OOK PRIESTER

Of ik een leeservaring van dit boek wilde meenemen naar de conferentie ‘Een kerk die (over)leeft. Over kerk zijn in een kantelende tijd’, die de Gereformeerde Bond op 2 en 3 juni belegde. Nu, mijn doorgaans wat bezorgde houding vond veel herkenning in Vreemdelingen en priesters. Dat is op zichzelf niet fijn, want het gaat over een kerk die meer en meer in de marge is gedreven, waarbij het einde nog niet in zicht is. Het gaat ook over het aanvaarden van dat verlies.

Wat maakt dat het boek dan toch een verademing is, is dat het er even mag zijn. Als predikant heb ik soms het gevoel dat ik positief moet blijven, dankbaar voor alles en vooral geen mensen afstoten. Bovendien heb ik niets te klagen in een gemeente die zo groot is, waarbij ik het woordje ‘nog’ natuurlijk niet mag gebruiken.

ONTSPANNING

In het boek word ik aangesproken als behorend tot een categorie die er wellicht nog niet aan wil dat het ook op de ‘biblebelt’ verder achteruit zal gaan. Daar zie ik echter juist alom tekenen van, al worden die verhuld door ‘groeiende gemeenten’ in de omgeving, waar we ons toe moeten verhouden. Steeds ligt er de dreiging: als de mensen ontevreden worden, gaan ze hier of daar heen. Ik ga naar de conferentie dus met een houding die me vertrouwd is als de jongste van acht kinderen: Ik begrijp precies waar de groten het over hebben, maar als ik mee zou praten, zeggen ze misschien wel: Wat weet jij daar nu van, want in Voorthuizen denken ze toch dat het nog wel meevalt? Nee, dat denk ik niet. Bovendien heeft iets in het boek van Paas me positief aangesproken. Iets wat me herinnert aan de geur van Dordt, zij het vanuit een andere invalshoek. Er ligt een enorme ontspanning in, als we ons (als priester) dienend richten op Hem, Die zelf ervoor zorgdraagt dat het heil gestalte krijgt in mensen.

STUDEREN

De eerste dag van de conferentie vallen me twee dingen erg op. Naast alle herkenning die benoemd wordt, wordt er meteen gestudeerd: er worden vragen geplaatst. Vragen bij de volkskerk: Is er nog sprake van? Hoe kun je er nog realistisch van spreken? Mogen we wel vergelijkingen trekken met de periode van de ballingschap van Israël? Vooral proef ik een grote reserve voor het woord ‘priesterschap’. Is het angst voor een te grote bemiddelende rol in het heil? Moet de priester er niet helemaal tussenuit vallen, tussen God en mensen? Ik weet niet of dat een allergische reactie is die nog altijd stamt uit de tijd van de Reformatie. Mij bevreemdt het wat. Als je al het bemiddelende uit het priesterschap haalt, wat blijft er dan over van het priesterschap? Het is juist mooi aan het boek van prof. Paas dat het priesterschap, in de eerste Petrusbrief benoemd, alle christenen geldt. Het is dus geen priesterschap dat afhankelijk maakt van de bemiddeling van mensen. De eerste dag van de conferentie vallen me twee dingen erg op. Naast alle herkenning die benoemd wordt, wordt er meteen gestudeerd: er worden vragen geplaatst. Vragen bij de volkskerk: Is er nog sprake van? Hoe kun je er nog realistisch van spreken? Mogen we wel vergelijkingen trekken met de periode van de ballingschap van Israël? Vooral proef ik een grote reserve voor het woord ‘priesterschap’. Is het angst voor een te grote bemiddelende rol in het heil? Moet de priester er niet helemaal tussenuit vallen, tussen God en mensen? Ik weet niet of dat een allergische reactie is die nog altijd stamt uit de tijd van de Reformatie. Mij bevreemdt het wat. Als je al het bemiddelende uit het priesterschap haalt, wat blijft er dan over van het priesterschap? Het is juist mooi aan het boek van prof. Paas dat het priesterschap, in de eerste Petrusbrief benoemd, alle christenen geldt. Het is dus geen priesterschap dat afhankelijk maakt van de bemiddeling van mensen. Het zou wel een middel kunnen zijn, waardoor iemand in aanraking komt met God. De eerste dag van de conferentie vallen me twee dingen erg op. Naast alle herkenning die benoemd wordt, wordt er meteen gestudeerd: er worden vragen geplaatst. Vragen bij de volkskerk: Is er nog sprake van? Hoe kun je er nog realistisch van spreken? Mogen we wel vergelijkingen trekken met de periode van de ballingschap van Israël? Vooral proef ik een grote reserve voor het woord ‘priesterschap’. Is het angst voor een te grote bemiddelende rol in het heil? Moet de priester er niet helemaal tussenuit vallen, tussen God en mensen? Ik weet niet of dat een allergische reactie is die nog altijd stamt uit de tijd van de Reformatie. Mij bevreemdt het wat. Als je al het bemiddelende uit het priesterschap haalt, wat blijft er dan over van het priesterschap? Het is juist mooi aan het boek van prof. Paas dat het priesterschap, in de eerste Petrusbrief benoemd, alle christenen geldt. Het is dus geen priesterschap dat afhankelijk maakt van de bemiddeling van mensen. Het zou wel een middel kunnen zijn, waardoor iemand in aanraking komt met God.

PRIESTERS

Mooi is het als in zulke gevallen mensen hetzelfde gaan zeggen als tegen de vrouw in Johannes 4: We hebben jou niet meer nodig, we kennen Hem nu zelf! Zolang dat nog niet zo is, is het mooi (en ontspannen!) als de gemeente (groot of klein) doet wat eigenlijk elk mens zou moeten doen: God dienen, Hem loven. Het lijkt me te correct om daar al te sterke kanttekeningen bij te plaatsen. Niet alleen bidden de ‘hedendaagse priesters’ voor hen die wel in de straat wonen, maar niet naar de kerk gaan. Ook ín de gemeente zijn er nogal wat mensen die we priesterlijk meedragen, zonder dat we al te helder hebben hoe het nu precies vanbinnen bij hen zit. In sommige situaties kán dat zelfs voor ons niet helder worden. Het was wennen voor ons dat prof. Paas aangaf dat het oordeel niet zo'n grote rol speelt in zijn missionaire bewogenheid met mensen. Toch herken ik hier iets in. Als oordeel een van de belangrijkste drijfveren wordt in de verkondiging, kan er een geweldige kramp op de boodschap komen te liggen. Bovendien moet je die kramp zelf voor 100 procent dragen, want eeuwigheidsperspectief wordt nauwelijks gevonden, zelfs in de gemeente niet. Met Paulus zeggen: ‘Wij weten de schrik des Heeren, bewegen de mensen…’ Het blijft een rol spelen, maar het komt niet altijd naar buiten.

DISCIPELSCHAP

Het tweede wat me opviel, was het ontbreken van het woord ‘discipelschap’. Dat heeft me verbaasd, omdat we een aantal jaren met deze thema's zijn bezig geweest. Het kwam niet één keer terug, terwijl ik veronderstelde dat het ‘priesterschap’ eruit voort zou komen, natuurlijk ook het vreemdelingschap. Het was net of deze discussie er los van stond. Voor mij niet.

Als ik denk hoe na veel aandacht in de gemeente voor discipelschap de gemeente nog met de vraag zit ‘Wat moet ik anders gaan doen?’, dan vermoed ik bij ‘priesterschap’ precies hetzelfde. Die vraag hoorde ik ook om me heen: mooi, dat priesterschap, maar kunnen we daar als gemeente in groeien? Kan ik dat van alle gemeenteleden vragen? Is het niet net zoals met discipelschap? Je hebt mensen die het al zijn, soms een beetje te veel. En je hebt mensen die er nooit verder in komen. Ik bedoel dat iets sneller herkend wordt en aanvaard als er psychologische herkenning is, zonder dat mensen zich daar bewust van zijn.

TEGENGELUID

Is het niet dat waar op de tweede dag krachtig op werd gehamerd door dr. A.J. Plaisier? Met alle waardering voor wat hij uitsprak, schrokken we haast op van zijn krachtig neerzetten van een tegengeluid. Hij benadrukte sterk het belang van het bewaren van Woord en sacrament, als iets wat de eeuwen door alle aandacht heeft gehad en wat ook vandaag onverminderd nodig is. Geen romantische ideeën over de betekenis van de kerk in de wereld, maar een clash tussen Christus en de machten, waarbij de kerk als de zwakkere (want gebouwd op het Lam en niet op een stier), haar plaats inneemt.

De eerste Petrusbrief is geschreven aan de lijdende kerk! Opmerkelijke zinnen die bleven hangen, zijn: ‘De antichrist wil de kerk overtroeven met gebruik van haar eigen wapens. ’ Gevolg: een samenleving die ‘barmhartiger’ is dan de kerk. Als de kerk daarin wil blijven winnen, moet ze de waarheid van het Woord loslaten. Zonder het woord te noemen, waren we toch terug bij discipelschap, navolging van Christus, als een blijven in Hem en Hij in ons. Woord en sacrament, dus ook radicaal leven uit doop en avondmaal. En zo kruisdragen.

VOLKSKERK

Waar het volkskerkelijk leven nog enigszins bloeit, (dus toch!), is dat wellicht moeilijker dan waar deze is gemarginaliseerd, denk ik dan. Zolang mensen niet echt tot zichzelf en daarom tot God gekomen zijn, blijven zij denken dat het nog wel meevalt of dat dit of dat zou helpen om iets tegen te gaan. Dan is inderdaad de ‘ballingschap’ geen terechte identificatie. Dan is de klap nog niet aangekomen.

Als ik terugga naar Voorthuizen, op de crossbike van Elspeet naar Voorthuizen (inderdaad een mens van mijn tijd) en geniet van Zijn grootheid, ook in een gebroken schepping, denk ik: ‘Ik kan mijn zorg voorlopig wellicht nog niet kwijt.’ In Voorthuizen gaan er nog veel naar de kerk, zolang we maar kunnen uitleggen ‘waarom dat moet…’ En waar mensen over liturgie spreken, ben ik vaak bang dat het toch niet echt over doxologie gaat…

Waar ik het wel kwijt kan in de gemeente, geeft het wellicht te snel herkenning, wat ook niet moet. Ik mag de zorg met dankzegging bekendmaken bij God, uit Wiens volheid de gemeente leven mag. En verdergaan met zorgdragen in de gemeente. Want ik ben ten slotte, samen met vele anderen, ook priester.

Ds. M. van Leeuwen is predikant van de hervormde gemeente te Voorthuizen.

De gehouden lezingen zijn na te luisteren via de website www. geloofstoerusting.nl én te downloaden via de site www.gereformeerdebond.nl. Aanbevolen ter bespreking in kerkenraad en gemeente.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen