VU SCHRAPT NAAM JEZUS

Het universiteitsblad Ad Valvas berichtte onlangs dat de Vrije Universiteit in Amsterdam de verwijzing naar het Evangelie van Jezus Christus uit haar statuten wil schrappen. Daartoe stuurde het bestuur een voorstel naar de ondernemings- en studentenraad.

De grondslag van de VU luidt nu: ‘De (VU) Stichting/Vereeniging aanvaardt de Bijbel als inspirerend uitgangspunt van al haar handelen. Zij wil zich laten leiden door het Evangelie van Jezus Christus waarin de mens wordt opgeroepen God en Zijn wereld van harte te dienen.’ Deze formulering is volgens het bestuur echter weinig herkenbaar voor huidige studenten en medewerkers. Om te voorkomen dat de grondslag een dode letter wordt, is gezocht naar een nieuwe omschrijving, die meer bij deze tijd past. Deze zou als volgt moeten luiden, namelijk dat de VU, ‘voortbouwend op haar christelijke oorsprong, ten doel heeft om bij te dragen aan een betere wereld, een wereld waarin rechtvaardigheid, medemenselijkheid en verantwoordelijkheid voor elkaar en voor de wereld centraal staan. (…) Zij onderkent en waardeert de rol die levensbeschouwing en zingeving daarbij spelen.’ Met deze formulering kan de VU enerzijds haar identiteit op een herkenbare manier verder ontwikkelen, terwijl anderzijds de band met het verleden en de wortels van de VU wordt vastgehouden, aldus de toelichting van het bestuur.

REACTIES

Begrijpelijkerwijs riep een en ander de nodige reactie op. Iemand schreef dat het hoog tijd werd om de statuten te herschrijven. Het zou een uit Begrijpelijkerwijs riep een en ander de nodige reactie op. Iemand schreef dat het hoog tijd werd om de statuten te herschrijven. Het zou een uitstekende zet zijn om niet langer de schone schijn op te houden. We bespeurden in afgelopen decennia immers niets van de christelijke grondslag. Diametraal hiertegenover staat de reactie van prof.dr. B.J. Lietaert Peerbolte, hoogleraar Nieuwe Testament aan de VU. Hij vindt verandering van grondslag niet minder dan ‘een schandalige blijk van gebrek aan historisch bewustzijn en onvermogen om om te gaan met het erfgoed van religieuze overtuigingen in tijden van religiestress.’

Nu staan de meeste dingen niet op zichzelf. Wie bijvoorbeeld het officiële briefpapier van de VU uit de jaren zestig van de vorige eeuw bekijkt, ziet dat de Vrije Universiteit zich presenteert als de ‘Vereeniging voor wetenschappelijk onderwijs op gereformeerde grondslag’. Nog geen dertig jaar later is deze zin van het briefpapier verdwenen. Meer in het oog vallend is het symbool van de VU. Sinds 1990 wordt de huisstijl gedomineerd door de zogenaamde griffioen (in de wandelgangen ook wel oneerbiedig de ‘VU-kip’ genoemd – zie afbeelding). Het symbool van dit fabeldier is bewust voor meer dan één uitleg vatbaar. In de feestbundel 125 jaar Vrije Universiteit. Wetenschap en samenleving, groei en ontwikkeling van de VU-familie in beeld uit 2005 lezen we dat de griffioen ‘past bij het ambigue karakter van de universiteit (…) die past in onze moderne tijd’.

MAAGD IN DE TUIN

Voordat de Vrije Universiteit in de jaren zestig en zeventig naar Buitenveldert verhuisde, prijkte het oorspronkelijke beeldmerk van de universiteit prominent boven de deur van het zeventiende-eeuwse grachtenhuis dat tot 1966 het hoofdgebouw van de VU was. Dat was de zogenaamde ‘maagd in de tuin’, nog altijd zichtbaar op (onder andere) het spreekgestoelte op het podium in de VU-aula. De stichter van de VU, dr. Abraham Kuyper, koos niet zonder reden dit symbool. De maagd stond symbool voor de Nederlanden, die sinds de Tachtigjarige Oorlog in de ‘tuin’ een veilige plek had gevonden waar ze in vrijheid kon leven. Rond de beeltenis van de maagd staan de woorden van Psalm 124:8: Onse hulpse sij in den naam des Heeren. Opvallend is verder dat de vinger van de maagd omhoog wijst. Ze wil alles van God verwachten.

PROFETISCH

Is dat nu alles verleden tijd aan het worden? Het lijkt van wel. Een lichtpuntje is dat de medezeggenschapsorganen in reactie op het voorstel van het bestuur om de grondslag te wijzigen, ervoor pleiten dat de VU de rol van levensbeschouwing niet alleen onderkent en waardeert, maar ook honoreert.

De erudiete historicus prof. A.Th. Van Deursen (1931-2011) schreef in 2005 zijn Een hoeksteen in een verzuilde samenleving. De Vrije Universiteit 1880- 2005. In dit vuistdikke gedenkboek noteert de oud-hoogleraar nieuwe geschiedenis aan de VU op de laatste pagina: ‘Hoe moeizaam haar omgang met grondslag en doelstelling ook is, zij kan het zich nooit veroorloven die twee prijs te geven. Gewoon bijzonder, ja, als het maar bijzonder blijft.’ Het blijken achteraf profetische woorden te zijn.

C.H. HOGENDOORN, KATWIJK AAN ZEE

Met dank aan mw. E.R. van Deursen uit Katwijk aan Zee, die me zo vriendelijk van historisch materiaal voorzag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen