GLOBAAL BEKEKEN

Recent werden door uitgeverij De Banier (Apeldoorn) twee boeken gepresenteerd. Ds. M. van Kooten schreef Het wonder van het Westland. Episoden uit het leven van ds. Jac van Dijk. En dr. Bart Jan Spruyt schreef Romantiek en stichtelijkheid. Nagelaten geschriften van ds. J. T. Doornenbal (inclusief een uitvoerig portret). Uit beide boeken zouden vele ‘Globaals’ te vullen zijn.

Toen ds. Jac van Dijk in Nijkerk stond, schreef hij in de Veluwse Kerkbode: ‘Eventjes lachen, eventjes huilen’ en ‘Tussen verwarring en verstarring’, waarin hij ‘de vrome kerkmens’ op de korrel nam. Toen hij vanwege kritiek de pen dreigde te laten rusten, reageerde Doornenbal in een uitvoerige verhandeling:

Ik was juist blij dat ds. Van Dijk in de laatste tijd zich opnieuw begon te ontplooien en dat de kerk eindelijk zijn gaven ontdekt had. En nu zou hij op slag in zijn schulp terugkruipen? (...) En een mens heeft met al zijn talenten te woekeren. En hij mag geen enkele ervan in de aarde begraven. Natuurlijk kunnen wij dat doen uit minderwaardigheidsgevoelens of mensenvrees. We zijn er al te gauw toe geneigd. En worden dan doodongelukkig. Het is noodzakelijk geheel onze persoonlijkheid tot ontwikkeling te brengen. Anders komt er de innerlijke verstarring en dat is ’t ergste. Wij blijven dan in het gangbare gareel en laten ons er bij de eerste de beste poging om tot meer vrijheid door te breken in terug slaan. Dan houden wij ons aan de oude paden, spreken en doen alleen maar wat van ons verwacht wordt zonder ooit meer onszelf te kunnen zijn, worden innerlijk verbitterd en kunnen niet of niemand meer liefhebben omdat we nu eenmaal niet kunnen liefhebben wat ons hindert in onze vrijheid. We geloven ten slotte nergens meer aan, en worden zo sarcastisch als de duivel zelf. Ik ken zulke mensen. Ook zulke dominees. Ze zijn niet te benijden.

Een mens, ook een dominee, moet zijn vrijheid houden en zich kunnen ontplooien volgens zijn aanleg en zoals het Gods bedoeling is. Wat kan het voor nut hebben als hij blijft, die hij is en alleen maar doet wat de publieke opinie van hem verwacht, en als hij vasthoudt aan vormen waarvan hij innerlijk al lang los is geraakt?

***

Ds. Doornenbal had zijn vrienden in alle kringen, ook in ‘het afgescheiden Jeruzalem’. Maar, zegt dr. Spruyt:

Wel was hij kritisch over de ‘bedompte en wettische geest’ die in deze kringen kon heersen en over het magere en al te ingewikkeld geworden Evangelie dat daar werd verkondigd. Hij zag om zich heen dat de prediking vaak schraal geworden was, waarbij de verkondiging van de volheid van de vrijheid in Christus was vervangen door een prediking die ‘in de mens blijft hangen en in allerlei negativismen en slechts de verkondiging is van allerlei wettische systemen van de weg des heils, waardoor het geestelijk leven der gemeente onder de domper komt en niet doorbreekt tot de vrijheid en heerlijkheid der kinderen Gods’.

Spruyt citeert hier ds. I. Kievit:

We verwerpen hartgrondig de gerationaliseerde verkiezingsleer, zoals deze in de Gereformeerde Gemeenten en elders wordt geleerd en gepropageerd. De bediening des Woords wordt erdoor verkracht en Sion schreit eronder. Het wordt verdedigen en verwerpen van stellingen, een dorre en dode beweging. Laat men ook aan de andere zijde, waar men verbond, roeping en aanbieding des heils zoekt te verkondigen, zich hoeden om er óók stellingen van te maken. (...) Zonder dit te willen, of wellicht te weten, is men bezig de Schrift te begraven, nu niet zoals in de Middeleeuwen onder de Roomse traditie, maar onder een gedeelde protestantse overlevering. Het bevordert het bedenkelijk leven bij leuzen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen