OP DOORREIS

De termen ‘vreemdeling’ en ‘vluchteling’ worden vaak door elkaar gebruikt. Het een brengt ook het ander voort. Wie zijn eigen land heeft moeten ontvluchten en elders aangekomen is, is daar een vreemdeling. Dat is een onzekere toestand.

Een toerist gaat ook naar een ander land en blijft daar enige tijd, maar die weet dat hij na enige tijd teruggaat naar wat zijn eigenlijke thuis is. Die is geen vluchteling, en wel vreemdeling, maar alleen voor even.

Als we als Gereformeerde Bond dit jaar het thema van de vreemdelingschap aan de orde stellen, is dat niet in de zin van de vreemdelingschap- voor-even van een toerist. Het is de vreemdelingschap van iemand die verdreven is uit wat zijn eigenlijke thuis was en die nu leeft in een omgeving waarin hij eigenlijk niet echt thuishoort.

PELGRIMS

Voor de christelijke vreemdelingschap geldt echter dat er nog een andere dimensie is, die niet aan de orde is bij de vreemdelingschap van bijvoorbeeld gevluchte Syriërs. De christelijke vreemdeling heeft het perspectief op thuiskomen. Hij is niet alleen vreemdeling, maar ook pelgrim. Hij is op doorreis naar een echt vaderland. Niet dat waar hij vandaan kwam, maar een vaderland dat beter is.

Wie het overzichtswerk Vreemdelingschap van dr. J.D.Th. Wassenaar heeft gelezen, komt er van onder de indruk hoezeer het thema ‘vreemdelingschap’ door de eeuwen heen in kerk en theologie een rol gespeeld heeft. In dat boek laat dr. Wassenaar zien hoe zijn leermeester dr. A. van de Beek de vreemdelingschap en het pelgrimsschap van elkaar onderscheidt. De vreemdelingschap ziet op de relatie met het hier en nu, terwijl het pelgrimsschap ziet op de toekomst en het leven in onze bestemming. Dat onderscheid is er inderdaad. Maar voor de christen zijn vreemdelingschap en pelgrimsschap wel onderscheiden, maar niet gescheiden.

NIET-ISRAËLIETEN

We bezien nu wat christelijk vreemdelingschap kenmerkt en doen dat door eerst na te gaan hoe de Bijbel erover spreekt en daarna door de actualiteit voor ons eigen persoonlijke leven en dat van de kerk te overdenken. In de Bijbel is sprake van twee soorten vreemdelingen. In het Israël van het Oude Testament waren er door de tijden heen niet- Israëlieten die waren komen wonen onder Gods volk. Soms ging hun betrokkenheid op Israël zo ver dat ze zich lieten besnijden. Maar ze bleven niet-Israëlieten. Ten aanzien van hen eist de Heere dat Israël zorg voor hen zal hebben.

Dit is in feite dezelfde soort vreemdelingschap als waar wij vandaag mee te maken hebben, zij het dat wij natuurlijk niet Israël zijn. Zo mag de vreemdeling delen in de zegen van de rustdag (Ex.20:10), hij mag niet verdrukt worden (Ex.23:9), de nalezing van de akker is voor hem en de arme (Lev.19:10), de vrijsteden zijn voor hem net zo goed als voor de Israëliet tot een toevlucht (Num.35:15) en het gebod van de naastenliefde geldt ook ten aanzien van de vreemdeling. (Deut.10:19) De grond van deze eisen van de Heere is, zoals bij diverse van deze geboden expliciet genoemd wordt, dat Israël zal gedenken dat ze zelf vreemdelingen zijn geweest, namelijk in de tijd dat ze in Egypte verkeerden. Later in hun geschiedenis worden ze opnieuw vreemdelingen in de tijd van de ballingschap in Babel. Die vreemdelingschap was de straf op hun zonden. De Heere had daar in Deuteronomium 28 al voor gewaarschuwd. De herinnering aan hun eigen vreemdelingschap moet hen daarom verootmoedigen en hen ervan weerhouden zich te verheffen boven de niet- Israëlieten, die onder hen wonen. In onze tijd zal dat niet-christenen weinig zeggen. Zij weten zich namelijk geen allochtonen. Ze zijn geboren en getogen in Nederland en op geen enkele manier een vreemdeling.

TWEEDE VORM

Voor de kerk ligt dat anders. Zij heeft weet van een tweede soort vreemdelingschap, die we in de Bijbel tegenkomen. Een christen weet namelijk dat de wereld waarin hij leeft een oord van ballingschap is en dat we op reis zijn naar een andere bestemming. Daarom zouden wij als christenen extra gemotiveerd moeten zijn om zorg te hebben voor de vreemdelingen die vandaag onder ons gekomen zijn.

Wij hebben namelijk, net als Israël in het Oude Testament, te weten dat we zelf vreemdelingen zijn. We zijn het niet ‘geweest’, we zijn het op dit moment nog steeds, hoewel we al iets van dat nieuwe vaderland mogen beleven en in die zin dus niet alleen vreemdeling meer zijn.

We vinden deze tweede vorm van vreemdelingschap ook in het Nieuwe Testament op een aantal plaatsen, en met name in de eerste brief van de apostel Petrus. Petrus benadrukt daar de consequenties van de vreemdelingschap voor de levenswandel van de christen. Hij moet zich onthouden van vleselijke begeerten en door goede werken de anderen aanleiding geven om God te verheerlijken.

LIJDEN

Omdat hij wedergeboren is tot een nieuwe hoop (1 Petr.1:3) wordt hij echter zo anders dan de wereld, dat hem door die wereld ook lijden aangedaan wordt. Maar dat lijden is om Christus' wil. In dat lijden mag de christen de gevolgen zien van het aan Christus gelijkvormig worden. Het is ook een aangevochten zaak. Lijden is niet fijn en de verleiding is er voortdurend om toch voor de wereld aanvaardbaar te worden. Dat geldt niet alleen voor de individuele gelovige, maar ook voor heel de gemeente. Als Paulus in Romeinen 12 oproept om de wereld niet gelijkvormig te zijn, spreekt hij de gemeente als geheel, als lichaam, aan.

Dr. M.J. de Vries uit Papendrecht is bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan de Technische Universiteit in Delft en lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. In het vervolg van deze serie komen vijf kenmerken van het vreemdelingschap van een christen aan de orde.

In het vervolg van deze serie komen vijf kenmerken van het vreemdelingschap van een christen aan de orde. Volgende keer: we zijn geboren vreemdelingen en treurende vreemdelingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen