om.

ECHT GESTORVEN

Dat het in de lijdensgeschiedenis niet gaat om allerlei wrede details, blijkt ook uit de wijze waar op Hij stierf. Want terwijl de beide moordenaars nog niet van uitputting waren bezweken, zat de grote taak voor Jezus erop. Hij wist dat alles was volbracht. Direct aansluitend schrijft Johannes: ‘En Hij boog het hoofd en gaf de geest’. Daarmee gaf Jezus Zichzelf over aan de trouwe zorg van Zijn Vader. Die zou over Hem waken. Dat God dit ook gedaan heeft, merken we in het vervolg.

Want even later kwamen Romeinse soldaten de heuvel op om te zien of de kruiselingen al gestorven waren. Omdat de beide moordenaars nog leefden, werden hun benen gebroken. Die van Jezus niet. Hij was al gestorven. Om van de echtheid overtuigd te zijn, stak een soldaat een speer in Zijn zijde. ‘En meteen kwam er bloed en water uit.’ Het bewijs dat Zijn hartslag was gestopt en Zijn bloed niet meer stroomde. Daarom leidde de verwonding slechts tot uitscheiding van bloed en weefselvocht. Daarmee werd Zijn dood bevestigd.

ZONDER GEBREK

Tegelijk worden hier twee profetieën vervuld. Johannes brengt ze ons in herinnering.

In de eerste plaats lezen we in het Oude Testament over de instelling van het Pascha en over de wijze waarop het paaslam bereid moest worden. Het moest een volkomen lam zijn, dus zonder een gebrek. Zodra het werd geslacht, mocht er geen been worden gebroken (Ex.12:46; Num.9:12).

Dat zien we in vervulling gaan bij Christus. Hij was een volkomen Lam, Dat op het vloekhout werd geofferd. En ook van Hem werd geen been gebroken. Johannes probeert zijn lezers ermee te overtuigen, alsof hij zeggen wil: ‘Deze kruiseling is Christus, het Lam van God, Dat de zonden der wereld wegneemt. Zie daarom toch op Hem’.

DOORSTOKEN

Dat het geen vrijblijvende aansporing is, blijkt uit de tweede vervulling. Jezus draagt namelijk vanaf dat moment enkele littekens. Hij hoeft Zijn mantel maar op te lichten en we zien de verwondingen in Zijn zijde. De vraag is echter wat dat met ons doet. Leidt het tot berouw en bekering?

Dat horen we namelijk in de profetie van Zacharia. Lang geleden schreef hij: ‘Zij zullen Mij aanschouwen, Die zij doorstoken hebben’ (Zach.12:10)? Zacharia voorspelde intens berouw bij het volk, omdat het opmerkte welk groot kwaad het had verricht. Dat werd het volk uiteindelijk tot zegen.

REACTIE

De reactie kan ook anders zijn. Als we voorbijgaan aan de lijdensgeschiedenis, zal Hij ons ermee confronteren op de jongste dag. Dan gaat in vervulling wat Johannes op Patmos schrijft: ‘Hij komt met de wolken, en elk oog zal Hem zien, ook zij die Hem doorstoken hebben’ (Openb.1:7). Daarop hoeft het niet aan te komen. We mogen nu reeds het lijdensevangelie van Johannes lezen, waar hij schrijft: ‘En die het gezien heeft, die getuigt ervan, en zijn getuigenis is waar, en hij weet dat hij de waarheid spreekt, opdat ook u gelooft.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen