BOEKBESPREKINGEN

Dr. W.J. op 't Hof
Nadere Reformatie nu.
Uitg. Den Hertog, Houten; 289 blz.; € 22,50.

Dit boek bevat de uitgewerkte tekst van de afscheidsrede die prof.dr. W.J. op 't Hof heeft uitgesproken op 10 april 2015 bij zijn afscheid als bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van het gereformeerd piëtisme aan de Vrije Universiteit te Amsterdam vanwege de Hersteld Hervormde Kerk. De auteur heeft zijn boek aanzienlijk uitgebreid. De aanvankelijk beperkte inhoud is uitgegroeid tot een stevige pocket, waardoor de lezers dieper in het onderwerp worden ingevoerd.

Met de Nadere Reformatie is bedoeld een geestelijke hervormingsbeweging die internationale dimensies had. Zij was dan ook verweven met de beweging van de puriteinen en de Duitse piëtisten. Veel predikanten zagen het toenemende verval in de kerk. Ds. W. Teellinck, toen predikant in Zierikzee, en zijn collega ds. J. Koelman uit Sluis, Zeeuws-Vlaanderen, traden op als hoofdfiguren. Ze stelden een programma samen van zaken die kerkonwaardig waren en veranderd dienden te worden en presenteerden dit aan de classes. Het was het hoopvolle begin van de Nadere Reformatie.

De omslag van het boek van dr. Op 't Hof vermeldt: Nadere Reformatie nu. Het woord dat cursief gespeld is, geeft iets aan van de haast en de noodzaak van de reformatie. De auteur wil zeggen dat het de hoogste tijd is. Intussen rijst de vraag waar de reformatie moet beginnen. Het antwoord is: in de kerk. Daar dient een oprechte geloofsbelijdenis te worden afgelegd. Zo begon het in de zeventiende eeuw en zo moet het ook vandaag gebeuren. De auteur geeft veel informatie. Zo vinden we vanaf hoofdstuk vijf een overzicht betreffende hervormingsvoorstellen van nieuwe lidmaten. Daarbij hoort het voorstel van Willem Teellinck, die van oordeel is dat de doop op het avondmaal gericht is. Terecht!

In hoofdstuk acht vinden we een opsomming van meningen die we in de rechterflank van de gereformeerde gezindte aantreffen. De lezer moet onder de indruk komen van de diverse inzichten betreffende doop, belijdenis en avondmaal. Voorbij komen ds. C. van der Wal, ds. L. Blok, ds. W. van Vlastuin, maar ook ds. D. Heemskerk, ds. G.H. Kersten en anderen. Bekend is dat ds. Kersten bezwaar maakte tegen de uitdrukking ‘bevestiging van nieuwe leden’. Hij was van oordeel dat ze reeds leden waren omdat gedoopten reeds lid zijn en benadrukte dat belijdenis en doop bij elkaar horen. Een jongere die belijdenis wil doen, kan niet om het avondmaal heen. Het is kwalijk die twee uit elkaar te halen. Bekend is dat Godefridus Udemans (1582-1649) verzocht om bij de doop de handen op te leggen. Het is een gebruik dat vanaf oude tijden wordt gepraktiseerd, zo wist hij. Christenkinderen werden door de bisschoppen ondervraagd op hun kennis van het christelijk geloof. Vervolgens werden ze gedoopt en gezegend met handoplegging. Udemans zegt dat dit ook gebeurde bij Calvijn, zie Institutie lV-19-4 en dat de apostel ervan spreekt in Hebreeën 6:2. Uiteraard weet Udemans dat dit alles ‘zeer verbasterd en tot een grouwelijke superstitie geleid heeft…’. Desondanks behoort het zuivere gebruik dat reeds bij de apostelen bekend is geweest, opnieuw in gebruik (in train) te worden genomen. Deze woorden geven te denken. Udemans wist waarover hij sprak. Zijn pleidooi om de doop gepaard te doen gaan met handoplegging en zegening is bijbels te verdedigen. Jammer dat deze noties in het boek van dr. Op 't Hof geheel buiten beschouwing zijn gebleven. Het zou mogelijk een krachtige impuls kunnen geven voor een reformatie nu.

G. SCHAAP, EDE

M. Klaassen
Bidden zoals Jezus. Gids bij het ‘Onze Vader’.
Uitg. Groen, Heerenveen; 144 blz.; € 12,50.

In dit boek over bidden behandelt dr. M. Klaassen, hervormd predikant te Arnemuiden, het ‘Onze Vader’. Gespreksvragen maken het boek geschikt voor persoonlijke overdenking en gebruik in kringen. Het feit dat de schrijver het boek heeft opgedragen aan zijn belijdeniscatechisanten in Hedel, Sliedrecht en Arnemuiden doet vermoeden dat hij vooral jongere lezers op het oog heeft. In elk geval is hij steeds eenvoudig in zijn taalgebruik, maakt hij gebruik van (voor)beelden en probeert hij zo concreet mogelijk te verwoorden wat bidden is. Bijvoorbeeld door vijf praktische tips te geven om geconcentreerd en gestructureerd te bidden. Zo komt de stof dichtbij het persoonlijke (gebeds)leven.

Steeds maakt de auteur duidelijk dat echt bidden een wonder is. Het is een betreden van het hemelse paleis. Dat blijkt onder andere hieruit dat het niet vanzelfsprekend is dat een mens God ‘Vader’ mag en kan noemen. Niemand kan dit meer automatisch zeggen. Voor in zonde gevallen mensen kan dit alleen, maar dan ook zeker, door het geloof in Christus.

Ds. Klaassen legt er meer dan eens de vinger bij dat niet elke lezer vanzelfsprekend een echte bidder en dus een echte gelovige is. Er wordt ‘onderscheidenlijk’ geschreven. Zonder in clichés te vervallen, wordt de vraag gesteld of wij een bepaalde bede wel echt kunnen bidden of dat we er vreemd aan zijn. Deze bijbelse eerlijkheid doet weldadig aan. Hierbij wordt steeds hartelijk de weg gewezen om een echte gelovige te worden; de lezer wordt aangespoord en uitgenodigd om daartoe te komen.

Bij enkele beden, maar niet bij alle, wordt dankbaar gebruik gemaakt van wat de Heidelbergse Catechismus hierover belijdt. Helaas niet bij de bede over onze schulden, waar de catechismus onze zondige aard erbij betrekt. Zoals we van de schrijver kunnen verwachten, citeert hij regelmatig anderen. In grote variatie. Vertegenwoordigers van de Vroege kerk (Chrysostomus), de Reformatie (Luther), de puriteinen (Ryle, Owen), van later datum (C.S. Lewis, J. Piper) en van de cultuur (Frank Sinatra, Fluitsma en Van Tijn) komen aan het woord.

We zijn ds. Klaassen dankbaar voor zijn diepgaande en praktische bespreking van het volmaakte gebed. Opdat we leren bidden. Zoals hij zelf schrijft: ‘Dat is een proces en als je het wel weet, moet je het toch steeds weer opnieuw leren. Gelukkig is Jezus onze Leermeester.’

D. BREURE, WAARDER

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen