GELOOFSGETUIGEN

Prof. G.G. de Kruijf (1952-2013) schreef ooit: ‘Paulus op de Areopagus, dat is zoiets als een dominee die in de NRC schrijft.’ Vandaag aan de dag zou je het misschien meer bij de tv moeten zoeken: het is een dominee die bij Pauw iets mag vertellen of de voorganger van een Veenendaalse Evangeliegemeente die Paul Witteman in diens zoektocht naar geluk oriëntatie biedt. Het zijn in ieder geval sporen van geloofsgetuigenissen die in de samenleving klinken. Over het geloofsgetuige zijn schreef Dick Vos een blog op de website van het goede leven naar aanleiding van een project in de Utrechtse Domkerk:

HET GOEDE LEVEN

Alle mensen kunnen geloofsgetuige zijn. In het klein of in het groot, door een daad, een woord of een houding. Sommigen zijn op basis daarvan officieel heilig verklaard door een kerk. Maar heilig kan ook een ruimere betekenis hebben, namelijk: zich onderscheidend. Het gaat dan in bredere zin om geloofsgetuigen aan wie anderen een voorbeeld kunnen nemen. Het zijn ‘de heiligen die ons voorgegaan zijn’, de mensen wier betekenis we in herinnering kunnen roepen om onszelf erdoor te laten inspireren.
In de loop der jaren heeft een Werkgroep Geloofsgetuigen in de Utrechtse Domkerk een lijst van honderd namen aangelegd om die als ‘voorbeeldig’ een plek te geven in de Gedachteniskapel van de kerk. Rond hun ‘naamdag’, vaak de dag waarop ze gestorven zijn, wordt hun naam en hun verhaal in herinnering geroepen in de kapel.

In de Domkerk heeft men ook een boek samengesteld waarin die honderd bijzondere geloofsgetuigen of heiligen worden belicht met zo mogelijk een tekst van of over de betreffende persoon.

Natuurlijk heeft het iets willekeurigs, zo’n keuze. Iedereen zou de lijst direct met nog een paar namen kunnen uitbreiden. Maar het gaat om de betekenis van degenen die opgenomen zijn. En er is duidelijk geprobeerd zoveel mogelijk typen geloofsgetuigen bijeen te brengen: mannen en vrouwen, oudere en meer recente, leraren, profeten, dichters, aartsmoeders. (...)
Martinus van Tours (11 november, bisschop) – officieel ook rooms-katholiek heilige en daarom Sint – heeft een bijzondere plek in het boek. De allereerste kerk op de plek waar nu de Utrechtse Dom staat, werd in de zevende eeuw al gewijd aan Martinus. En dat gold ook voor de kerken die daarna op die plek gebouwd werden.
Martinus werd rond 316 geboren in Hongarije en omdat zijn vader dat ook was, werd hij officier in het Romeinse leger.
Het verhaal gaat echter dat hij toen al bekend stond om zijn naastenliefde, geduld en nederigheid. Veel mensen dachten daardoor dat hij monnik was. Nadat hij het leger verlaten had, werd Martinus eerst duiveluitdrijver in het Franse Poitiers en tien jaar later werd hij bisschop van Tours. Op 8 november 397 stierf hij, en de bewoners van Poitiers en Tours zouden gevochten hebben om zijn lichaam. Tours won, en op 11 november werd Martinus in die stad begraven.
Van Martinus gaat het verhaal dat hij midden in de winter bij de stadspoort van Amiens een naakte arme tegenkwam. Hij had al veel van zijn bezit weggegeven, en had niets anders dan zijn eigen mantel om de man te beschermen tegen de bevriezingsdood.
Met zijn zwaard verdeelde hij zijn mantel daarom en gaf een van de twee stukken weg. ‘s Nachts kreeg Martinus een droom, en zag hij Christus voor zich, gekleed in een stuk van zijn soldatenmantel. De Heer die zelf geleerd had dat ‘wat je voor de geringsten gedaan hebt, je voor mij gedaan hebt’, toonde Martinus dat Hij het zelf geweest was die in de arme gekleed werd.

OUDERLINGENBLAD

Van Martinus van Tours is het maar een kleine stap naar die ander Martinus die op de naamdag van deze heilige werd geboren: Maarten Luther. Het komend jaar zullen we nog veel over deze Maarten horen. In het Ouderlingenblad gaat dr. Teun Verduijn (Culemborg) in op het lied ‘Een vaste burcht is onze God’. Een fragment:

Luther zelf schreef erboven: Der 46. Psalm – Deus noster refugium et virtus: God onze toevlucht en sterkte. In een preek noemt hij deze psalm een danklied. We kunnen dat ook meer persoonlijk lezen: Zijn leven lang kende Luther strijd. Steeds bleef voor hem de vraag of hij wel echt op God vertrouwde en niet op de duivel. Hoor ik eigenlijk wel bij de rechtvaardigen? Dat kan een mens bang maken; niet voor dood of hel, maar voor de leegte, de eenzaamheid zonder God, zonder liefde. Angst om niet gekend te worden. Dat is aanvechting. Alsof mijn antwoord over mijn zielenheil beslist en niet dat allesbepalende kruis. Genade gaat dieper, verder dan ons antwoord. Toch blijft het knagen. Bij Luther ook. Je kunt geloven in Gods toekomst en toch doodsbang zijn. Is je geloof dan nooit genoeg? Nee, je mag altijd, écht altijd en telkens opnieuw in nood of in blijdschap bij God aankloppen. Hij wacht. Want tegelijk is daar zijn overwinning! Die ligt buiten én in ons. Buiten ons, omdat Jezus de overwinning veilig stelt. In ons, omdat Christus in allen is. Dit lied mag ons kracht geven onze eigen onzekerheid en angst te overwinnen! (...) Een vaste burcht is onze God!

KONTEKSTUEEL

Terug naar het belang van geloofsgetuigen. Kontekstueel bracht een themanummer uit over Heiligen. Woorden wekken, voorbeelden strekken. Zijn er personen die voor u een heilige zijn of een inspirerend voorbeeld? Ds. Joz. A. de Koeijer schreef over Charles Spurgeon, dr. John Exalto over het fenomeen ‘protestantse heiligen’. Dr. Beatrice de Graaf bewondert Bondskanselier Angela Merkel:

Tot 2015 was Merkel de IJzeren Dame van Duitsland, de vrouw die met een stalen gezicht keer op keer immense verkiezingswinsten wegstak en de onverwoestbaarheid van de Oost-Duitse Brockenberg uitstraalde. Ze had vanaf 1989 gestaag carrière gemaakt, eerst als Helmut Kohls ‘Mädchen’, daarna als de CDU-kroonprinses die haar rivalen overtroefde en haar leermeester meedogenloos afserveerde toen hij over tijd was. Ze leek vooral gedreven te worden door de wens naar stabiliteit, ‘Sicherheit’, en staatsraison. Dat haar vader predikant was in de DDR dat haar moeder in het geheim Engelse les gaf aan dissidenten, dat leek zich niet in een soortgelijk idealisme of principiële politiek bij dochter Angela te hebben vertaald. (...)

Angela Merkel was in het verleden zeker een politica met principes, al liet ze zich daar niet altijd uitdrukkelijk over uit.

Toch was het een verrassing dat ze zo rigoureus en radicaal de kant koos voor de vluchtelingen in 2015, en de grenzen van haar land openstelde. Dat ze daarmee tegelijkertijd het begin van haar val in de peilingen in gang zette, had ze zelf denk ik niet verwacht. Maar ze is er niet minder standvastig in haar keuze voor solidariteit en barmhartigheid door geworden. Met de Alternative für Deutschland-activisten op straat, een toename van xenofobistische geweldsincidenten en partijgangers die haar vanuit Beieren het liefst zouden lozen, is dat geen kleinigheid. Merkel liet in 2015 al haar gebruikelijke koelheid en politieke terughoudendheid varen, en bekende zich bovendien openlijk tot het christendom, en riep de Duitse bevolking zelfs op meer naar de kerk te gaan en zich in de bijbel te verdiepen. En dat als antwoord op een ‘bezorgde’ dame die meende dat de vluchtelingen en het terrorisme de ‘Duitse identiteit’ onder druk zouden zetten.
(...)
Merkel zorgde jarenlang voor toenemende groei, welvaart, ze zorgde ervoor dat de Duitsers niet of nauwelijks met problemen werden geconfronteerd. Ze stond voor comfort. Nu omarmt ze het ongemak. Ze confronteert de Duitse bevolking met hun verantwoordelijkheid vanuit de geschiedenis, vanuit die christelijke ethiek. Het zou wel eens haar einde als politica, als succesvol kanselier kunnen zijn. Maar het is ongelooflijk moedig en dapper om zo van haar inspiratie te getuigen, om op die tweesprong tussen macht en roeping de zware weg te gaan.

Aan het begin van dit stuk citeerde ik Dick Vos: ‘Alle mensen kunnen geloofsgetuige zijn. In het klein of in het groot, door een daad, een woord of een houding.’ Je hoeft daarvoor niet op tv te komen of in de krant.
Daarom in deze dagen van vieren en bezinnen twee vragen om over na te denken: Wie heeft mij eigenlijk verder geholpen op mijn levens- en geloofsweg? En... hoe zou ik zelf een geloofsgetuige kunnen zijn?

Ds. G. van Meijeren is hoofd mobiliteitsbureau Predikanten & Kerkelijk Werkers van de Protestantse Kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen