INZETTEN OP MAATWERK

Als studenten aan de CHE hebben wij onderzoek gedaan naar de betrokkenheid van stellen die in de afgelopen zeven jaar hun huwelijk kerkelijk in hebben laten zegenen. De singles zijn in het onderzoek buiten beschouwing gelaten, evenals de jonge gezinnen die hun huwelijk niet kerkelijk in hebben laten zegenen. Het gaat om een doelgroep van 63 jonge gezinnen in de hervormde gemeente van Kootwijk/Kootwijkerbroek.

Het onderzoek bestond uit literatuuronderzoek, diepte-interviews en enquêtes met een hoge respons van 86 procent. Daarmee geeft het onderzoek een goed en realistisch beeld van de situatie in genoemde gemeente.

Aan de hand van een aantal kernbegrippen zullen de belangrijkste bevindingen beschreven worden.

HECHTE GEMEENSCHAP

Kootwijk en Kootwijkerbroek passen in het profiel van een hechte, plattelandse dorpsgemeenschap. Dit heeft twee kanten: een hechte gemeenschap werkt opbouwend voor de lokale mensen, maar kan erg gesloten zijn voor buitenstaanders. Iemand is een ‘echte Kootwijkerbroeker’ of iemand is dat niet. Deze spanning rondom integratie komt terug in de kerkelijke gemeente.

GEREFORMEERD BELIJDEN

De plaatsen Kootwijk en Kootwijkerbroek zijn reformatorisch gekleurd. Binnen de hervormde gemeente Kootwijk/Kootwijkerbroek staat het gereformeerde belijden hoog in het vaandel. Het merendeel van de geënquêteerden voelt zich verbonden met de identiteit van de gemeente; toch sluit de gemeente niet altijd meer aan bij de geloofsbeleving en -vragen.

BETROKKENHEID

De betrokkenheid wordt vooral zichtbaar in kerkgang en het deelnemen aan het verenigingsleven (feitelijke betrokkenheid). Betrokkenheid is echter meer dan dat; het gaat ook om het oog hebben voor elkaar en het samen gemeente zijn (emotionele betrokkenheid). Daarnaast is er het geloof en belijden van de gemeente (inhoudelijke betrokkenheid). In de ideale situatie zouden alle jonge gezinnen hoog scoren op al deze manieren van betrokken zijn.

Het blijkt dat 39 procent van de jonge gezinnen feitelijk betrokken is, 93 procent van de jonge gezinnen inhoudelijk en 76 procent van de jonge gezinnen is emotioneel betrokken.

GELOOFSBELEVING

Veel jonge gezinnen vinden het belangrijk om inhoudelijk met het geloof bezig te zijn en zich in het geloof te verdiepen; toch kan opgemerkt worden dat iedereen dat op zijn eigen manier doet. Men is vooral bezig om een beeld van zichzelf als gelovige en een eigen beeld van het geloof te ontwikkelen. Hierdoor treden er verschillen op als het gaat om kerkbezoek en het deelnemen aan activiteiten. Enerzijds ligt dit aan de behoefte en de prioriteit van de jonge gezinnen, anderzijds aan de relevantie van de activiteiten en kerkdiensten.

SECULARISATIE

In vergelijking met de rest van Nederland is de secularisatie in de zin van het afnemen van een religieuze overtuiging, onder de onderzochte jonge gezinnen moeilijk waar te nemen. Toch moet er voor gewaakt worden dat de kerk niet geestelijk uitgehold wordt. Het is daarom belangrijk om te reageren op de geseculariseerde samenleving.

De gemeente sluit niet altijd meer aan bij de geloofsbeleving

VERWACHTING

Van de jonge gezinnen geeft 72 procent aan dat zij geloven en dat dit belangrijk voor hen is. Dit is niet direct terug te zien in hun feitelijke betrokkenheid. In dit kader moet de kerkenraad zich bezinnen of het erg is dat sommige jonge gezinnen minder dan twee keer per week op het kerkelijk erf komen. Kan een jong gezin ook feitelijk betrokken zijn als hij of zij één keer per week de kerkdienst bezoekt en niet deelneemt aan activiteiten?

BALANS

Uit het praktijkonderzoek blijkt dat er geen doorsnee jong gezin bestaat. De vele verschillende achtergronden zorgen voor een gemêleerde doelgroep met verschillende vragen en behoeften. Daar komt bij dat het voor jonge gezinnen vaak zoeken is naar een balans in de nieuwe fase van hun leven. Dat geldt ook voor het terrein van geloof en kerk. Juist in deze situatie is het belangrijk om hen te helpen met het vinden van de juiste richting. Vanwege de verschillende achtergronden van de jonge gezinnen is maatwerk gevraagd. Het is onze overtuiging dat de hervormde gemeente Kootwijk/ Kootwijkerbroek de potentie heeft om dit maatwerk te leveren.

AANBEVELINGEN

De bevindingen uit het onderzoek hebben geleid tot een tiental aanbevelingen. Deze aanbevelingen zijn wellicht niet alleen op Kootwijk en Kootwijkerbroek van toepassing, maar ook relevant voor andere gemeenten:

• Het is belangrijk om oog te hebben voor de verschillende vormen van betrokkenheid. Er bestaat het gevaar dat jonge gezinnen al helemaal niet meer inhoudelijk/emotioneel betrokken zijn wanneer zij nog wel in de kerk zitten.

• Binnen dit onderzoek is één van de belangrijkste ontdekkingen het aspect van de emotionele verbondenheid. Het is van belang dat gemeenten hierin investeren. Zorg dat er momenten van ontmoeting en gemeenschap zijn; dit kan de emotionele verbondenheid verhogen en zo indirect de feitelijke betrokkenheid.

• Het is belangrijk om als gemeente oog te hebben voor de nieuw ingekomen leden. Een warm welkom verhoogt de emotionele betrokkenheid aanzienlijk. Toch moet er ook gewerkt worden aan de integratie voor de langere termijn, zodat er een warme band met de gemeente ontstaat.

• Hoewel de gemeente het gereformeerd belijden zeer belangrijk vindt, blijkt dit niet altijd aan te sluiten bij de geloofsbeleving en -vragen van jonge gezinnen. Aangezien jonge gezinnen zich voor het grootste gedeelte nog wel kunnen vinden in de identiteit van de gemeente, is het belangrijk om te investeren in verstaanbaarheid en relevantie ervan.

• Kerkelijke leden zullen niet snel aangeven dat ze ongelovig zijn. Toch zal het geloof niet bij alle leden een centrale plek in hun leven hebben. Het is daarom goed om de jonge gezinnen te stimuleren het christelijk geloof een centrale plek in hun leven te geven. Het is belangrijk om in dit kader te werken aan de praktische uitwerking van geloven.

• Kerkenraden dienen zich te beraden op hun verwachtingen. Het moet hier niet gaan om iemand een voldoende te laten scoren op feitelijke betrokkenheid, maar om te ontdekken wat jonge gezinnen nodig hebben om gevoed te worden in hun geloof.

• Men dient zich te bezinnen op de positie van de kerkelijke gemeente in de huidige context. Het is hierbij de vraag wat het doel van de kerk is. Gaat het om instandhouding van de kerk als instituut of heeft de kerk in deze tijd meer te bieden?

• Activiteiten lijken vaak doorslaggevend te zijn voor de feitelijke betrokkenheid. Het is goed om te kijken naar de relevantie en aansluiting van de huidige activiteiten. Het is hierbij van belang om te investeren in kwaliteit in plaats van in kwantiteit.

• Ook al lijkt het alsof de kerk door de secularisatie in zwaar weer terecht is gekomen, het is belangrijk om uitzicht te houden. God zal nooit verlaten wat Zijn hand begonnen is (Ps.138). Het is daarom belangrijk dat de gemeente zich niet laat leiden door allerlei ontwikkelingen, maar door vertrouwen op God. Hij moet de Bron en het centrum van de gemeente zijn.

Pieter-Jan van Halum en Arjan de Kwant hebben hun studie Godsdienst Pastoraal Werk afgerond en zijn gestart met de premaster aan de PThU.

Martin Lakerveld is bezig met de afronding van zijn studie Godsdienst Pastoraal Werk.

BETROKKENHEID JONGE GEZINNEN

In opdracht van de hervormde gemeente Kootwijk/Kootwijkerbroek hebben drie studenten van de Christelijke Hogeschool Ede een afstudeeronderzoek gedaan naar de betrokkenheid van jonge gezinnen binnen de hervormde gemeente. De kerkenraad van genoemde gemeente signaleert dat jongeren zolang zij nog thuis wonen bij de kerk betrokken zijn en trouw de kerkdiensten bezoeken. Wanneer zij echter op eigen benen staan en gehuwd zijn, lijken zij minder gemotiveerd te zijn om de kerkdiensten te bezoeken. Hieruit concludeert de kerkenraad dat de verbondenheid met de kerk afneemt. Het ontbreken van jonge gezinnen kan op de lange termijn grote gevolgen hebben voor de opbouw van de gemeente. Het is daarom goed om hier als gemeente aandacht voor te hebben

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen