BOEKBESPREKING

Wiman is een vooraanstaand Amerikaans dichter, criticus, essayist, docent en was tot voor kort hoofdredacteur van het tijdschrift Poetry. Hij vertelt indringend over spiritualiteit, geloof en poëzie, terwijl hij vecht tegen kanker, die hem elk moment fataal kan worden.

Er komen levensvragen aan de orde zonder dat die onmiddellijk van theologische of stichtelijke antwoorden worden voorzien. Het boek is fragmentarisch van opzet. Vluchtige notities bieden een mozaïek van de wijze waarop Wiman het verloop van het kankerproces beleeft. Het geheel is doorspekt met gedichten of dichtregels van hemzelf of van anderen. Wiman groeide op in een christelijk milieu, maar verloor als volwassene zijn geloof. Hij werd doodziek en vond uiteindelijk God terug. Voor de auteur is geloof nu geen onveranderlijke grootheid meer, maar iets wat met je leven meebeweegt en je overkomt. Levenskunst is dan de wereld door je heen laten stromen. Stervenskunst is dan gelukkig zijn op het moment van je dood. ‘Geluk wordt bepaald door het vermogen om het leven in te sterven, meer dan dat je eruit wegvalt’, aldus een wat cryptische Wiman.

Deze cryptische vorm is typerend voor de hele tekst, waarbij de verborgen wijsheid voor mij niet oplicht. Dit omdat de relevantie van Pasen erg vaag blijft, om niet te zeggen uiterst dubieus.

De vertaling is van Willem Jan Otten en dat tekent ook enigszins de roomse sfeer van de onderhavige spiritualiteit. De buitengewoon abstracte inhoud wordt niet concreter door zijn vertaling. Het vloeiende van de Engelse taal wordt daarbij niet echt vloeibaar in het Nederlands. De vele gedichten zijn ook dusdanig abstract dat ze hun doel voorbij schieten. In hun abstractie kunnen gedichten uitermate concreet worden, behalve wanneer het springende punt nergens oplicht. Daarbij is deze spiritualiteit eenzijdig gelieerd aan het bijbels getuigenis in dezen. De taal is meer filosofisch dan schriftuurlijk en het niveau van wat in onze gereformeerde traditie behandeld wordt als de ‘kunst van het wel sterven’ haalt deze materie op geen enkele wijze. Ik heb dan ook mijn aarzelingen bij het onderschrift ‘Overpeinzingen van een moderne gelovige’. En dan betreft dit niet zozeer de moderniteit als wel het gelovig zijn van deze gelovige. Daarbij is het voor mij een eyeopener dat Wiman vaak met instemming refereert aan de jonge Bonhoeffer. Voorts zijn ook Paul Tillich en Jürgen Moltmann de lichtboeien waarop de schrijver koerst. We hebben het feit te aanvaarden dat we aanvaard zijn. En in ‘de gekruisigde God’ van Moltmann vindt Wiman zo enige troost. Maar, naar het mij voorkomt, niet de enige! Hier wreekt zich de afwezigheid van de trinitarische spreiding ten aanzien van de feitelijkheid van het heil. Het gaat bij de enige troost immers om Christus, die geleden heeft, gestorven is en ook is opgestaan. Ik vraag me af of veel twijfelende gelovigen zich in de beschreven problematiek zullen herkennen.

Nee, dan geef ik toch de voorkeur aan andere overpeinzingen.

C.A. VAN DER SLUIJS, VEENENDAAL

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen