BOEKBESPREKINGEN

H. van den Belt
Meten, weten en jezelf vergeten.
Het geheim van de geloofszekerheid.
Royal Jongbloed, Heerenveen; 216 blz.; € 14,95.

Geloofszekerheid is voor veel mensen een aangelegen punt. Veel christenen worstelen met vragen als: hoe weet ik zeker dat het christelijk geloof waar is? Hoe weet ik zeker dat mijn geloof echt is? Dr. Van den Belt zoomt in het boek Meten, weten en jezelf vergeten in op het onderwerp geloofszekerheid. Het boek bestaat, zoals de titel aangeeft, uit drie delen: Meten: zelfonderzoek, Weten: het karakter van het ware geloof en Jezelf vergeten: de unio mystica. Het boek is voortgekomen uit lezingen die dr. Van den Belt heeft gehouden. Dit verklaart waarom er soms wat herhaling in zit. De schrijver neemt ons mee op een kerkhistorische zoektocht, waarbij hij met name aandacht heeft voor de Reformatie en de Verlichting. In de theologie van de Reformatie speelt de zekerheid van het geloof een zeer centrale rol. De schrijver stelt dat in de moderne tijd, waarin wij leven, het moeilijker is om tot geloofszekerheid te komen dan in de tijd van de Reformatie. Dit komt omdat door de Verlichting verschillende zaken uit elkaar zijn getrokken die vroeger bij elkaar hoorden. Het gaat hierbij om object en subject, weten en geloven en hemel en aarde. Dit boek is een poging om deze drie kloven te overbruggen. Dr. Van den Belt gaat voor de overbrugging van deze kloven terug naar de kern van de Reformatie: in Gods beloften is zekerheid te vinden. De Reformatie wijst af van onszelf en richt ons op Gods beloften in Christus. De auteur benadrukt sterk dat geloven en zeker weten geen tegenstellingen zijn, zoals tegenwoordig vaak wordt beweerd. Geloven is ook zeker weten. De zekerheid van het geloof is echter geen wetenschappelijke (meetbare) zekerheid, maar de zekerheid van het vertrouwen dat Gods openbaring betrouwbaar is. De schrijver laat duidelijk zien dat een theologie die ongezond sterk focust op het onderzoeken van de echtheid van eigen geloof, berouw en bekering heel klassiek kan lijken, maar veel moderner is dan we misschien denken. In het moderne denken wordt steeds vanuit de mens ‘naar buiten’ gedacht. Veel theologie die zich voordoet als zeer klassiek maakt ook die moderne van binnen naar buiten beweging. Geloven is echter juist radicaal vanuit God naar de werkelijkheid kijken. Dat is een heel andere gedachtebeweging. Dr. Van den Belts aanpak in dit boek is zeer interessant. Je zou Meten, weten en jezelf vergeten een pastoraal boek met een wetenschappelijk inslag kunnen noemen. Zowel verleden en heden, als wetenschap en geleefd geloof worden in dit boek op een mooie manier met elkaar verbonden. De thematiek van elk hoofdstuk wordt telkens verbonden met een bepaald bijbelgedeelte. Dat plaatst de Schriftwoorden midden in onze 21e-eeuwse realiteit. Een belangrijke stelling in Meten, weten en jezelf vergeten is dat geloof geen sprong in het diepe is. Het geloofsvertrouwen is ergens op gebaseerd: Gods beloften. Dat is uiteraard ten diepste waar ons geloof op rust, maar er valt meer te zeggen ter ondersteuning van deze stelling. Het zou mijns inziens interessant zijn om deze these diepgaander te onderbouwen met een (kerkhistorische) verkenning op het gebied van de apologetiek. Misschien is dit een interessant idee voor een vervolg. Concluderend kan gezegd worden dat Meten, weten en jezelf vergeten een zeer lezenswaardig boek is. Het kan voor mensen die worstelen met klassieke en moderne twijfels veel betekenen.

M.W. WESTERINK, LANGERAK

Andries Knevel
Het geheim van de paus. Een zoektocht.
Uitg. Boekencentrum, Zoetermeer; 188 blz.; € 18,90.

In de zomer van 2016 zond de EO een vierdelige documentaire uit over paus Franciscus. De serie werd gepresenteerd door Andries Knevel. Bij de documentaire verscheen ook een boek met aantekeningen die hij maakte tijdens het werken aan de documentaire. Knevel is duidelijk gefascineerd door de paus. Hoe is het mogelijk dat iemand in zo’n korte tijd het beeld van een failliet geachte organisatie zo heeft weten te kantelen? En hoe komt het dat zelfs seculiere mensen geraakt en geïnspireerd worden door de Argentijn? Aangespoord door deze vragen verdiepte Knevel zich in de man die velen verbaasde en de harten van velen won. Hiervoor bezocht hij Rome diverse malen, sprak met mensen rond de paus, verdiepte zich in zijn ‘Anliegen’ met Franciscus van Assisi, maar liet ook critici van de paus aan het woord komen. Het boek is de zoektocht van iemand die enerzijds geïntrigeerd is door de wonderlijke wereld van de Romana, die toegeeft er ook een zekere hang naar te hebben, maar tegelijk soms verbaasd en verbijsterd is over wat hij tegenkomt. Het resultaat is een boeiend portret dat jammer genoeg teveel herhaling bevat en op bepaalde punten net niet diep genoeg gaat. Niet dat Knevel oppervlakkig is: hij blijft niet op het niveau van de belangstellende buitenstaander en stelt serieuze vragen, maar hij komt niet altijd tot een afgerond antwoord.
Deze paus dwingt inderdaad respect af door de moedige kritiek die hij durft te geven (op de curie, op de maffia), zijn grote aandacht voor de armen (hij liet douches in het Vaticaan aanleggen voor daklozen) en zijn zorg voor het milieu. Tegelijk roept hij ook vragen en kritiek op. Zo meent Antoine Bodar – die ook aan het woord komt – dat de paus te horizontaal is en te weinig de verticale dimensie benadrukt. Ook Knevel zelf is deze mening toegedaan. Een van de vragen die hem intrigeert, is hoe het kan dat de paus die binnenkerkelijk zo belijdend kan spreken, in de ontmoeting met anderen en andersgelovigen zo weinig kleur bekent en verwarrende uitspraken doet over moslims en andersgelovigen en hen aanduidt als ‘broeders’. Knevel stelt hier wel kritische vragen, maar komt te weinig met fundamentele theologische kritiek, terwijl daar reden genoeg voor is, zoals op de evident semi-pelagiaanse uitspraken die de paus doet (die Knevel klakkeloos overneemt, pag. 19, 57). Is het echt zo dat het enige verschilpunt tussen Rome en Reformatie nog de kerk-, ambts-, en sacramentsleer is? Is het geschil over de rechtvaardiging werkelijk opgelost door de verklaring tussen Rome en de Lutheranen? Ik meen dat de rechtvaardiging en het sola fide nog steeds onoverkoombare hordes zijn. Kortom, het boek is – naar luid van de ondertitel – nog iets te veel een ‘zoektocht’.

M. KLAASSEN, ARNEMUIDEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen