MOEDERS MET UITSTRALING

De tijd van Debora kenmerkt zich door veel geweld. Ze leeft in een land dat al twintig jaar zucht onder oorlogsgeweld. Kinderen groeien op in angst en stress en moeders rouwen om de dood of verdwijning van hun mannen en zonen. Moederdag bestaat dan niet, te midden van zoveel geweld.

Nelleke Hoekman- Louter uit Apeldoorn is moeder van drie kinderen.

ONDRAAGLIJK LEED

De wrede Sisera zaait dood en verderf en iedereen siddert voor hem. Behalve Debora. Het leed van haar volk is ondraaglijk want de zonen van Israël zijn háár zonen, de ontvoerde en verkrachte dochters zijn háár dochters. Debora ziet met lede ogen aan hoe de mannen van haar volk al jaren geen tegenstand meer bieden aan de omliggende vijanden en dat hun kracht gebroken is. De fut is eruit, het is een hopeloze situatie.

HERVORMING

Debora kent de verhalen van vroeger, daar leeft ze mee. Zou er op een dag weer een dappere, door God geroepen richter opstaan om het volk te verlossen? Een man zoals Otniël, die ooit de Syrische overheerser versloeg?

Ze put kracht uit de woorden die God tot haar spreekt en die ze door mag geven aan de mensen om haar heen. Onder de schaduw van een opvallende palmboom spreekt ze recht. Debora hamert bij haar volk op bekering en onderwerping aan God. Ze roept het ook op tot lofprijzing.

Maar langzaam groeit het besef dat God haar wil gebruiken voor iets groters. Als de mannen het af laten weten, zal zij, met Gods kracht, opstaan en een hervorming in het hele land tot stand brengen. Met Gods hulp zal ze zelfs Sisera en zijn mannen, die wrede Kanaänieten, verslaan.

VOL VERTROUWEN

Debora is vol vertrouwen en laat Barak, de officier die het leger van Israël moet aanvoeren, ophalen. Maar ook Barak is bang. Hij eist van Debora dat ze meegaat naar het slagveld. Dat is een heel ongebruikelijke situatie, maar Debora laat zich niets gelegen liggen aan wat anderen zullen denken.

Het rotsvaste vertrouwen in haar God tilt Debora boven alles uit. Ze weet zeker dat God de overwinning zal geven, maar niet door de handen van de officier Barak. Zelfs niet door zijn soldaten, maar door een vrouw. Ook dat maakt God haar bekend.

Debora hamert bij haar volk op bekering en onderwerping aan God

En zo gebeurt het. De moedige bedoeïenenvrouw Jaël doodt Sisera niet veel later in haar eigen tent. Debora jubelt het uit: ‘Nu de leiders in Israël de leiding hebben genomen, nu het volk zich vrijwillig gegeven heeft, loof de Heere! (…) De dorpen lagen verlaten in Israël, ze lagen verlaten, totdat ik, Debora, opstond, tot ik opstond, een moeder in Israël.’ (Richt.5: 1,7)

PROFETES

Debora geeft zichzelf de eretitel ‘moeder in Israël’. Nergens anders in de Bijbel wordt deze titel gebruikt. Debora wordt wel vergeleken met Mirjam, de zus van Mozes en Aäron, die geestdriftig haar tamboerijn pakt en al dansend een antwoord geeft op het lied van Mozes (Ex.15:20).

Wat hebben deze vrouwen gemeen? Was het de gave van het componeren en musiceren? Ja, dat zeker. En dan kunnen we ook nog vrouwen noemen als Hanna en Maria, de moeder van Jezus. Maar er ligt iets diepers ten grondslag aan de overeenkomst tussen deze vrouwen. Met musiceren alleen word je geen moeder in Israël.

De schrijver van het boek Richteren noemt Debora ‘profetes’. En dat is een titel die vaker voorkomt, in het Oude én Nieuwe Testament. We denken hierbij inderdaad aan Mirjam, maar ook aan de onbekendere Hulda. Over haar kunnen we lezen in 2 Koningen 22. En na de geboorte van Jezus komt de profetes Anna naar de tempel om de beloofde Messias te zien.

Al deze genoemde vrouwen hadden iets bijzonders, en dat was zichtbaar: ze werden geleid door de Heilige Geest en deelden Zijn woorden met anderen.

MOEITE

Niet iedereen kan echter met deze moeders in Israël die van de Geest vervuld zijn, uit de voeten. In de tijd tussen het Oude en Nieuwe Testament wordt er sporadisch positief geschreven over iemand als Debora. Een goede vrouw is in vroegjoodse literatuur een vrouw die zich voegt in de rol die de patriarchale maatschappij haar oplegt en zich houdt aan de daarbij behorende regels.

Later hebben mannen als Johannes Calvijn en Matthew Henry ook moeite om de leidinggevende capaciteiten van Debora te duiden. Hun conclusie is dat God gebruik maakt van de dienst van vrouwen, maar alleen in noodsituaties, met als doel het mannelijk geslacht te straffen en te beschamen.

En toch, als er één ding is waar Calvijn naast zijn accent op de eer van God op gehamerd heeft, is het wel een leven dichtbij de Bijbel. Die oproep geldt niet alleen voor mannen. Zo schrijft hij aan een rijke, Franse vrouw die de hervormingen steunde: ‘Maar aangezien ik zie hoe de Geest van God u leidt, heb ik meer aanleiding om Hem te danken dan u te vermanen. Ik twijfel niet of u zult zich ijverig toeleggen op de studie van het Woord van God.’

Daar hebben we opnieuw die typering: een vrouw, geleid door Gods Geest. Ligt daar niet het geheim van vrouwen als Debora, Hulda en Anna? Is Pinksteren, het feest van de Heilige Geest, dus de sleutel naar het ‘moeder in Israëlschap’ vandaag de dag?

TALE KANAäNS

Misschien is iemand groot geworden met de tale Kanaäns en doet een titel als ‘moeder in Israël’ hem of haar denken aan een oud vrouwtje in zwarte kleren die vroom haar gebeden opzegt en diep overtuigd is van haar zondigheid. Wie kent niet de verhalen over moeders in Israël uit het gezelschapsleven van pakweg een eeuw geleden?

En ook vandaag de dag kan het nog van de preekstoel klinken: ‘Waar zijn die wijze vaders en moeders in Israël gebleven die de kinderen en jongelingen in Christus geestelijk opvoeden en onderwijzen?’

VERBINDING

Zo is er in de loop der eeuwen een invulling gegeven aan de titel ‘moeder in Israël’. Laten we teruggaan naar Debora en zo de verbinding maken naar moeders in Nederland anno 2016. Ben ik een vrouw die zich verantwoordelijk weet voor het (geestelijk) welbevinden van anderen? Van mijn eigen kinderen, van de kinderen in de gemeente, de kinderen op school, van mijn vader en moeder, van vrienden, van vijanden…?

Ben ik een vrouw die leeft bij het Woord van God? Ben ik een vrouw die dagelijks in verbinding staat met mijn hemelse Vader? Ben ik een vrouw die tegen de gevestigde orde in durft te spreken of te handelen? Ben ik een vrouw die moed en vertrouwen uitstraalt? Ben ik een vrouw die musicerend God looft en anderen meeneemt in uitbundigheid en enthousiasme?

NIET OUD

Misschien zijn er lezers die nu willen afhaken, want dat blijmoedige en dappere zit niet in hun karakter. Maar we kunnen gerust zijn. Een gemeente met alleen maar Debora's zou wat veel van het goede zijn. Een gemeente met veel vrouwen die van de Geest vervuld zijn, daar verlang ik wel naar. ‘Och’, zuchtte Mozes al, ‘of allen van het volk van de HEERE profeten waren, dat de HEERE Zijn Geest over hen gaf.’

Dat mensen hier niet oud voor hoeven te zijn, bewijzen de dochters van Filippus. Handelingen 21:9 vertelt dat zijn vier (!) maagdelijke dochters profeteerden. Ze spraken woorden van opbouw en vermaning en troost (1 Kor.14:3).

UITDELEN

Gods belofte dat zonen en dochters zouden gaan profeteren na het uitstorten van de Geest werd vervuld. Maagd of geen maagd: deze dames waren moeders in Israël. Mogelijk zat er een geestdriftige Debora bij, met typische leiderschapskwaliteiten. De anderen waren vast wat minder opvallend en leefden nederig en ootmoedig op de plek waar God hen geroepen had, uitdelend aan anderen wat de Geest hun schonk.

Een fijne moederdag. Een fijne moeder- in-Israëldag.

OVERWINNINGSLIED VAN DEBORA

(n.a.v. Richteren 5)

Loof de Heer

Luister en Hoor

Hoe ik de Heer bezing

Loof de Heer

Luister en Hoor

Een lied voor de God van Israël

De aarde beefde toen U kwam

Het water stortte uit de hemel neer

De bergen wankelden voor hun Heerser

God van Israël, onze Heer

Loof de Heer

Luister en Hoor

Hoe ik de Heer bezing

Loof de Heer

Luister en Hoor

Een lied voor de God van Israël

In het land geen aanvoerders

Een leider was het land onbekend

Totdat jij Debora kwam

En Israël tot Leidsvrouw werd

Loof de Heer

Luister en Hoor

Hoe ik de Heer bezing

Loof de Heer

Luister en Hoor

Een lied voor de God van Israël

Ga voorop Debora

Vuur ons aan en zing een lied

Ga voorop Debora

Vuur ons aan en zing dit lied

Loof de Heer

Luister en Hoor

Hoe ik de Heer bezing

Loof de Heer

Luister en Hoor

Een lied voor de God van Israël

Niet alleen als een richteres

Maar ook als een moeder die zorgt en waakt

Zij stond op en gaat ons voor

Zij moedigt aan om op te staan

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen