VOL VERLANGEN UITZIEN

Prof.dr. A. van de Beek schreef in een column in het Nederlands Dagblad dat er een enorme verschuiving heeft plaatsgevonden in de prediking en in de geloofsbeleving.
Het gaat tegenwoordig om discipelschap, om het nieuwe leven in Christus, het leven door de Heilige Geest. En het gaat over God Die als een Vader voor je zorgt.

EEUWIGHEIDSBESEF

Van de Beek onderstreept in de column dat hij het niet heeft over liberale of midden-orthodoxe gemeenten, maar over geheide Gereformeerde-Bondsgemeenten. De eeuwigheid verdwijnt naar de achtergrond, het gaat vooral over deze tijd. Het risico is dat kerken leeglopen. Voor een leven op deze aarde heb je geen kerk nodig. Dat lukt ook wel zonder God en zonder geloof. Misschien moeten we de psalmregel opnieuw leren, die zegt: ‘Uw goedertierenheid is beter dan het leven.’ (Ps.63)
Overigens zegt prof. Van de Beek dat hij generaliseert. Maar, zoals vaker, heeft hij wel een punt. Het zou best wel eens zo kunnen zijn dat de eeuwigheid uit het zicht raakt.

We zijn doorgaans best tevreden met het leven dat we hebben

Ons burgerschap is in de hemel, maar je kunt je afvragen of die notie echt ons leven stempelt, onze keuzes bepaalt, onze gesprekken typeert, en onze preken doorademt.

HEDENDAAGS KLIMAAT

De sterke oriëntatie op het hier en nu wordt versterkt door de cultuur waarin wij leven. Wij zijn eraan gewend geraakt dat elke behoefte onmiddellijk wordt vervuld. De prestatiedruk is hoog: je moet jezelf vooruit werken, je moet meer geld verdienen. Daarachter zit de verborgen boodschap: geld maakt gelukkig. Reclames voeden onze onverzadigbare begeerten. Wij shoppen niet om iets te kopen, want we hebben alles al, maar voor de fun. Het leven is een groot Disneyland en een sensatie. En als het dat niet is, ligt het aan onszelf. Immers: ‘ik maak mezelf’, zoals een reclame van een bekende bank het ons voorhoudt. Kun je niet mee, dan ben je een loser.

LEVENSGEVOEL

Dit levensgevoel beperkt zich niet tot de grachtengordel. Het is eveneens binnengedrongen in de kerk. Voor veel mensen binnen de kerk is het vanzelfsprekend dat het geloof in God je iets moet brengen: geluk, zingeving. Het boek van Bruce Wilkinson Het gebed van Jabes is daar een sprekend voorbeeld van. Wie in God gelooft, zal doorbreken naar een gelukkig leven.
Het zou zomaar kunnen dat discipelschap een semi-christelijke variatie wordt van de postmoderne zelfontplooiingsgedachte. Je promoot jezelf als een hoopvol mens, een positieve christen, die meewerkt aan Gods plan om de wereld te vernieuwen tot een paradijs. Gebrokenheid wordt gedefinieerd als uitdaging. Het gaat immers naar Gods Koninkrijk toe.

VREEMDELINGEN

Volgens de eerste brief van Petrus zijn christenen vreemdelingen en bijwoners op de aarde. Deze typering is afkomstig uit het Oude Testament. Abraham is geroepen uit Ur: ‘Ga op reis, naar het land dat Ik u zal wijzen.’ Hij heeft met Izaäk en Jakob in tenten gewoond.
Jakob typeert zijn leven tegenover farao als: de jaren van mijn vreemdelingschap op aarde (Gen.47).
Het beloofde land heet: ‘het land van hun vreemdelingschap, waarin zij als vreemdelingen verbleven’ (Ex.6:3).
In Hebreeën 11 wordt dit beeld uitgewerkt. Gelovigen zijn nomaden, pelgrims. Geen zwervers, dat is iets anders. Veel mensen zoeken zonder iets te willen vinden. Ze zwerven zonder ergens aan te willen komen. Zwerven om het zwerven – dat past goed in de postmoderne religiositeit.

PELGRIMS

Pelgrims zijn echter mensen onderweg, ze gaan op weg met een doel voor ogen, naar de stad die fundamenten heeft.
Dr. Van de Beek heeft gelijk, als hij stelt dat de boodschap van het Evangelie eschatologisch geladen is. De opgestane Heere is in aantocht, Zijn rijk is ophanden. Door de hele Bijbel heen zindert het verlangen naar de beloofde toekomst, naar een verlangen om ontbonden en bij Christus te zijn. Om Thuis te komen. Gelovigen hebben hier geen blijvende stad, zij zoeken de toekomstige.
Iemand als dr. W. Aalders heeft in de twintigste eeuw gehamerd op dit thema. En niet alleen hij, het is een constante in de hele kerkgeschiedenis: in de stad van God van Augustinus, bij Calvijn in de overdenking van het toekomstige leven (Inst.III, 8-9) en in vele andere stemmen uit de kerkgeschiedenis. Ze zijn tot klinken gebracht in het mooie boekje van dr. A. de Reuver Verlangen naar het Vaderland.

WEDERGEBOORTE

Vreemdelingschap is dus het verlangen naar de toekomst van God, waarin de zonde zal zijn uitgebannen. Dit besef is ons niet aangeboren. In dit opzicht is er geen verschil met vroeger.
‘Wij zijn wedergeboren tot een levende hoop’, schrijft Petrus, ‘door de opstanding van Jezus Christus.’
Verlangen naar de toekomst is verlangen naar de komende Christus. Dat verlangen wekt niemand anders in ons dan de Heilige Geest.
Is het waar dat wij het zo goed hebben dat we er daarom minder mee bezig zijn? Dat wanneer wij moeten lijden of geconfronteerd worden met verdriet en gebrokenheid, dit verlangen als vanzelf weer terugkomt?
Hier spreekt niets vanzelf. Er is wedergeboorte voor nodig om dit verlangen te leren kennen. Het is nodig om met Christus gekruisigd en opgewekt te worden in een nieuw leven. Om met Hem in de hemelse gewesten te worden gezet (Ef.2:4-6, Kol.3:1-4). Ons leven mag geborgen zijn in Hem.
Het zijn niet de omstandigheden die ons deze dingen leren. Het is Christus, door Zijn Heilige Geest, Die ons dit onderwijst. Hij wekt in ons het verlangen naar het vaderland.
Natuurlijk is de huidige welvaart wel een factor. Maar het is niet de eigenlijke oorzaak waardoor het vreemdelingschap niet beleefd wordt.
In de kern is de kwestie: is Christus werkelijk realiteit voor ons? Zijn we echt zo aan Hem verbonden dat we merken dat Hij vanuit de hemel aan ons trekt? Leven we in het besef dat we een Heere hebben Die ons al vooruit is, gearriveerd in Zijn heerlijkheid?

SCHEPPING

Het is goed om hier een theologisch onderscheid aan te geven. Vanuit het perspectief van de schepping zullen we mogen zeggen: de schepping was zeer goed. Als mens hebben wij een taak gekregen in die schepping. Vanuit dit perspectief zou het niet goed zijn het leven te ‘verachten’ (Calvijn). Het is ons immers door onze Schepper gegeven.
Christelijk geloof mag niet samengaan met een onderwaardering van het gewone leven, het aardse, de adem, het voedsel, kinderen krijgen, werk doen, politiek bedrijven. Die vervluchtiging dreigt bij Van de Beek.
Hij ageert, overigens terecht, tegen een optimistische kijk op de cultuur en een ondoordacht meedoen in de aardse structuren onder het mom van een cultuurmandaat, zoals je dat tegenkomt bij dr. A. Kuyper en dr. K. Schilder. Bij Van de Beek wordt alles zo eschatologisch dat de tijd er nauwelijks meer toe doet, niet meer een theologisch thema is.
Wij zijn ook schepselen. ‘Verblijd u, jongeman, in uw jeugd’, zegt Prediker. Wij hoeven ons er niet voor te schamen dat we leven. Wij delen het leven met alle mensen, gelovig of niet.

ZONDEVAL

Waarom is het goed om aandacht te vragen voor het vreemdelingschap? Omdat deze wereld in zonde is gevallen door ongeloof. Prof. Van de Beek kent geen historische zondeval, en daarom kan hij ook dit onderscheid niet maken. De wereld waarin wij leven, is door de zonde een geschonden wereld geworden.
Zijn wij daarom vreemdelingen? Nee, want we voelen ons best thuis in de zonde, die ons zo gemakkelijk verstrikt (Hebr.12:1). Zonde past ons als gegoten, als een jas. We zijn doorgaans best tevreden met het leven dat we hebben. We klagen wel als we het niet zo best getroffen hebben. We klagen wel over de gevolgen van de zonde. Er is veel geklaag: over de wereld, over de tijd, over politici, over allerlei andere mensen – een geklaag dat ons niet dichter bij God brengt. Als iemand wil klagen, laat hij dan over zijn zonde klagen.
Daarom is vreemdelingschap een vrucht van wedergeboorte.

Ds. J.A.W. Verhoeven is predikant van de hervormde gemeente van Leerdam en lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond.

Volgende week het slot van dit tweeluik, over de hoop.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen