GLOBAAL BEKEKEN

De heer K.A. Gort schreef een boek over ds. Johannes Smith, die van 1742 tot 1760 in Putten stond. Hij promoveerde in 1769 in Harderwijk op een proefschrift in het Latijn over Psalm 32, dat geheel in het boek is opgenomen. Prof.dr. A. Baars (christelijk gereformeerd) vertaalde het. Bij de presentatie van het boek op zaterdag 30 april in Putten vertelde hij het volgende:

Het proefschrift – over Psalm 32 – is dus geschreven in het Latijn. Dat was in de achttiende eeuw gebruikelijk. Latijn was toen de internationale taal van de geleerden. In veel faculteiten werd ook in het Latijn college gegeven. Dat duurde zelfs tot het begin van de vorige eeuw. Toen ik in de jaren ’60 van de vorige eeuw klassieke talen studeerde, vertelde een van mijn hoogleraren ( J.H. Waszink) hoe dat veranderd is. In het begin van de vorige eeuw gaf een hoogleraar college over een van de Griekse tragedies. De studenten schreven zijn Latijnse volzinnen uit, woord voor woord. Op een gegeven moment zei de hoogleraar: ‘claude fenestras!’ Alle hoofden bogen zich en de studenten schreven zijn woorden precies zo op, misschien wel met de gedachte dat hier iets buitengewoon diepzinnigs werd gezegd. Het zou natuurlijk een zin kunnen zijn die als een springplank voor een promotieonderzoek kan dienen… Wie schetst de verbazing toen duidelijk werd dat de woorden in gewoon Nederlands alleen maar willen zeggen: ‘Doe dat raam toch dicht!’ De overgrote meerderheid van de studenten had dat niet door. De desbetreffende hoogleraar schijnt toen het initiatief genomen te hebben om het Latijn in de colleges maar af te schaffen.

De psalm begint met de woorden: ‘Welgelukzalig is hij wiens overtreding vergeven, wiens zonde bedekt is.’ (vs.1) Mede op grond van deze zin, is in piëtistische – of zo u wilt: bevindelijke kringen – de uitdrukking ontstaan: ‘Een bedekte schuld is nog geen vergeven schuld.’ De gedachte daarachter is dat een gelovige kan ervaren dat zijn schuld bedekt is door het bloed van Christus, maar de volle zekerheid dat die schuld ook vergeven is, is een verdere trap of een nadere weldaad in het genadeleven.

Of deze gedachte ook in de dissertatie van Smith te vinden zou zijn? Dat is absoluut niet het geval. Er is zelfs geen spoor van terug te vinden. Hetzelfde geldt ook van andere piëtistische schrijvers uit de achttiende eeuw voor zover ik ze ken. Ik vermoed dat de gedachte: ‘Een bedekte schuld is nog geen vergeven schuld’, uit de kring van het gezelschap in de negentiende eeuw en later afkomstig is. Ze is exegetisch gezien op grond van de tekst in Psalm 32 ook beslist onhoudbaar. Ds. C. Smits, destijds christelijk gereformeerd predikant in Sliedrecht, later oud gereformeerd (Gort en Baars leerden Smits in Sliedrecht goed kennen, v.d.G.) aarzelt niet om deze uitdrukking ‘onschriftuurlijk’ te noemen. Dat heeft hij niet alleen gezegd, maar dat is ook in zijn geschriften te lezen.

Uit een van de vele ‘uitweidingen’ in het boek nog de volgende ervaring van Charles Haddon Spurgeon in 1875:

In de kerken van Nederland hebben we opgemerkt, dat alle mannen hun hoed opzetten, zodra de dominee begint te preken, maar op het moment, waarop hij gaat bidden zet iedere man zijn hoed af. Dit was de gewoonte in de oude puriteinse gemeenten van Engeland en ook onder de baptisten bleef ze lang voortbestaan. Ze hielden hun hoofddeksel op gedurende de gedeelten van de dienst, die naar hun mening geen rechtstreekse aanbidding waren, maar ze zetten de hoeden af, zodra men rechtstreeks tot God naderde zowel in het gezang als bij het gebed.

De beoordeling van Spurgeon is helder: Ik acht deze praktijk ongepast en de reden ervoor onjuist.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen