KOUDE MIST DOORBROKEN

Gebruikmakend van beeldende taal, beschrijft hij de laatste avond van de driedaagse conferentie als een geestelijk omslagpunt: ‘Zwaar bekneveld was de geestelijke atmosfeer. Er hing een koude, ongezonde mist. Men werd er huiverig van. Men kreeg een koortsig gevoel. Zoiets wanneer de griep u geniepig overvalt. Maar de Zon der gerechtigheid brak door. Die heerlijke, mannelijke Zon met genezing onder Zijn vleugelen. En toen Die doorkwam, verteerden de nevelen. Het werd licht. Er kwam warmte. Er werd zegen, grote, heerlijke zegen ervaren.’

OMMEKEER

Al jaren werden er in Groningen samenkomsten tot opwekking van het geestelijk leven georganiseerd. Deze interkerkelijke ontmoetingen zijn gericht op ‘kinderen van God die moeten ontwaken en opstaan, zodat God met heel het leven gediend wordt en de wederkomst van Christus verwacht wordt’. Maar op de avond van 30 januari is het anders, aldus het bovenstaande getuigenis. In de ‘geestelijk zieke tijd’ is deze conferentie een ommekeer. Christus als Zon der gerechtigheid doorbreekt de ‘mist’ en er wordt ‘zegen’ ervaren.

ZEGEN

Wat is de concrete inhoud van deze zegen? In een ander getuigenis lezen we dat er eenvoudige, appèllerende preken gehouden worden. Antwoordend geven mannen en vrouwen zich spontaan over aan Christus in een weg van openbare zonde- en schuldbelijdenis. Wat kenmerkt deze prediking? We lezen in een getuigenis: ‘In de evangelieverkondiging gaat het om ‘redden van drenkelingen’. Het gaat niet om mooie woorden, maar dat zielen op Jezus gewezen worden.’
Deze prediking heeft ook praktische gevolgen. Mensen belijden zaken als alcoholmisbruik en leggen onderlinge ruzies bij. Verder ervaren ze zegen in het samen zingen van psalmen, lofgezangen en geestelijke liederen. Ook is er veel ruimte voor gezamenlijk gebed.

VAN BOVENAF

Wat opvalt aan dit verhaal, is dat opwekking gebeurt. Natuurlijk is de samenkomst waar wordt gepreekt, gezongen en gebeden, een middel. Echter het zijn geen mensen die de ommekeer bewerken, maar de Heere doet dat. De hervormde predikant ds. E.B. Couvée schrijft er later over. Deze opwekking is gebeurd door ‘meerdere toevloeiing van de Heilige Geest’. ‘Dit is een werk van de Geest, opwekking geschiedt van bovenaf. Het is geen methodisme zoals bij het Leger des Heils, maar het werk van de Geest.’
Opwekking gebeurt. Dat is een kenmerk van een echte opwekking. In een helder artikel beschrijft prof. A.A. van Ruler wat opwekking is. Het betekent: ‘gewekt worden’, ‘opleven’ of ‘weer levend worden’. Ware gelovigen verlangen hiernaar, maar ze kunnen het niet zelf bewerken. Opwekking gebeurt.
‘In tijden van opwekking behaagt het God de Almachtige om harde harten te verzachten en overmoedige mensen te onderwerpen en hen tot kennis van de waarheid te brengen. De enige werkelijke oorzaak is dat Zijn Geest aan het werk is in harten van mensen’, zo schrijft Charles H. Spurgeon. Dr. W. van Vlastuin beschrijft in een artikel twee andere opwekkingen: ‘Er zijn sociale en psychologische omstandigheden die onmisbaar zijn, wil het tot een opwekking komen. Tegelijk stijgt de opwekking er zelf bovenuit. Het is niet te organiseren. De Geest is de vonk die ervoor zorgt dat het vuur wordt aangestoken en opwekking tot stand komt.’

HEVIG EN OMVANGRIJK

Maar wat is er nu zo bijzonder aan dit moment van opwekking in 1905? Preken, zingen en bidden vinden we toch altijd onder gelovigen? Opwekking is ook niet iets compleet nieuws, maar ‘het normale wordt plotseling hevig en omvangrijk’, aldus Iain Murray in het lezenswaardige boek Pinksteren vandaag. Hij schrijft verder: ‘Opwekking wordt niet gezien in de grote wondertekenen, alhoewel we ze niet mogen uitsluiten. Opwekking bestaat veelmeer uit meer gaan zien van wat christenen alreeds bezitten: liefde tot God, verdriet over de zonde en haat daartegen, Christus als Redder omhelzen, eerbied voor en gehoorzaamheid aan de Schrift, betrokkenheid om Christus te dienen, persoonlijke heiligheid, liefde voor alle mensen, een intens verlangen en een voortdurend gebed om bekering van anderen.’

GOES

Het blijft niet bij één gebeurtenis in het Noorden van ons land. Op de laatste avond van de samenkomst wordt er ‘bij monde van de aanwezige predikanten vastgesteld om de stroom van zegeningen te laten doorvloeien door bidstonden te houden. En verder alles te doen wat dienstbaar kan zijn voor het grote werk des HEEREN’.
Een concreet gevolg krijgt dit in het organiseren van een conferentie in de vrij-evangelische gemeente te Goes op 8, 9 en 10 februari 1905. De hervormde predikant ds. M. ten Broek besluit ook af te reizen naar Goes, zij het met angst en een lichte tegenzin. Want een conferentie in een andere kerk is ‘verdacht in het oog van een hervormde predikant’. Toch gaat hij en het is tot rijke zegen voor hem persoonlijk. In zijn getuigenis lezen we dat hij voor de conferentie niet kon zeggen ‘dat hij zich veilig wist in Jezus’ armen’. Maar toen hij tijdens de conferentie zag dat ‘zovelen het veilig met Jezus wagen’, kwam het ook tot geloofsovergave in zijn leven. Na deze overgave aan Christus weet hij ‘zich veilig in Jezus’ armen’. En zo schrijft Ten Broek: ‘Deze zegen viel niet alleen mij ten deel, maar mijn geschiedenis is de geschiedenis van velen.’
Tijdens deze conferentie gebeurt nog iets opvallends. Twee aanwezigen, de toen nog onbekende Johannes de Heer en ene broeder T. van Essen, besluiten af te reizen naar Wales om daar ‘Gods liefdedaden te aanschouwen’. In Wales is namelijk een geestelijke opwekking gaande.

MACEDONISCHE MANNEN

Als de broeders J. de Heer en T. van Essen in maart terugkeren uit Wales, worden er ‘stemmen van Macedonische mannen uit plaatsen in heel Nederland gehoord’. Dit doet een groep van 22 mannen – veelal hervormde predikanten en ook een aantal vrij-evangelische en evangelisch-lutherse predikanten alsmede een aantal evangelisten – besluiten om opwekkingsconferenties door heel het land te gaan organiseren. Het gebruik van de term ‘Macedonische mannen’ is opvallend. Het refereert aan de bekende geschiedenis uit Handelingen 16, waarin Paulus in een droom een Macedoniër ziet die tegen hem zegt: ‘Kom over naar Macedonië en help ons’. In de ervaring van deze 22 mannen gebeurt dit nu opnieuw. Niet heilshistorisch, maar wat er gebeurt, is wel het werk van dezelfde Geest, Die niet veranderd is.

Een conferentie in een andere kerk is ‘verdacht in het oog van een hervormde predikant’

OPWEKKINGSCONFERENTIES

De 22 mannen besluiten ‘zendingsreizen’ door Nederland te gaan organiseren in de vorm van opwekkingsconferenties. Wilde men hiermee de opwekking die van Gods kant begonnen was, verder zelf organiseren? Nee, dat niet. Men schrijft: ‘Opwekking is niet van mensen afhankelijk, maar Gods Geest gebruikt wel mensenwerk.’
Dus de Heilige Geest is ‘de Veroorzaker van opwekking’ (Spurgeon), maar goed georganiseerde conferenties, waarin prediking, zang en gebed centraal staan, kunnen wel instrumenten zijn.

Ds. G.H. Molenaar is predikant van de hervormde gemeente te Doornspijk.

VERGETEN KERKGESCHIEDENIS

Ds. Molenaar schreef in 2013 een masterthesis binnen het vakgebied systematische theologie met als titel De geestelijke opwekking in Holland. Een historisch-theologisch onderzoek naar een geestelijke opwekking in Nederland in 1905. Aan de hand van meer dan vijftig ooggetuigenverslagen en op grond van archiefonderzoek bracht hij de opwekking in kaart. In twee artikelen behandelt de predikant uit Doornspijk dit enigszins vergeten stukje Nederlandse kerkgeschiedenis.

Volgende week het slot, over de verdere ontwikkeling van deze geestelijke opwekking en de gevolgen ervan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen