GLOBAAL BEKEKEN

Op 3 november aanvaarde dr. W.H.Th. Moehn zijn ambt als bijzonder hoogleraar Geschiedenis van het gereformeerd protestantisme vanwege de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland aan de PThU, vestiging Amsterdam, met een rede onder de titel ‘Focus op de kerkvaders. Guido de Brès’ (ca. 1522-1577) theologische scholing in de vroegmoderne tijd. Hier volgt het begin:

Was de eerste woensdag in november een optie voor het uitspreken van mijn oratie? Vanuit historisch oogpunt zou 2 november een mooie keuze zijn geweest. Gisteren was het namelijk precies 455 jaar geleden dat het personeel van het kasteel in Doornik (Tournay) in de vroege morgen stuitte op een pakketje in de open ruimte achter de poort. Ik blijf echter als predikant verbonden aan een gemeente die behoort tot het deel van de kerk dat op de eerste woensdag van november de dankdag voor gewas en arbeid in ere houdt. Gisterenmiddag was er een dienst speciaal voor de kinderen en ’s avonds een dienst voor de gehele gemeente.
Het pakketje bevatte een handgeschreven brief en een klein, anoniem boekje. Het boekje opende met een brief aan koning Filips II van Spanje. Daarop volgde een geloofsbelijdenis in 37 artikelen en het geheel sloot af met een verweerschrift waarin de auteur zich richtte tot alle provinciale overheden in de Nederlanden. Het begeleidend schrijven was gericht aan Floris de Montmorency, gouverneur van Doornik, Christophe d’Assonleville en Jean de Blasere. Zij hadden van landvoogdes Margaretha van Parma opdracht gekregen om in Doornik onderzoek te doen naar de zogenaamde ‘Chanteries’ – de zangoptochten die in de nacht van St. Michielsdag in de straten van de stad waren gehouden. Direct brachten de commissarissen de landvoogdes op de hoogte van de bijzondere vondst en zij gaf per kerende post opdracht tot een nader onderzoek. Door ondervraging van burgers van Doornik, de ontdekking op 10 januari 1562 van een tuinhuisje dat als studeerkamer was gebruikt en vergelijking vant het handschrift van de brief in het pakketje met documenten die zij daar aantroffen, concludeerden zij dat Guido de Bres de auteur van de brieven en de Confession de foy was. De tekst van de geloofsbelijdenis kennen we als de Nederlandse Geloofsbelijdenis.

***

Bij uitgeverij Bornmeer (Gorredijk) verscheen een fraaie vierdelige Nieuwe Encyclopedie van Fryslân. Daarin komen ook tal van wetenswaardigheden over het kerkelijk leven voor het voetlicht. Ik noem twee bekende namen:

Knap, Jan Jacob (ook: Jakob)
(Amsterdam 27-6-1806 – Wâldsein 29-3-1865). Hervormd predikant, werd 117 maal beroepen, diende twaalf gemeenten, waaronder die van Heeg (1845-1853) en Wâldsein (1862-1865). In Heerde, zijn tweede gemeente, doorstond hij een geestelijke crisis. Sindsdien droegen zijn preken, die soms bijna drie uur duurden, een confessioneel karakter. Hij maakte vooral naam als boeteprediker; werd in zijn latere leven minder wettisch. Zijn preken trokken niet alleen veel kerkgangers, in druk uitgegeven vonden ze ook veel lezers. Hij legde de nadruk op de huiselijke godsdienstoefening en het persoonlijke gebedsleven. Door zijn confessionele, onderwerpelijke en bevindelijke benadering kon hij tot voorman van het Friese Reveil uitgroeien.

Menno Simonsz
(Witmarsum ca. 1496 – Bad Oldesloe (Sleeswijk Holstein) 31-1-1561). Na zijn inwijding in Utrecht tot priester werd hij in 1524 aangesteld als kapelaan in Pingjum; in 1532 werd hij pastoor in Witmarsum. Hij stond echter open voor nieuwe gedachten over ‘geloven’ zoals deze werden verkondigd door Luther en Zwingli. Hij kwam, ook door zijn broer, in aanraking met het doperdom, maar was fel gekant tegen de militante praktijken van Jan van Leiden te Münster en Jan van Batenburg. In 1535 liet hij zich echter opnieuw (weder) dopen en brak daarmee met de Rooms-Katholieke Kerk. In verband met de vervolgingen week hij via Groningen uit naar Bad Oldesloe, waar hij zich zou vestigen. (..)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen