GLOBAAL BEKEKEN

Op 13 december jl. overleed in de leeftijd van 102 jaar Hebe Kohlbrugge, achterkleindochter van dr. H.F. Kohlbrugge. In deze kolommen mogen een paar woorden ter gedachtenis aan deze moedige vrouw, die opkwam voor waarheid en recht, niet ontbreken. Uit een bijdrage van mr. drs. G.H. Spruyt in Ecclesia (Vrienden van Kohlbrugge):

In april 1944 werd Hebe opgepakt door de Duitsers en gevangengezet in het beruchte Oranjehotel in Scheveningen. Na een kort verblijf in concentratiekamp Vught werd ze overgeplaatst naar Ravensbrück. Daar heeft ze een verschrikkelijke tijd beleefd. In haar autobiografie schrijft ze: ‘Het is moeilijk om over Ravensbrück te vertellen. Ieder heeft zijn eigen Ravensbrück. Dat ik zo veel mocht beleven, veel om over na te denken, dat was een grote hulp.’ De ziekenhuisbarakken lagen vol met doodzieke mensen en er was niets voorhanden om deze mensen te kunnen helpen. Na verloop van tijd werd Hebe ingezet als verzorgster van baby’s. In de herinnering van Hebe Kohlbrugge werden er elke dag één of twee kinderen geboren, gezond en met een goed gewicht. Na een paar dagen waren ze verschrompeld en stierven ze al snel. (...)

Na de oorlog kwam ze in dienst van de sectie Internationale Hulpverlening, een onderdeel van de Nederlandse Hervormde Kerk. In deze organisatie heeft ze veel contacten gelegd met de onderdrukte christelijke minderheid in Centraal- en Oost-Europa. (...) Zo sterk als zij zich tijdens de Tweede Wereldoorlog had gekeerd tegen het nazisme, zo sterk keerde zij zich gedurende de Koude Oorlog tegen het communisme. Dit terwijl haar vroegere medestanders, zoals Barth en Niemöller, juist een grote naïviteit lieten zien voor de excessen van het Sovjetregime. Op hoogbejaarde leeftijd sprak zij zich kritisch uit over de dialoog tussen de Protestantse Kerk en de islam. Toen haar thuisgemeente, de Utrechtse Domkerk, een tentoonstelling huisvestte met foto’s van mishandelde, Palestijnse kinderen in Israëlische gevangenissen, stuurde zij een kritische brief naar de kerkenraad. Volgens Hebe had de kerk met haar ‘tweeduizend-jarige verleden van antisemitisme’, geen recht van spreken. Zij weigerde naar de Domkerk te gaan, zolang de tentoonstelling daar nog was.

***

Uit het recent verschenen boek van Wilfred Hermans, Het laatste woord. Levenslessen van grijze wijzen (uitg. Buijten en Schipperheijn, Amsterdam), een fragment uit het interview met mr. Willem Aantjes:

Mijn eerste herinnering is dat ik bij mijn geboortehuis in Bleskensgraaf aan het hek stond en riep: ‘Thé!’ Dat was onze hulp, met wie ik een hechte band had. We hadden een postkantoor aan huis. Mijn vader was postkantoorhouder, en wij hielpen allemaal mee. Gevoel voerde thuis niet de boventoon. Er moest gewerkt worden en we moesten veel zelf doen. De band met mijn moeder was sterker dan die met mijn vader, hoewel mijn vader een emotioneler persoon was dan mijn moeder. Bij het ouder worden zie ik daar steeds meer de waarde van in. Een beetje soft zijn was vroeger niet gangbaar. Ik weet nog dat een vriendinnetje van mijn zus heel jong aan tuberculose is overleden. Mijn vader stond erbij te huilen, maar mijn moeder zei: ‘Het is natuurlijk verschrikkelijk, maar een mán die erbij staat te huilen?!’

Het was bijzonder dat mijn vader aan tafel hardop bad; dat deed men toen niet, hoogstens even de pet af. Mijn ouders waren geen zware bonders, maar wel trouwe leden van de gereformeerde bondskerk. Aan die tijd heb ik veel bijbelkennis overgehouden en daar heb ik ontzettend veel aan gehad in mijn politieke werk.

Ik ben anders christen dan zestig jaar geleden. Ik ben redelijk vrijzinnig geworden, hoor, hoewel ik een hekel heb aan de term vrijzinnig. Maar ik schaar mezelf nog steeds onder de christenen. Als ik mijn geloof moet definiëren, zeg ik altijd: ik ben orthodox zonder dogma’s.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen